سولتۇستىك قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق تابىستارى تۋرالى تالاي جازعانبىز. ال ءبىزدىڭ بۇگىنگى قوزعايتىنىمىز, ءوڭىردىڭ مادەني سالاسىنداعى جەتىستىكتەر جايىندا بولماق.
جامان ىندەتتىڭ ورشۋىنە قاراماي وبلىستاعى مادەني تابىستار دا ايتارلىقتاي بولىپ وتىر. بۇل سالادا دا اۋقىمدى جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا. قىزىلجار – تاريحي قالا. مۇندا تاريحي, مادەني ەسكەرتكىشتەر وتە كوپ. سونىڭ كوشباسشىسى – ابىلاي حاننىڭ اق ءۇيى. قازاق حالقىنىڭ ۇلى حانىنا ارنالىپ سالىنعان وسىنداي عيمارات ەلىمىزدىڭ باسقا تۇكپىرىندە جوق. وبلىستا بيىل كارانتيننىڭ كوپ ۋاقىتقا سوزىلعانىنا قاراماي, اتالعان ۇيگە 3 مىڭداي ادام كەلىپ تاماشالاعان. ال ونلاين رەجىمدە مۋزەيدى جانە وندا بولعان شارالاردى كورگەن ادامدار سانى 30 مىڭعا جۋىق. كوروناۆيرۋس كەسىرىنەن 2020 جىلعى جوسپارلانعان ءبىرشاما شارالاردى شەگەرۋگە تۋرا كەلگەن. سونىڭ وزىندە اقمولا وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە «ورداسى ۇلى ابىلاي» اتتى كورمەنى كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا ۇسىنعان. سونىمەن قاتار قازان ايىندا 5-ءشى وبلىستىق ەكسكۋرسيالار بايقاۋى ءساتتى وتكىزىلدى. «جالپى, جوسپار بويىنشا 11 ايدىڭ كولەمىندە 114 ونلاين شارا ءوتتى. كەلەسى 2021 جىلعا اقمولا وبلىسى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنەن «وركەنيەتتى قازىنا», سەمەي قالاسىننان «ابايدىڭ اسىل مۇراسى», مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدى «جيدەباي-ءبورىلى» اباي مۋزەي-قورىعىنىڭ كورمەلەرى جوسپارلانعان. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا 2020 جىلعى قىركۇيەك ايىندا «Syrly oiúlar» كورمەسى جارىق كورىپ, 2021 جىلعا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان «Aģash tamyrymen, adam dosymen myqty» اتتى كورمە جوسپارلانىپ وتىر», دەيدى مۋزەيدىڭ ديرەكتورى ايان ساداەۆ. وسى رەتتە مۇنداي ايرىقشا مۋزەيدىڭ ماڭىزىن وبلىس كولەمىندە عانا قالدىرماي, وعان رەسپۋبليكالىق مۋزەي مارتەبەسىن بەرۋ ماسەلەسىن تاعى ءبىر ايتا كەتكەن ءجون.
جالپى, كورەرمەندەردى تارتۋ ماقساتىمەن 2018 جىلدان بەرى سولتۇستىك قازاقستان مۋزەيلەرىنە كىرۋ تەگىن. سونىڭ ارقاسىندا بۇل مادەني مەكەمەلەرگە كەلۋشىلەر سانى 2019 جىلى 20 پايىزعا ارتىپ, 172 مىڭ ادامعا جەتتى.
نەگىزىنەن مۋزەيلەر وعان كەلۋشىلەرگە تاريحي تانىم مەن ءبىلىم عانا ەمەس, مادەني-دەمالىس قىزمەتىن دە كورسەتەتىنىن ەسكەرىپ, قىزىلجار باسشىلارى دا مۋزەيلەردىڭ ىشىنەن دەمالىس ورىندارىن ۇيىمداستىرۋدى قولعا الىپ وتىر. ايتا كەتۋ كەرەك, وندايلاردى ءبىز دە ءوز كوزىمىزبەن كورگەنبىز. ۆاشينگتونداعى ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تاريحىنان سىر شەرتەتىن مۋزەيدى ارالاپ ءجۇرىپ, تىنىعاتىن, شاي ءىشىپ سەرگيتىن ورىنداردىڭ دا جاراقتالعانىن كورىپ, ريزا بولعان ەدىك.
سونداي-اق قىزىلجاردىڭ ورتالىق كوشەسىندە توڭكەرىسكە دەيىن تاتار كوپەسى گانشيننىڭ دۇكەنى بولعان اسەم عيماراتتا ورنالاسقان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە دە جوعارىداعى قىزمەت كورسەتۋلەر قولعا الىنباقشى. اۋماعى 2400 شارشى مەتردى الاتىن بۇل مۋزەيدە 350 مىڭنان ارتىق ەكسپونات بار. ولاردى تاماشالاۋشىلار ءوزىمىزدىڭ ەلدەن عانا ەمەس, كورشىلەس رەسەي فەدەراتسياسىنان دا كەلىپ جاتادى. تۋريستەردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن وسى مۋزەيدىڭ اۋلاسىندا «قىزىلجار ارت ورتالىق» اتتى قىزىقتى جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ ءمانىسى – وسى جەردە شىعىستىق, ەۋروپالىق اسۇيلەردىڭ تاعامدارىن دايىندايتىن ارت-كافە اشىلماقشى. وسى جەردە ءتۇرلى مۋزىكالىق شىعارمالار دا ورىندالىپ, تۋريستەردىڭ كوڭىلىن كوتەرۋ جوسپارلانعان. سونىمەن بىرگە وسى جەر ءتۇرلى شىعارماشىلىق ادامدارى – جازۋشىلار, اقىندار, ارتىستەر, سۋرەتشىلەر باس قوساتىن ورتالىق بولار دەگەن بولجام بار.
سونىمەن قاتار وسى الاڭدا كورمە-گالەرەيا دا ۇيىمداستىرىلماقشى. وندا قولونەرشىلەردىڭ تاماشا بۇيىمدارى, سۋرەتشىلەردىڭ كارتينالارى, اقىن-جازۋشىلاردىڭ كىتاپتارى قويىلاتىن بولادى. ايتا كەتەتىن جايت, بۇگىنگى تاڭدا وبلىستا اعاش پەن تەمىردەن ءتۇرلى بۇيىمدار جاسايتىن 120 قولونەر شەبەرى بار.
قىزىلجاردىڭ پوتانين كوشەسى قالاعا سولتۇستىكتەن ەنەتىن جولدا جاتىر. وسى كوشەمەن ويقالادان كوتەرىلگەن جولاۋشى ابىلايدىڭ اق ءۇيىنىڭ قاسىمەن ءوتىپ, قالاعا كىرەدى. پوتانين كوشەسىن دە اشىق اسپان استىنداعى مۋزەي قىلۋ جوسپارى بار. مۇنداعى كەيبىر ەسكى ۇيلەر قايتا جوندەۋدەن ءوتىپ, تاريحي كەلبەتىن تاپقان. قازاق, تاتار, ورىس, قوقان بايلارى مەن كوپەستەرى سالدىرعان اسەم بەزەندىرىلگەن ۇيلەر العاشقى قالپىنا كەلتىرىلىپ, قالانىڭ بۇرىنعى كوركىن كوز الدىڭا كەلتىرەدى.
سونىمەن بىرگە قالانىڭ ورتالىق كوشەسى – قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ باسىندا ورنالاسقان تاتار كوپەسى ءشامسۋدينوۆتىڭ دۇكەن ءۇيىن قالپىنا كەلتىرۋ قولعا الىنىپ وتىر. بۇل – ءبىر كەزدە كومپارتيا ورگاندارىنا بەرىلىپ, وبكوم بولعان, ودان كەيىن ۇزاق جىلدار بويى وبلىستىق اۋرۋحانا بولعان عيمارات. جەكەشەلەندىرۋ جىلدارىندا بىرەۋگە ارزانعا ساتىلىپ, ول كەرەكتى قۇرىلىس ماتەريالدارىن سۋىرىپ الىپ, ءۇيدىڭ قاڭقاسىن عانا قالدىرىپ, تايىپ تۇرعان. ەندى سول ءۇيدى دە قالانىڭ ءبىر تاريحي ەسكەرتكىشى رەتىندە قالپىنا كەلتىرۋ قولعا الىنباقشى. بۇگىنگى قىزىلجاردا ەكونوميكالىق دامۋمەن قوسا وسىنداي تاريحي-مادەني مۇرالاردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى دا قارقىن الىپ كەلەدى.
پەتروپاۆل