مىقتىلار بالتىق جاعالاۋىندا باس قوسادى

نەگىزى ايتۋلى جارىستى بەلارۋس پەن لاتۆيا بىرىگىپ ۇيىمداستىرۋعا ءتيىس ەدى. بۇل شەشىم 2017 جىلى گەر­مانيانىڭ كەلن قالاسىندا وت­كەن حالىقارالىق شايبالى حوككەي فە­دەراتسياسىنىڭ كونگرەسىندە قابىل­داندى. الايدا وسى سپورت ءتۇرى­­نىڭ تىزگىنىن ۇستاعان ازاماتتار بەلا­رۋس ەلىندەگى ساياسي جاعداي­دى ەسكە­رە وتىرىپ, باستاپقى ۇستانى­مى­نان باس تارتتى. وسىلايشا, الەم چەم­پيوناتىنىڭ جالاۋى بالتىق جاعا­لاۋىندا جەلبىرەيتىن بولدى. باسە­كەلەر 10 226 كورەرمەندى سىيدىرا الاتىن «ريگا ارەنا» جانە 6 مىڭ ادامعا ەسەپتەلگەن وليمپيادالىق سپورت ورتالىعىندا وتەدى.

قازاقستاننىڭ حوككەيشىلەرى ۆ توبىندا ونەر كورسەتەدى. قارسى­لاس­تارىمىز – كانادا, فينليانديا, اقش, گەرمانيا, لاتۆيا, نورۆەگيا, جانە يتاليا قۇرامالارى. بۇل كوماندالار اراسىنداعى فاۆوريتتەر العاشقى ۇشەۋى ەكەنى داۋسىز. جاسىراتىنى جوق, ۇيەڭكى جاپىراقتار مەن سۋومي ەلىنىڭ وكىلدەرى جانە امەريكالىقتارعا قارسىلىق كورسەتە المايتىنىمىز انىق. ۋاقىت وزعان سايىن قارقىنى كۇشەيىپ كەلە جاتقان نەمىستەرمەن دە تىرەسۋ قيىن بولادى. ال لاتۆيا, نورۆەگيا جانە يتاليامەن تەڭ دارەجەدە ايقاسۋعا ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ شاما-شارقى جەتەدى دەپ ويلايمىز.

ا توبىندا رەسەي, شۆەتسيا, چەحيا, شۆەيتساريا, سلوۆاكيا, دانيا, ۇلى­بريتانيا جانە بەلارۋس كۇش سىناسادى. ءار توپتىڭ ۇزدىك ءتورت كومانداسى شيرەك فينالعا جولداما الادى. ودان كەيىن ادەتتەگىدەي جارتىلاي فينال, قولا مەدال ءۇشىن تارتىس جانە اقتىق سايىس.

تاريحقا زەر سالساق, الەم چەمپيوناتى سوناۋ 1920 جىلدان بەرى ۇيىمداستىرىلىپ كەلە جاتقانىن اڭعا­رامىز. ءبىر عاسىرلىق تاريحى بار جارىستا ەڭ كوپ جۇلدەنى كانا­دا قۇراماسى ولجالادى. ۇيەڭكى جاپى­راقتار ەلىنىڭ جىگىتتەرى 26 مارتە تەڭ­دەسسىز دەپ تانىلدى. كەلمەسكە كەتكەن كسرو-نىڭ حوككەيشىلەرى 1954-1991 جىلدارى اتوي سالدى. سول ارالىقتا 35 مارتە ۇيىمداستىرىلعان دۇنيەجۇزىلىك دودانىڭ 22-ءسى كەڭەس وداعى ويىنشىلارىنىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. سونداي-اق چەحيا (چەحوسلوۆاكيانى قوسا العاندا) – 12, شۆەتسيا – 11, رەسەي – 5, فينليانديا – 3, اقش – 2 جانە سلوۆاكيا مەن ۇلىبريتانيا –1 رەتتەن باس جۇلدەنى يەلەندى.

ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن 84 مار­تە جالاۋىن جەلبىرەتكەلى وتىرعان جاۋاپتى جارىستا وسال قارسىلاس جوق. جوعارىدا ءبىزدىڭ جىگىتتەرگە كا­نادا, فينليانديا جانە اقش-تىڭ قار­قىنىنا شىداس بەرۋ وتە قيىن بو­لاتىنىن اشىق ايتتىق. ويتكەنى بۇل ەلدەردىڭ جەڭىسپەن ورىلگەن تاماشا ءداستۇر, تالاي جىلدار بويى قالىپتاسقان كەرەمەت جۇيە, مىق­تى باپكەرلىك مەكتەبى بار. قازىرگى كەزدە دە ولاردىڭ ويىنشىلارى مۇز ايدىندارىندا جاسىنداي جارقىلداۋدا. گەرمانيا الەم چەم­پيوناتتارىندا ءتورت رەت (2 كۇمىس+2 قولا) جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلسە, ەۋروپا بىرىنشىلىكتەرىندە سەگىز جۇلدە (2 التىن+4 كۇمىس+2 قولا) الدى. بۇل تابىستارعا نەمىستەر حح عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىندا قول جەتكىزگەن. سوڭعى رەت ولار 1953 جىلى كۇمىس مەدالدى ەنشىلەدى. بىراق سوعان قاراپ, قازىرگى ۋاقىتتا گەرمانيانى «قالپاقپەن ۇرىپ الامىز» دەگەن وي تۋىنداماۋعا ءتيىس. ويتكەنى 2018 جىلى پحەنچحاندا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا نەمىستەردىڭ كۇللى جانكۇيەرلەردى اۋىزدارىنا قاراتىپ, كۇمىس جۇلدەنى ولجالاعانى ەسىمىزدە. وسى جايتتىڭ ءوزى-اق, گەرمانيا حوككەيشىلەرىنىڭ مىقتىلىعىن ايقىن اڭعارتسا كەرەك.

ال قالعاندارىن قاپى قالدىرۋعا بولادى. ماسەلەن, نورۆەگيا حوككەيى ءوزىنىڭ ورلەۋ كەزەڭىن وتكەن عاسىردىڭ بەل ورتاسىندا باسىنان كەشىردى. 1951 جىلى ولار فرانتسيادا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا ءتورتىنشى ورىنعا تابان تىرەدى. سول كەزدەرى ءتاپ-ءتاۋىر ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. كوپ ۇزاماي ەل حوككەيى توقىراۋعا ۇشىرادى. تەك توقسانىنشى جىلدارى عانا نور­ۆەگيالىقتار قايتا ەڭسە تىكتەي باستادى. 2006 جىلدان بەرى سكانديناۆيا تۇ­بە­گىنىڭ تۇلەكتەرى ەليتالىق توپتا ۇزد­ىكسىز ونەر كورسەتۋدە. 2011 جىلى سلو­ۆاكيادا شىمىلدىعى تۇرىلگەن جا­رىستا التىنشى ورىنعا جايعاستى. ازىرگە نورۆەگتەردىڭ ەڭ ۇزدىك ناتيجەسى وسى.

يتاليا قۇراماسىن مىقتىلار ساناتىنا قوسا المايمىز. 1953 جىلعى الەم چەمپيوناتىندا ولار ءتورتىنشى ورىن الدى. ولار ودان باسقا ەلەۋلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە العان جوق. اپەننين تۇبەگىنىڭ تۇلەكتەرى سوڭعى ۋاقىتتا بىردە ا ديۆيزونىندا, ەندى بىردە ۆ ديۆيزيونىندا باق سىناۋدا. 2019 جىلى سلوۆاكيادا وتكەن جارىس­تا يتاليالىقتار 14-ورىندى قاناعات تۇتتى.

لاتۆيا حوككەيشىلەرىنە دە وسى كۇنگە دەيىن بيىك بەلەستەر باعىنعان ەمەس. وليمپيا ويىندارىنا بەس مارتە قاتىسقان ولار 2014 جىلى سوچيدە شيرەك فينالعا دەيىن جەتىپ, ۇزدىك سەگىز ۇجىمنىڭ قاتارىنا قوسىلدى. الەمدىك دودادا 31 مارتە بوي كورسەتىپ, بەس رەت شيرەك فينالدا وينادى. ەڭ ۇزدىك كورسەتكىشى – 7 ورىن (1997, 2004, 2009 جىلدارى). وسىدان ەكى جىل بۇرىن سلوۆاكيادا بالتىق جاعالاۋىنىڭ وكىلدەرى 10 ساتىعا جايعاستى. دەسەك تە لاتىشتاردىڭ جارىس قوجايىندارى ەكەنىن ەستەن شىعارماعان ابزال. ال ءوز ەلىندە وتەتىن جارىستاردا ءاربىر كوماندا ءوز جانكۇيەرلەرىن قۋانتۋ ءۇشىن بارىن سالاتىنى انىق.

قازاقستاننىڭ ورەندەرى الەم چەمپيوناتىندا سەگىز رەت شەبەرلىك بايقاستى. وكىنىشكە قاراي, سول جارىستاردىڭ بىردە-بىرەۋىندە ەلەۋ­لى ناتيجەگە قولىمىز جەتپەدى. تورت­كۇل دۇنيەنىڭ مىقتىلارى باس قوس­قان جا­رىستا جەرلەستەرىمىز مىنا­داي ورىن­داردى يەلەندى: 1998 جىل – 15-ورىن, 2004 جىل – 13-ورىن, 2005 جىل – 12-ورىن, 2006 – 15-ورىن, 2010 جىل – 16-ورىن, 2012 جىل – 16-ورىن. 2014 جىل – 16-ورىن جانە 2016 جىل – 16-ورىن.

رەسەيدە وتكەن جارىستا سوڭعى ساتىدا قالىپ قويعاننان كەيىن وتانداستارىمىز بىرازعا دەيىن ەليتالىق توپقا قوسىلا الماي ءجۇردى. 2017 جىلى ۋكراينادا اۋستريا مەن وڭتۇستىك كورەياعا ەسە جىبەرىپ, ءۇشىنشى ورىندا قالىپ قويدىق. 2018 جىلى ماجارستاندا ءدال سول مەجەدەن اسا المادىق. بۇل جولى ۇلى­بريتانيا مەن يتاليا الدىمىزدى ورادى. تەك 2019 جىلى نۇر-سۇل­تاندا ۇيىمداستىرىلعان جارىستا ءبىزدىڭ جىگىتتەر بەلارۋس, وڭتۇستىك كورەيا, سلوۆەنيا, ماجارستان جانە ليتۆانى ارتقا تاستاپ, مىقتىلار توبىنا قوسىلدى. سول تابىستىڭ ارقاسىندا 2020 جىلى شۆەيتساريادا شىمىلدىعى تۇرىلەتىن ءدۇبىرلى دودادا كۇش سىناسۋعا ءتيىس ەدىك. الايدا جەر-جاھاندى جايلاعان كوروناۆيرۋستىڭ كەسىرىنەن ايتۋلى باسەكە وتپەي قالدى. سونداي-اق قازاقستان قۇراماسى 1998 جىلى ناگانودا الاۋى تۇتانعان وليم­پيا ويىندارىندا شيرەك فينالعا جەتىپ, 2006 جىلى تۋريندە توعىزىنشى ورىندى ەنشىلەگەنىن ايتا كەتسەك, ەش ارتىقتىعى جوق.

سوڭعى الەم چەمپيوناتى وسىدان ەكى جىل بۇرىن سلوۆاكيانىڭ برا­تيسلاۆا مەن كوشيتسە قالالارىندا ءوتتى. بۇل جارىستا فينليانديا قۇرا­ماسىنىڭ قارقىنىنا ەشكىم شىداي المادى. سۋومي ەلىنىڭ سايىپقىراندارى فينالدا كانادانى 3:1 ەسەبىمەن قاپى قالدىردى. ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن تار­تىستا رەسەيدىڭ باعى جاندى. بۋلليت سوعۋ بارىسىندا ولار چەحيادان باسىم ءتۇستى – 3:2. جارىس قورىتىندىسى بو­يىنشا مەرگەندەر كوشىن شۆەتسيانىڭ ساڭلاعى ۆيليام نيۋلاندەر باستادى. 22 جاستاعى دارىندى جاس قارسىلاستار قاق­پاسىن 8 مارتە ءدال كوزدەپ, 13 رەت ناتيجەلى پاس بەردى. سونداي-اق رە­سەيلىك اندرەي ۆاسيلەۆسكي (قاق­پا­شى) مەن نيكيتا كۋچەروۆ (شابۋىلشى) جانە چەحيالىق فيليپ گرونەك (قورعاۋشى) ءتۇرلى اتالىم بو­يىنشا ارنايى سىيلىقتاردى يەلەندى. ال ەڭ قۇندى ويىنشى اتاعى 26 جاستاعى كانادانىڭ مىقتىسى مارك ستوۋنعا بۇيىردى.

ەڭ سوڭىندا ايتا كەتەتىن ءبىر جايت – بيىل ءى ديۆيزيوندا الەم چەمپيوناتى ۇيىمداستىرىلماعاندىقتان, ەڭ سوڭعى ورىن العان كوماندا دا جوعارى ديۆيزيونداعى ورنىن ساقتاپ قالادى, ياعني تومەنگە سىرعىمايدى.