اڭگىمەنىڭ القيسساسى سوناۋ 2008 جىلدان باستالادى. وسى جىلى قازاقستان مەن قىتاي ۇكىمەتتەرى اراسىندا بىرىككەن كاسىپورىندار تۋرالى جاسالعان كەلىسىمگە قىزىلوردادا سالىناتىن شىنى زاۋىتى قۇرىلىسى ەنەدى. بىراق جوبانىڭ جولى ءا دەگەننەن بولا قويعان جوق, بەلگىلى-بەلگىسىز سەبەپتەرمەن باستالۋى كەيىنگە شەگەرىلە بەردى. تەك وسىدان 6 جىل بۇرىن ىرگەتاسى قالانىپ, ءوڭىر تۇرعىندارى قۇنى قىمبات باستامانىڭ كەلەشەگىنەن كوپ ءۇمىت كۇتتى. سول ساتتەن باس تاپ ۇزدىكسىز ايتىلا باستاعان باتىل بولجامدار وسى ءۇمىت وتىن ودان ءارى ۇرلەي تۇسكەندەي بولىپ ەدى.
بيىك مىنبەلەردەن «ورتالىق ازياداعى تەڭدەسسىز جوبا ارقىلى ءبىراز ەلگە ءونىم وتكىزىپ, پلانشەت, سمارتفون جانە وزگە دە گادجەتتەرگە ارنالعان ۋلتراجىڭىشكە اينەك شىعارامىز» دەگەندى ەستىگەندە كوز الدىمىزعا شىتىرلاپ شەكارا اسىپ بارا جاتقان شىنى, شىتىرلاپ قالتاعا ءتۇسىپ جاتقان تەڭگە ەلەستەگەنى دە ءالى ۇمىتىلا قويعان جوق.
بىراق وسىنشا جالاۋلاتقان جوبا باستالماي جاتىپ تاعى ءبىر كەدەرگىگە كەزىكتى. «بايتەرەك» ۇلتتىق كومپانياسىن باسقارعان ۋاقىتتا قۇرىلىسقا بولىنگەن قارجىدان اقشا قىمقىردى دەگەن كۇدىكپەن ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى قۋاندىق بيشىمباەۆ ۇستالدى. كوپ ۇزاماي ينۆەستيتسيا جانە دامۋ مينيسترلىگى كۇدىكتىگە قاتىستى تەرگەۋ ءجۇرىپ جاتقانىن, بىراق بۇل قۇرىلىستى جالعاستىرۋعا ەش كەدەرگى بولمايتىنىن مالىمدەپ, شىنى زاۋىتى مەرزىمىندە سالىنىپ بىتەتىندىگىن حابارلاعان. وسى ارالىقتا جالاقى الماعان جۇمىسشىلاردىڭ جانايقايى ەستىلىپ, وبلىستا وتكەن ءار جينالىس سايىن ءبىر ايتىلماي قالمايتىن زاۋىت تۋرالى ەشكىم اۋىزعا دا المايتىن بولدى.
داۋ باسىلعاننان كەيىن بولاشاق ءوندىرىس ورنى جايلى قايتا ەستىلە باستاعان اڭگىمەگە جەرگىلىكتى جۇرت ەلەڭ ەتۋدى دە قويدى. ويتەتىندەي دە بار, 2017 جىلدان بەرى قاراي ءوندىرىس ورنىنىڭ قولدانىسقا بەرىلەتىندىگى جونىندە ۋادە بەرىلگەنىمەن, ءالى كۇنگە دەيىن جۇرت جىلدارعا سوزىلعان جوبانىڭ يگىلىگىن كورە الماي وتىر.
جۋىردا وبلىستىق يندۋستريا جانە يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى رينات سۇلتانگەرەەۆ باق وكىلدەرى ءۇشىن بريفينگ وتكىزىپ, جۋرناليستەر ساۋالىنا وراي شىرعالاڭى بىتپەگەن شىنى زاۋىتى جايلى دا ايتىپ ءوتتى. جالپى, بۇرىن رەتى كەلسە ءوندىرىس ورنىن جارنامالاعىسى كەلىپ تۇراتىنداردىڭ كوبى قازىر بۇل تۋرالى ايتۋعا ق ۇلىقسىز. باسقارما باسشىسى بەرگەن ساراڭ مالىمەتكە قاراعاندا, ءدال قازىر قۇرىلىس 70 پايىزعا بىتكەن. قاجەتتى قوندىرعىلاردىڭ دا ءبىرازى اكەلىنىپ قويىلعان. نەگىزى زاۋىتتى بىلتىر اشۋ جوسپارلانعان ەكەن. بىراق پاندەميا كەسىرىنەن قۇرىلىسقا قاجەتتى شەتەلدىك ماماندار قازاقستانعا كىرە الماي قالعان.
قۇنى 37 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبانىڭ قازىرگى باستاماشىسى قىتايلىق China Triumph Interntional كومپانياسى. قۇرىلتايشى جوبا قارجىسىنىڭ 20 پايىزىن شىعارىپ, قالعانىن قازاقستان دامۋ بانكىنەن نەسيە رەتىندە الادى. وندىرىستىك الاڭداعى كاسىپورىنعا كوممۋنيكاتسيا تارتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 5,7 ملرد تەڭگە قارالعان. بۇل قارجىعا گاز بەن سۋ, تەمىر جول جەلىسى, كارىز جۇيەسى تارتىلىپ, جول سالىندى. بريفينگتە باسقارما باسشىسى زاۋىت جايلى, ونىڭ وزگە قۇرىلتايشىلارى تۋرالى بۇدان ارتىق مالىمەت بەرە المايتىندىعىن ايتتى.
– زاۋىت قۇرىلىسقا قاتىستى سوت پروتسەسى دە ءجۇردى. قۇرىلتايشىلار دا اۋىستى. ولاردىڭ اراسىندا تۇسىنبەۋشىلىك تە تۋىنداعان كەزدەر بولدى. قازىرگى جوبا جەتەكشىلەرىمەن جاسالعان كەلىسىمگە سايكەس زاۋىتقا قاتىستى كوممەرتسيالىق قۇپيانى ساقتاۋ ماقساتىندا كوپ ماسەلەنى اشىپ ايتا المايمىز. ناۋرىز ايىندا وزدەرى كەلەدى, سول كەزدە بولاشاق ءوندىرىس ورنىنداعى جۇمىسپەن تولىق تانىسۋعا بولادى. قازىر قىتايدان 150-گە جۋىق مامان كۇتىپ وتىرمىز. ولار پاندەمياعا بايلانىستى ءوز ەلدەرىندە ۆاكتسينا الىپ, سودان كەيىن عانا بىزگە كەلەدى. جىل اياعىنا دەيىن جاڭا ءوندىرىس ورنى قولدانىسقا بەرىلەدى دەگەن ويدامىز. وبلىستا وسىعان بايلانىستى جول كارتاسى دا ازىرلەندى, دەيدى باسقارما باسشىسى.
سونىمەن قاتار بولاشاق زاۋىتتىڭ جانىنان ىلەسپە 8 ءوندىرىس ورنىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. نەگىزگىلەرىنىڭ قۇرىلتايشىلارى انىقتالىپ, ولار جۇمىس باستاۋعا ءازىر تۇر.
وسىدان جىل بۇرىن پاۆلودار وڭىرىندە دە ءدال وسىنداي زاۋىت سالۋ جونىندە باستاما كوتەرىلىپ ەدى. ءتىپتى جوباعا ينۆەستورلار دا ىزدەستىرىلە باستاعان. بريفينگتە «قىزىلورداداعى زاۋىت ەلىمىزدەگى بالاماسىز ءوندىرىس ورنى بولادى» دەگەن باسقارما باسشىسىنا وسى باستاما جايلى دا ساۋال قويدىق. ءبىر قىزىعى, رينات قالدىبەك ۇلى وڭىردەگى زاۋىتقا باسەكەلەس كاسىپورىن سالىنۋى مۇمكىن ەكەندىگىنەن حابارسىز بولىپ شىقتى. ونىڭ ايتۋىنشا, تاقتايشا شىنى شىعارۋدا قازىر وزبەكستان مەن قىرعىزستان وزىپ تۇر. قىزىلورداداعى زاۋىت ارقىلى ەلىمىزدەگى سۇرانىستىڭ 50 پايىزىن وتەۋگە بولادى.
ەلىمىزدە شاعىن شىنى زاۋىتتارى مەن تسەحتار كوپ بولعانىمەن تاباقشا اينەك شىعاراتىن كاسىپورىن جوقتىڭ قاسى. وسىدان 3 جىل بۇرىن قازاقستان شەت مەملەكەتتەردەن 12,9 ملرد تەڭگەگە اينەك ساتىپ الىپتى. ال قولدانىسقا بەرىلەتىن ۋاقىتى جىل سايىن كەيىنگە سىرعىپ كەلە جاتقان سىرداعى زاۋىت جۇزدەگەن جۇمىس ورنىنان بولەك كوپ قارجىنىڭ سىرتقا كەتۋىن توقتاتار ەدى.
جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى قۇرىلتايشىلار بيىل زاۋىتتى ىسكە قوسۋعا مۇددەلى ەكەندىگىن ايتتى. ارينە بۇعان بارەكەلدىدەن باسقا ايتارىمىز جوق, جىلدارعا سوزىلعان جوبانىڭ جۇزەگە اسقانى جۇرت ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش بولار ەدى. ايتەۋىر بيىل دا «بەرمەستىڭ اسى پىسپەس, قازانى وتتان تۇسپەستىڭ» كەرى كەلمەسە بولعانى...
قىزىلوردا وبلىسى