قۇدالىققا ءۇش قارت قوسىلدى. ولاردى قارسى قۇدالار الاتاۋدىڭ باۋرايىندا كۇتەتىن بولىپتى. تەرەڭ شاتقالدار, سارقىراپ اققان بۇلاق. كوكمايسا شالعىن. اسپانمەن تالاسقان شىنار.
ءسىرا, تابيعاتتان اسقان سۇلۋلىق تا, ەمشى دە جوق. تۇنىق اۋا, ءمولدىر سۋ كىمنىڭ دە بولسىن كوڭىل قوشىن كوتەرىپ, ەڭسەسىن تىكتەمەي مە؟
قامبار, ىبىراي, ءجۇسىپ – ءبىر اۋلەتتىڭ ۇلكەندەرى. قاي قيسىنعا سالساڭىز دا جول وسى ۇشەۋىنىكى. تالاس, داۋ-داماي بولمايدى بۇل شاڭىراقتا. ءۇش قارت تاۋ تاماشاسىن كورىپ قايتۋعا ءتاستۇيىن بەكىندى.
راسىندا, قۇدالار كۇتەتىن ورىندى جۇتىندىرىپ قويىپتى. الايدا اس-اۋقات ازىرگە دايىن بولا قويماپتى. ءبىر الپامساداي جىگىت اسپازداردى اسىقتىرىپ ءجۇر.
– قۇدالار, ۇياتتىمىز! تاماق دايىن بولعانشا ستسەناريدى ازداپ وزگەرتەمىز. تاۋعا شىعىپ, وزەن جاعالاپ, گۇل تەرىپ دەگەندەي, ءبىر ساعاتتاي سەرۋەندەپ كەلەمىز. اشىعىپ جەگەن اس ءتاتتى بولادى, – دەپ قازاقى شاپان كيگەن جىگىت ءسوز باستادى.
ءسىرا, بۇگىنگى اسابا وسى بولار.
جاستار جاعى الدەنەگە اينالسوقتاپ جۇرگەننەن سوڭ ولاردىڭ قۇلقىندارىن نە تەسىپ بارا جاتقانىن سەزگەن قارتتار سىتىلىپ وقشاۋ شىعا بەردى. دوربالارىندا دومالاپ وزدەرىنە كەرەكتى نارسە جاتقان سوڭ جاستار كوڭىلدەنە ءتۇسىپ, شاتقالداردىڭ بىرىنە ءتۇسىپ كەتتى.
سوڭدارىنان «سۋسىندارى» ءجيى-ءجيى جونەلتىلىپ تۇرعاننان سوڭ با, ولار وڭاشادا ۇزاق وتىردى. جاستار گيتارامەن ءان سالدى. قىز-كەلىنشەكتەر بيلەدى. دالانى دۋمانعا تولتىرعان توپ تاۋ باۋرايىن دۇبىرگە بولەپ جاتتى.
قىراتتىڭ بىرىنە مالداس قۇرىپ جايعاسقان ءۇش قارت ورالماسقا كەتكەن بالداۋرەن كۇندەرىنەن اڭگىمە شەرتىستى.
– ەسىڭدە مە, قامبار, كوكپاردى قالاي تارتاتىن ەدىم. بۇل توڭىرەكتە ماعان تەڭ كەلەر ەشقانداي كوكپارشى وتكەن جوق, – دەدى ءجۇسىپ.
– ءيا, ءيا, ونىڭ راس. كوكپارشى ءجۇسىپتىڭ داڭقى قىرعىزستان مەن وزبەكستانعا دا جەتىپ ەدى-اۋ. سول ادام مىنا جاپىرايىپ وتىرعان سارى شال دەسەم, مىنا بالالار سەنبەيدى-اۋ, – دەپ ىبىراي شاقشاسىن قونىشىنا سارت-سارت ۇردى.
– انا ءبىر جىلى ەستەرىڭدە مە؟ جۇمابايدىڭ جىلقىسىن قاسقىر تارتىپ كەتكەن جىل شە؟ سوندا مەن قۇلا ايعىرىممەن شىعىپ, تاۋ بوكتەرىندە تالاي ارلاندى جەر قاپتىرىپ ەدىم-اۋ. شىركىن-اي, دويىر قامشىمەن قاسقىردىڭ قاق ماڭدايىنان ءبىر سوققانىمدا سەسپەي قاتۋشى ەدى. ەندى عوي مىنا جامان توبەشىككە وكپەم سىرىلداپ, زورعا شىقتىم, – دەپ قامبار كەڭك-كەڭك كۇلدى.
– اڭشى قامبار, پالۋان قامبار دەگەن داڭقىڭ دۇرىلدەپ ەدى-اۋ. بۇگىندە ءبىر ۋىس بولىپ مىجىرايىپ وتىرىسىڭ مىناۋ. قايدا سول قايتپاس قارا كۇش؟ – دەپ ىبىراي تاعى ءبىر اڭگىمەنىڭ شوعىن قوزداتتى.
ءۇش اقساقال قىرات قىرقاسىندا اجىك-كۇجىك اڭگىمە قوزعاپ, ەداۋىر ۋاقىت وتىردى. بيىلعى ءشوپتىڭ قالىڭ شىققانىن, مالدىڭ قوڭدى ەكەنىن ايتۋدى دا ۇمىتپادى.
– ءجا, وسىمەن تيىلايىق, – دەدى قامبار ەسىنە الدەنە تۇسكەندەي ويلانىپ تۇرىپ, – جۇرىڭدەر, كەلىندەردىڭ شايى قايناپ تا قالعان شىعار.
– ءيا, دەيمىن-اۋ. تاڭدايىم قۇرعاپ قالدى عوي, – دەپ ءجۇسىپ شويناڭداپ ورنىنان تۇردى.
كيىز ءۇيدىڭ ىرگەسىندەگى ءشوپ ۇستىنە كىلەم جايىپ, ۇستىنە كورپە, جاستىق تاستاپتى. قىراتتان تۇسكەندەر كيىز ۇيگە كىرىپ بارۋعا ادەپ ساقتاپ, وسىندا تىزە بۇكتى. ءۇش شالدىڭ جايلى جايعاسقانىن كورىپ ءبىر كەلىنشەك داستارقان جايا باستادى.
– قاراعىم, ءبىز شولىركەپ كەلدىك. ەشتەڭەنىڭ كەرەگى جوق, ءبىر اققۇمان كوك شاي اكەلىپ بەرسەڭ بولدى, – دەدى ءجۇسىپ.
– قازىر قۇدالار. ءبارى دە بولادى, – دەپ كەلىنشەك ك ۇلىمسىرەپ ۇزاي بەردى.
داستارقان ۇستىنە قۇستىڭ سۇتىنەن باسقانىڭ ءبارى قويىلدى. بىراق, قارتتار كۇتكەن كوك شاي كەشىگە بەردى.
ماناعى جىلماڭ-جىلتىر اسابا جەتىپ كەلدى.
– اقساقالدار, كەشىرىڭىزدەر, اسپازدار تاماق قامىمەن ءجۇرىپ شاي قويۋدى ۇمىتىپ كەتىپتى, – دەدى ول.
قاڭسىپ كەلگەن ۇشەۋى ءبىر-بىرىنە قارادى.
– ەندەشە, قىمىز ىشە تۇرايىق, – دەدى ىبىراي.
– ابدەن ۇيالتتىڭىزدار-اۋ, كۇدالار. مىنا تومەنگى اۋىلدان قىمىز كەلمەك ەدى, كەشىگىپ جاتىر, – دەدى اسابا.
وسى كەزدە ەكى-ءۇش كەلىنشەك ءتۇرلى سۋسىندار سالعان جاشىك كوتەرىپ كەلدى.
– تاڭداي جىبىتكەنگە مىنا سۋسىندار تاپتىرمايدى, – دەپ اسابا ءبىر «كوكا-كولانى» اشىپ, جاعالاي قۇيا باستادى.
ىدىستاعى كوكا-كولا كوپىرشىپ تاسىپ, داستارقانعا توگىلدى.
«شولدەپ كەلگەندە كەمپىرىمنىڭ بەرە قوياتىن مالتاسى مەن شالابى دا بۇيىرمادى-اۋ» دەپ ويلادى قامبار.
ءجۇسىپ ىدىس ەرنەۋىنەن اسىپ-توگىلگەن قاراقوشقىل سۋسىنعا ەجىرەيە قارادى.
ءۇش قارتتىڭ دا ويىنا اۋلالارىندا ءتۇتىنى بۋداقتاپ تۇراتىن سارى ساماۋرىن كەلگەن. «نە بولىپ بارامىز وسى» دەگەن ىلكى ءبىر وي ۇشەۋىنىڭ دە باسىنان جۇگىرىپ ءوتتى.
ءسۇت پىسىرىمدەي ۋاقىتتان سوڭ ءۇش اقساقالدىڭ الدىنا ءبىر شاينەك كوك شاي كەلدى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ۇشەۋى سول زارىقتىرعان ىنتىق شايدى ءسۇيسىنىپ ىشە المادى...
سابىربەك ولجاباي