تۇپقاراعان اۋدانى اۋماعىنا ورنالاسقان ب.ز. I–VI عاسىرلارىنا جاتاتىن كونە ساۋدا جانە قولونەر ورتالىعى بولعان قاراقاباق قالاشىعىنا قازبا جۇمىستارى باستالدى. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر قاراقاباق ارقىلى وسىدان 2000 جىل بۇرىن حالىقارالىق ساۋدا قاتىناستارى جۇرگەنىن دالەلدەيدى.
بۇل جەر ۇلى جىبەك جولىنىڭ سولتۇستىك تارماعىنداعى ماڭىزدى تەڭىز-قۇرلىق ساۋدا تورابى رەتىندە كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە ساۋدا بايلانىستارىندا ەرەكشە ءرول اتقارعان. قالاشىقتان ۆيزانتيا, ءۇندىستان, ريم, پارسى جانە قىتاي ەلدەرىمەن بايلانىستى دالەلدەيتىن تيىندار, مورلەر, قىش ىدىستار مەن ءتۇرلى جادىگەرلەر تابىلعان, سونداي-اق تاريحي ورىننان ارحەولوگتەر كونە پورت قىزمەتىن اتقارعان ايماقتىڭ ىزدەرىن, قولونەر ءوندىرىسى مەن تەڭىز ساۋداسىنا قاتىستى كوپتەگەن دەرەك انىقتالدى.
كونە قالاشىق ورنىنا اقتاۋداعى ءا.كەكىلباي ۇلى اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ جاڭادان قۇرىلعان ارحەولوگيا ءبولىمىنىڭ ماماندارى ءا.ح.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارىمەن بىرلەسىپ, عىلىمي زەرتتەۋ جانە ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىن باستادى.
اتالعان جوبا اياسىندا تاريحي ەسكەرتكىشتىڭ قۇرىلىمدىق ەرەكشەلىكتەرى, مادەني قاباتتارى جانە ارحەولوگيالىق الەۋەتى كەشەندى تۇردە زەرتتەلىپ, قازبا بارىسىندا انىقتالاتىن جادىگەرلەر مەن عىلىمي دەرەكتەر ەسكەرتكىشتىڭ تاريحي كەزەڭدەرىن ناقتىلاۋعا, ءوڭىردىڭ كونە تاريحىن تەرەڭىرەك زەردەلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
زەرتتەۋ جۇمىسى ماڭعىستاۋ ءوڭىرىنىڭ تاريحي-مادەني مۇراسىن ساقتاۋ, عىلىمي اينالىمعا جاڭا دەرەكتەر ەنگىزۋ جانە ارحەولوگيالىق قۇندىلىقتاردى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جۇرتشىلىقتى حاباردار ەتۋ ماقساتىندا قازبا جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرى, تابىلعان ارحەولوگيالىق ولجالار مەن تىڭ مالىمەتتەر ءا.كەكىلباي ۇلى اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ رەسمي اقپاراتتىق الاڭدارىندا ارنايى ايدار اياسىندا تۇراقتى تۇردە جاريالانىپ وتىرادى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى