«شىمكەنتتسەمەنتتىڭ» ونىمىنە شەتەل دە قىزىعادى

تاۋاردىڭ ءبىر بولىگى ىشكى نارىققا جونەلتىلسە, قالعانى ەكسپورتقا شىعارىلادى. ەلىمىزدە قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ جاندانۋىنا بايلانىس­تى تسەمەنت ءوندىرىسى دە قارقىن الا ءتۇستى. اسىرەسە كۇردەلى قۇرىلىس جوبالارىنىڭ كوبەيۋى­مەن تسەمەنت ساپاسى دا ارتتى. بۇگىن­دە «شىمكەنتتسەمەنت» ءونىمى ەلىمىز بەن شەتەل­دىڭ بارلىق ساپا تالابىنا سايكەس كەلەدى.

كاسىپورىن اۋقىمدى جاڭ­عىرتۋدان وتكەن. ناتيجەسىندە, تسەمەنت ءوندىرۋدىڭ ىلعالدى تاسىلىنەن قۇرعاق تاسىلىنە كوشتى. بۇل, بىرىنشىدەن, ەنەرگيا تيىم­دىلىگىن ارتتىرسا, ەكىنشىدەن, ەكولوگيالىق جۇكتەمەنى ازايتۋعا ىقپال ەتتى. توقسانىنشى جىلدارى توقىراۋ كەزەڭىن باستان وتكەرگەن كاسىپورىن العاشىندا يتاليالىق ينۆەس­تورلاردىڭ باسقارۋىندا بولدى. كەيىن نەمىس ينۆەستورلارىنىڭ يەلىگىنە ءوتتى. بۇگىندە «شىمكەنتتسەمەنت» نەمىستىڭ «Heidelberg Materials» كومپانياسىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى. بۇل كومپانيا الەم بو­يىنشا قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى سالاسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى سانالادى. شەتەلدىك ينۆەستورلار زاۋىتقا زاماناۋي تەحنولوگيالار ەنگىزىپ, وزىق ۇلگىدەگى جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋدە.

زاۋىتتا 250 ادام ەڭبەك ەتەدى. قىزمەت­كەر­لەردىڭ باسىم بولىگى – جەرگىلىكتى تۇر­عىندار. ولارعا گەرمانيادان كەلگەن ما­ماندار جاڭا تەحنولوگيالار بويىن­شا ءبىلىم بەرەدى. سونىمەن بىرگە زاۋىت باس­شىلىعى جەرگىلىكتى مامانداردىڭ بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ولاردى گەر­ما­نياعا تاعىلىمداماعا جىبەرىپ وتىرادى. كاسىپورىن وندىرەتىن تسەمەنت ساپالى بولعاندىقتان قۇرىلىستىڭ بارلىق تۇرىنە جارامدى. بۇل ماتەريال گيدروتەحنيكالىق جانە كۇردەلى ينجەنەرلىك قۇرىلىستاردا دا كەڭىنەن قولدانىلادى.

«زاۋىتتا ءوندىرىس تولىقتاي اۆتوماتتان­دى­رىلعان. باسقارۋ پۋلتىندە ەكى وپەراتور بارلىق ۇدەرىستى باقىلاپ وتىرادى. تسەمەنت وندىرىسىنە قاجەتتى شيكىزات – ساز, اكتاس پەن كەن. مۇنداعى كەن – قۇرامىندا قاجەتتى مينەرالدارى بار تاۋ جىنىستارى. ولار ۇساقتالىپ, مايدالانىپ, 1400 گرادۋس تەمپەراتۋرادا كۇيدىرىلەدى. الىنعان كلينكەرگە ءتۇرلى قوسپا قوسىلىپ, ءارتۇرلى ماركالى تسەمەنت دايىندالادى. قازىرگى تاڭدا كاسىپورىنعا جاساندى ينتەللەكت تەح­نولوگيالارى ەنگىزىلىپ جاتىر. سونىڭ ارقاسىندا ءونىم ساپاسى ارتىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگى دە جوعارىلادى. ارنايى ەسەپتەۋ جۇيەسى شيكىزات قۇرامىنىڭ ستاندارتقا ساي ءدال مولشەرلەنۋىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇرىن قوسپا قۇرامىندا ازداعان اۋىت­قۋ­لار كەزدەسەتىن. قازىر دوزاتورلىق جۇيە ارقىلى ءوندىرىس بارىسىندا قوسپالار ناقتى رەتتەلەدى. مۇنىڭ ءبارى جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىنىڭ ناتيجەسى. ال­داعى ۋا­قىت­تا زاۋىتتىڭ باسقا دا تەحنولوگيالىق ۇدە­رىستەرىن جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى باسقارۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ءونىم ساپاسىن ارتتىرىپ, ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ەلدە كەيىنگى جىلدارى قۇرىلىس جۇ­مىس­ى قارقىن الا ءتۇستى. اسىرەسە كوپ­قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك جانە كوممەرتسيالىق نىساندار كوپتەپ سا­لىنىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى زاۋىت تا ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرىپ, تسەمەنت شىعارۋ كورسەتكىشى جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلەدى. جالپى, ەلىمىزدەگى قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ دامۋى ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ ارتۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. تسەمەنت – قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ىشىن­دەگى نەگىزگى ونىمدەردىڭ ءبىرى. سوندىقتان قازاقستاندا بۇل ءونىم­نىڭ تولىقتاي وتاندىق ون­دىرىستە شىعارىلۋى – ماڭىزدى جەتىستىك.

ايتا كەتەرلىك جايت, قازاق­ستاننىڭ ستان­دارتتاۋ جانە مەترولوگيا ينستيتۋتى تسە­مەنت پەن بەتون وندىرۋشىلەر قاۋىم­داستىعىمەن بىرلەسىپ ست رك 3361 ۇلتتىق ستاندارتىن بەكىتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە ستاندارت تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن تسەمەنت ونىمدەرىنىڭ نارىققا ءتۇسۋى ازايىپ, وتاندىق ءوندىرىستىڭ دامۋىنا جول اشىلدى.

ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, وتكەن جىلى ەلىمىزدە تسەمەنت ءوندىرىسى 1,5 ەسەگە ارتىپ, 14,4 ملن توننانى قۇرادى. بۇل – تسەمەنت ءوندىرىسى تاريحىنداعى رەكوردتىق كورسەتكىش. حالىقارالىق تاجىريبە نەگىزىندە وتاندىق كاسىپورىندار تەحنيكالىق رەگلامەنت تالاپتارىن ساقتاۋعا مىندەتتى. سونىڭ نەگىزىندە بىرىڭعاي ۇلتتىق ستاندارت قالىپتاستى. شەتەلدەن كەلەتىن يمپورتتىق ونىمدەر دە وسى ستاندارتقا سايكەس بولۋعا ءتيىس.