«نە ىشەم, نە جەيمىن؟» دەمەيتىن مىناۋ زاماندا اڭشىلىق دەگەن – ازىق تابۋ ەمەس, ەرىككەننىڭ ەرمەگى سياقتى. رۇقساتپەن اۋلاسا ءبىرسارى, ەشبىر قۇجاتسىز ايۋ-مارالدى اتىپ الاتىندار از ەمەس. كوكتەم شىعا بالىقتىڭ ۋىلدىرىق شاشۋ كەزىن بىلە تۇرا, قاساقانا اۋ قۇراتىندار دا جەتىپ ارتىلادى. سوڭعى ۋاقىتتا قاسكويلىككە قاتىستى ورىن العان ءار وقيعاعا توقتالىپ كورەيىك.
وتكەن جىلى 30 قىركۇيەكتە شىعىس قازاقستان وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ ماماندارى تاڭعى ساعات 9:00 شاماسىندا زاڭسىز اڭ اۋلاعان ازاماتتى قولعا تۇسىرگەن. شەمونايحا اۋدانى بولشايا رەچكا اۋىلىنان سولتۇستىككە قاراي شامامەن 7 شاقىرىم جەردە كۇنباعىس القابىنىڭ شەتىندە, اۋىل تۇرعىنى قوڭىر ايۋدى بايقاپ قالىپ, اتىپ العان. اتىپ الا سالا ايۋدىڭ ەتىن بۇزىپ, وزىمەن بىرگە الىپ كەتكەن. ال باسىن, تەرىسىن, تاباندارى مەن ىشەك-قارنىن قۇلاعان اعاش بۇتاقتارىنىڭ استىنا جاسىرعان. بۇل – قىلمىستىق كودەكستىڭ 337-بابىنىڭ 1-بولىگىندە كوزدەلگەن ەلەۋلى زالال كەلتىرە وتىرىپ, زاڭسىز اڭ اۋلاۋ بويىنشا قىلمىس. جاۋاپكەرشىلىگى دە وڭاي ەمەس. تەرگەۋ امالدارى جان-جاقتى جۇرگىزىلگەننەن كەيىن 2021 جىلى 18 اقپاندا شەمونايحا اۋداندىق سوتىمەن بولشايا رەچكا اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ايۋ اتقانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلىپ, 1 جىل 6 اي باس بوستاندىعىن شەكتەۋ جازاسى تاعايىندالدى. سونداي-اق سول مەرزىمگە پروباتسيالىق باقىلاۋ بەلگىلەندى. اۋەسقويلىق, سپورتتىق, كاسىپشىلىك اڭ اۋلاۋعا بايلانىستى قىزمەتپەن 3 جىلعا دەيىن اينالىسۋ قۇقىعىنان دا ايىرىلدى. ال كەلتىرىلگەن ماتەريالدىق زالال 555 600 تەڭگەنى قۇرادى.
ينسپەكتسيا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, زاڭدى تۇردە اۋەسقوي اڭ اۋلاۋشىلارعا اڭشى كۋالىگى, جانۋارلار دۇنيەسىن پايدالانۋعا رۇقسات, اڭشىلىق شارۋاشىلىعى سۋبەكتىسىنىڭ جولدامالارى, اڭشىلىق اتىس قارۋىن قولدانىپ اڭ اۋلاعان كەزدە – جەكە تۇلعالاردىڭ ازاماتتىق قارۋدى جانە ونىڭ پاتروندارىن ساقتاۋعا جانە الىپ جۇرۋگە رۇقساتى قاجەت. ال قوڭىر ايۋ اۋلاۋ ءۇشىن شىعىس قازاقستان اۋماعىندا زاڭدى ءليميتتىڭ مولشەرى – 159 دانا. بۇل ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى جىل سايىن بەكىتەتىن 2020 جىلدىڭ 1 شىلدەسى مەن 2021 جىلدىڭ 1 شىلدەسى ارالىعىنداعى ليميت.
زاڭسىز اڭ اتۋ فاكتىسى بيىلدىڭ كوكتەمىندە دە تىركەلدى. 27 ناۋرىزدا وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسى ماماندارى گلۋبوكوە اۋدانىنىڭ اۋماعىندا زاڭسىز مارال اۋلاۋ فاكتىسىن انىقتادى. ولار تابيعاتتى قورعاۋ ماقساتىندا جۇرگىزگەن رەيدتىك ءىس-شارالار كەزىندە تابيعاتتى قورعاۋ پوليتسەيلەرىمەن جانە «چەرنايا ۋبا» اڭشىلىق شارۋاشىلىعى ديرەكتورىمەن بىرلەسىپ, رەزەرۆتىك قورداعى «كوروۆيحا» اڭشىلىق شارۋاشىلىعى اۋماعىنان ەكى مارالدىڭ تەرىسى مەن باس-سيراقتارىن تاپتى.
رەيدتىك شارا كەزىندە ريددەر قالاسىنىڭ ەكى تۇرعىنىنان 35 كيلو مولشەرىندە ەت, تىركەلمەگەن 16 كاليبرلى «توز» ماركالى قوساۋىز, تەگىس ۇڭعىلى, شۇرىپپەلى مىلتىق جانە 16 كاليبرلى 2 وقتالعان پاترون تاركىلەندى. اتالعان فاكت قىلمىستىق كودەكستىڭ 337-بابىنىڭ 1-ءبولىمى بويىنشا تىركەلدى. ءدال قازىرگى ۋاقىتتا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
جازاعا تارتىلىپ جاتقانىمەن, زاڭسىز اڭ اۋلاۋ تىيىلماي-اق تۇر. جۋىقتا عانا ينسپەكتسيا قىزمەتكەرلەرى ورمان جانە اڭشىلىق شارۋاشىلىعىنىڭ جەدەل ارەكەت ەتۋ جاساعىنىڭ ينسپەكتورلارىمەن بىرلەسىپ, جارما, ۇلان اۋداندارىنىڭ اۋماقتارىندا جانە سەمەي قالاسىنىڭ اكىمشىلىك جەرلەرىندە رەيدتىك ءىس-شارالار وتكىزگەن. شارا كەزىندە جارما اۋدانىندا جانە سەمەي قالاسىنىڭ اكىمشىلىك جەرلەرىندە اڭ اۋلاۋ, بالىق اۋلاۋ ەرەجەلەرىن بۇزۋ فاكتىلەرى انىقتالدى. ناتيجەسىندە, سەمەي قالاسىنىڭ ءۇش تۇرعىنىنا قاتىستى اقبتك 382-بابىنىڭ 1-بولىگى بويىنشا جانە قالباتاۋ اۋىلىنىڭ ەكى تۇرعىنىنا اقبتك 383-بابىنىڭ 3-بولىگى بويىنشا اكىمشىلىك ىستەر قوزعالدى. انىقتالعانداي, بالىقشىلار ورتابۇلاق كولىندە بالىقتى تىيىم سالىنعان اۋلاۋ قۇرالدارىمەن اۋلاعان.
وبلىستىڭ وزەن-كولدەرىندە بالىق قورىن كوبەيتۋ ماقساتىندا جان-جاقتى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ-اق جاتىر. كوبەيتۋ ءوز الدىنا, بالىقتى زاڭسىز اۋلاۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن دە تابيعات جاناشىرلارى ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ, ءارتۇرلى پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار ىستەيدى. ايتا كەتسەك, وڭىردە 16 ءساۋىر مەن 30 مامىر ارالىعىندا «نەرەست» پروفيلاكتيكالىق شاراسى باستالعان. سوعان قاراماستان, زاڭدى بەلدەن باسىپ جۇرگەندەر كوپ. ءتورت كۇن ىشىندە عانا وبلىستا بالىق رەسۋرستارىن زاڭسىز اۋلاۋدىڭ 70-كە جۋىق فاكتىسى انىقتالدى.
– تىكۇشاقپەن اۋەدەن شولۋ كەزىندە جاعالاۋ سىزىعىنان ايىراتىن ءنومىرى جوق 18 ديۋرالدى قايىقتار تابىلدى. «راحمەتوللا» ۋچاسكەسىندە قىزمەتكەرلەر 2 رەزەڭكە قايىق, ەسكەك, قايىق موتورى مەن قاپشىقتاعى اۋلاردى انىقتادى. بارلىق زاتتاي دالەلدەمەلەر بالىق ينسپەكتسياسىنا جولداندى. 64 ادامعا قاتىستى جالپى سوماسى 1 ملن تەڭگەدەن استام اكىمشىلىك ايىپپۇلدار سالىندى, – دەدى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى ساعات ماديەۆ.
وتكەن اپتادا تابيعاتتى قورعاۋ جانە اۋماقتىق بالىق ينسپەكتسياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مي-8 تىكۇشاعىمەن وسكەمەن قالاسىنان بۇقتىرما سۋ قويماسىنىڭ جاعالاۋ سىزىعى بويىمەن بوكەن وزەنىنىڭ ساعاسى – «تورانعى» شىعاناعىن, جولنۇسقاۋ, امانات, شەڭگەلدى اۋىلدارىن, قارا ەرتىس وزەنىنىڭ ساعاسىن, تۇعىل اۋىلىن, زايسان كولىنىڭ سولتۇستىك-باتىستاعى تىيىم سالىنعان بولىگىن اۋەدەن باقىلادى. سونداي-اق قىزمەتكەرلەر ۇلان, كۇرشىم, تارباعاتاي جانە كوكپەكتى اۋداندارىنىڭ اڭشىلىق القاپتارىن تەكسەردى.
بارلىق يەسىز قايىقتار مەن بالىقشىلارعا بەينەتۇسىرىلىم جۇرگىزىلىپ, ورنالاسۋ ورىندارىنىڭ كارتاسىندا بەلگى قويىلدى. اقپارات كۇرشىم, تارباعاتاي, كوكپەكتى اۋداندىق پوليتسيا بولىمدەرىنە جولداندى. ال بالىقشى ازاماتتار بالىق اۋلاۋدىڭ نورمالارى مەن قاعيدالارىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك ( اقبتك-ءنىڭ 381-بابى) قانا ەمەس, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك (قك-ءنىڭ 335-بابى) قاراستىرىلعانىن دا ەستە ۇستاعاندارى ءجون.
شىعىس قازاقستان وبلىسى