جۋىردا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ءبىلىم باسقارماسى مەن ء«بىلىم سالاسىنداعى ادىستەمەلىك جۇمىس جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار» ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن قىزىلجار قالاسىندا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى مۇعالىمدەرىنە ارنالعان « ۇلىلار مۇراسى جانە زاماناۋي ءبىلىم» اتتى ءى حالىقارالىق فورۋم بولىپ ءوتتى.
ونىڭ جۇمىسىنا تۇركيانىڭ Ankara Hacı Bayram Veli ۋنيۆەتسيتەتiنىڭ پروفەسسورى, قازاق ءتىلىن ءوز ەلىندە ناسيحاتتاۋشى, ماعجان جۇماباەۆ شىعارماشىلىعىنىڭ زەرتتەۋشىسى, پروفەسسور چەنگەل عۇليا, الماتىداعى اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى گۇلميرا ساۋداباەۆا, وسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك پەداگوگيكا باعدارلاماسىنىڭ جەتەكشىسى, پروفەسسور ۇلبوسىن قياقباەۆا, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى «تۇران-استانا» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, الەۋمەتتىك گۋمانيتارلىق جانە تىلدىك پاندەر كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گۇلناز كارىپجانوۆا, رەسەيدىڭ ومبى وبلىسىنداعى ء«بىلىم بەرۋ ۇيىمىن دامىتۋ ينستيتۋتىنىڭ» ادىسكەرى باتكەن تولەۋلينوۆا جانە ت.ب. سونىمەن قاتار سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ۋنيۆەرسيتەتى, كوللەدجدەرى مەن مەكتەپتەرىنىڭ ادىسكەر وقىتۋشىلارى قاتىستى. فورۋم جۇمىسىن سولتۇستiك قازاقستان وبلىستىق بiلiم باسقارماسىنىڭ باسشىسى گۇلميرا كارىموۆا اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. ZOOM جۇيەسى ارقىلى جۇرگىزىلگەن فورۋم جۇمىسىن وبلىس مەكتەپتەرىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ ماماندارى تۇگەل ەستىپ جانە كورىپ وتىردى.
ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى گ.كارىموۆا ءوزىنىڭ سوزىندە اتالمىش حالىقارالىق فورۋم اياسىندا اعىمداعى جىلدىڭ 8 قازانى مەن 6 قاراشاسى ارالىعىندا 7 سەكتسيا وتكىزىلىپ, ناتيجەسىندە ماقالالار مەن تاڭداۋلى ساباقتاردىڭ جيناعى باسپادان شىعارىلعانىن جەتكىزدى. تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى ءبىزدىڭ باستى رۋحاني باعدارىمىز بولىپ قالا بەرەدى. تاريحقا قۇرمەتپەن قاراۋ, وتانعا ادال بولۋ, عىلىم مەن بىلىمگە دەگەن ۇمتىلىس – مۇنىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ قازاقتىڭ بويىنداعى اسىل قاسيەتتەر. قازىرگى مىندەت – حالقىمىزدىڭ جاڭا بولمى- سىن قالىپتاستىرۋ, تۇتاس ۇلت ساپاسىن ارتتىرۋ.
رۋحاني جاڭعىرۋ اياسىندا سوڭعى جىلداردا ۇلتتىق مادەنيەتىمىز جاھاندىق ارەنادا بەلسەندىلىك تانىتتى, ادەبي جاۋھارلارىمىز الەمنىڭ 6 تىلىنە اۋدارىلدى, تاريحىمىزدى تۇگەندەگەن تولىققاندى كينوجوبالار شىقتى, شەت تىلدەردەن – جوعارعى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان 100 وقۋلىق اۋدارىلا باستادى. ءتىل مايدانىنداعى بۇگىنگى ءىسىمىز – ەرتەڭىمىزدىڭ كەپىلى. ياعني بۇگىنگى ءتىل تاعدىرى – ەرتەڭگى ەل تاعدىرى. ويتكەنى قازاقستان – قازاقتىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز وتانى. بارلىق قازاقستاندىقتار ءۇشىن قازاق ءتىلىن ءبىلۋ – بىرىنشىدەن ءبىزدىڭ ۇلتتىق بىرلىگىمىزدىڭ كەپىلى.
ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە انا ءتىلىن ۇيرەنۋگە ۇلكەن كوڭىل بولىنەدى, ءتىل – ادامعا بەرىلگەن باعا جەتپەس بايلىق. انا تىلىمەن تانىسۋدىڭ ماڭىزدى اسپەكتىلەرىنىڭ ءبىرى – كىتاپ وقۋ. الايدا قازىرگى الەۋمەتتىك دامۋ جاعدايىندا كىتاپ وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ كۇرت تومەندەۋى بايقالادى. بۇل جوعارى دامىعان ەلدەردە دە, حالىقتىڭ جالپى ءبىلىم دەڭگەيى الدەقايدا تومەن جەرلەردە دە كورىنەدى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋ ساعاتى ەنگىزىلدى جانە بۇل جاقسى داستۇرگە اينالدى. بۇل ءوزىن ءوزى تاربيەلەۋدىڭ باستاۋى. «كىتاپ – ءبىلىم بۇلاعى» دەپ دانالارىمىز بەكەرگە ايتپاعان. كىتاپ وقيتىن جاستاردىڭ سانىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى 2021 جىلى «كىتاپ وقۋعا قۇشتار مەكتەپ» جوباسىن ىسكە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. ونىڭ اياسىندا كىتاپحانا قورىمىز بالالارعا ارنالعان الەمدىك كوركەم ادەبيەتتىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىمەن تولىقتىرىلۋدا.
ودان ءارى گۇلميرا كارىموۆا سوڭعى ەكى جىلدا وبلىستا ءۇش قازاق مەكتەبىنىڭ اشىلعانىن ايتتى. بۇگىنگى تاڭدا وبلىسىمىزدا جالپى 1300 قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى مۇعالىمى بار, ونىڭ ىشىندە جوعارى جانە ءبىرىنشى ساناتتى – 315, جاڭا فورماتتاعى ساناتتار بويىنشا – 620. «تەك 2020 جىلى وبلىس مەكتەپتەرىنە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن وقىتۋعا 110 جاس مامان كەلدى. جىل سايىن قازاق ءتىلى مۇعالىمدەرىنە ارنالعان وبلىستىق ءپان وليمپياداسى وتكىزىلىپ تۇرادى, وعان وبلىس مۇعالىمدەرىنىڭ 70%-دان استامى قاتىسادى», دەدى ودان ءارى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
وسىدان ءارى فورۋمعا قاتىسۋشى سپيكەرلەرگە ءسوز بەرىلدى. العاشقى بولىپ Ankara ۋنيۆەرسيتەتiنىڭ پروفەسسورى چەنگەل عۇليا حانىم سويلەپ, ءوزىنىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋىنە سەبەپ بولعان ونىڭ كوركەم اۋەزى مەن كەڭ قۇلاشتى, بارىنشا باي قورى ەكەنىن ايتتى. «قازاق ءتىلى تۇركى تىلدەرىنىڭ ىشىندەگى ەڭ بايى, سوزدىك قورى ەڭ مولى», دەي كەلىپ ول ماعجاننىڭ, مىرجاقىپتىڭ ولەڭدەرىنەن ۇزىندىلەر وقىپ بەردى.
فورۋمدا رەسەيدەگى قازاق ءتىلىن وقىپ-ۇيرەتۋدىڭ جاعدايى جونىندە ايتقان باتكەن تولەۋلينوۆا ءبىر وكىنىشتى جايتتى جەتكىزدى. قازىر وندا قازاق ءتىلى ءپان رەتىندە وقىتىلمايدى ەكەن. تەك سىنىپتان تىس ۋاقىتتا عانا ۇيرەتىلەدى. مۇنىڭ ءوزى وقۋشىلاردى مىندەتتەمەگەندىكتەن ءتىل ءبىلۋدىڭ ساپاسىن تومەندەتكەن كورىنەدى. «بىراق كەيبىر بالالاردىڭ انا ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەگەن ىنتاسى جاقسى», دەدى ول ءوزىنىڭ سوزىندە.
قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ ماماندارى وزدەرىنىڭ ادىستەرى مەن وقىتۋ تاسىلدەرىن ورتاعا سالدى. ءبارى دە ءوز ادىستەمەلەرىن بۇگىنگى وزىق تەحنولوگيالارعا نەگىزدەگەنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار لاتىن الىپبيىنە كوشۋ بويىنشا دا ماماندار وزدەرىنىڭ ويلارىن ايتتى.
فورۋمدا قازاق ءتىلىنىڭ بۇگىنگى قوعامداعى تىنىس-تىرشىلىگى تۋرالى ءوز كوزقاراسىمىزدى ءبىلدىرۋدى ءوتىنىپ «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى رەتىندە بىزگە دە ءسوز بەرىلدى. ءبىز تىلگە قاتىستى ءىس-شارالار فورمالدى تۇردە وتكىزىلمەي ءاربىر مۇعالىمنىڭ, ءاربىر ادىسكەردىڭ جۇرەگىنەن ورىن الاتىن ماسەلەلەردى قامتىعانىن قالايتىنىمىزدى جەتكىزدىك. سونىمەن قاتار بيلىك ورىندارى قازاق تىلىندە حالىق سويلەسىن, ال ءبىز وزىمىزشە ايتامىز دەگەن سياقتى انا تىلىنە دەگەن سالعىرت كوزقاراستان ارىلۋى كەرەكتىگىن ايتتىق. بيلىك پەن حالىق ءبىرتۇتاس بولسىن دەسەك, ءتىلى دە ءبىر بولۋى كەرەك قوي. حالىق ءبارىبىر بيلىككە قاراپ تۇزەلەدى, سوندىقتان بيلىكتىڭ تىلگە دەگەن سالعىرتتىعى حالىققا جۇعادى. وسىنىڭ ءوزى سايىپ كەلگەندە ءتىلىمىزدى جوعالتۋعا دا سوقتىرۋى مۇمكىن دەگەن قاۋپىمىزدى دە بىلدىردىك.
فورۋم سوڭىنان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانى مۇعالىمدەرىنىڭ وبلىستىق وليمپياداسى, «ۇزدىك قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت كابينەتى – 2020» وبلىستىق بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازدارى ماراپاتتالدى. قازاق ءتىلدى مەكتەپتەردەگى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانى مۇعالىمدەرىنىڭ وبلىستىق وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى بولىپ جامبىل اۋدانىنىڭ بلاگوۆەششەنكا جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى دينا زىكىرينا, ورىس ءتىلدى مەكتەپتەر بويىنشا جەڭىمپاز بولىپ ەسىل اۋدانىنىڭ «يلينكا ورتا مەكتەبىنىڭ» مۇعالىمى رۋستام ەسجانوۆ تانىلدى. «ۇزدىك قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت كابينەتى – 2020» كونكۋرسىنىڭ جەڭىمپازى بولىپ ايىرتاۋ اۋدانى ساۋمالكول قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى سايا قاجىكەنوۆا تانىلدى. ال ەكىنشى ورىندى قىزىلجارداعى ءابۋ دوسمۇحامبەتوۆ اتىنداعى وبلىستىق دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان گيمنازيا-ينتەرناتىنىڭ ۇستازى جادىرا قارجاۋوۆا الدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى