• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ەڭ قىسقا اڭگىمە 09 قازان, 2020

تورەسى ەدى جىگىتتىڭ

1380 رەت
كورسەتىلدى

ول مەنىڭ بالدان ءتاتتى بالالىق شاقتى, بوزداق جۇلدىزداي بوزبالا كەزەڭدى, ونان كەيىنگى «قارتايىپ, قايعى ويلاعان, ۇيقى سەرگەك» (اباي) ويلى, مۇڭلى, كۇندەردى بىر­گە وتكىزگەن سىر جاسىرماس, جان اياسپاس دوسىم ەدى. ەكەۋمىز قوس­تاناي وبلىسى, امانگەلدى اۋدا­نىنداعى امانگەلدى ورتا مەك­تەبىنە بىرگە باردىق. ءال-فا­رابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋني­ۆەرسيتەتىندە بەس جىل قاتار وقىدىق.

ول مەكتەپتى التىن مەدال­مەن ءبىتىرىپ, ۋنيۆەرسيتەت­تى قىزىل ديپلوممەن اياقتاعان ەدى. ۋني­ۆەرسيتەتتە قالۋعا ۇسى­نىس بولسا دا, الماتىدا ايالداماي تۋرا ءوزى تۋىپ-وسكەن ارقا­لىققا تارتتى. تۋعان جەرگە تۋ تىككەن ول ىبىراي التىنسارين اتىن­داعى ارقالىق پەداگوگيكا ۋني­ۆەر­سيتەتىنە وقىتۋشى بولىپ ورنا­لاستى. سودان سوڭعى دە­­مى بىت­كەنشە التىنسارين ۋني­ۆەر­سي­تەتىندە تاپجىلماي, تاباندى, جەمىستى ەڭبەك ەتتى. ونىڭ تەلەگەي تەڭىز بىلىمىمەن سۋسىندا­عان مىڭداعان شاكىرتتەرى بۇگىندە كەڭ بايتاق قازاقستاننىڭ بار­لىق وڭىرلەرىندە جەمىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ولاردىڭ ءبىرازى ەلگە تانى­مال تۇلعالار.

ونىڭ جانىپ سۇيگەن جان جا­رى ءماديناسى الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانىنىڭ قىزى ەدى, مۇسامەن قاتار وقىعان ول دا فيزيك بولاتىن. ول دا ارقالىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ۇستاز بولدى. ونىڭ دا الدىنان مىڭداعان شاكىرت ءوتتى.

مۇسا كەڭپەيىلوۆتىڭ بىلىم­دى­لىگى, تالانتتىلىعى, تازالىعى كوپ­كە بەلگىلى بولاتىن. سودان دا الماتى مەن استاناداعى, قوستا­نايداعى باسشىلار وعان جايلى پاتەر, جاقسى قىزمەت, جوعارى ەڭبەكاقى ۇسىنىپ, قايتا-قايتا شاقىرۋمەن بولدى. ايتسە دە, مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ:

سەن دە كەتتىڭ اۋىلدان,

مەن دە كەتتىم اۋىلدان,

ۇيات بولدى-اۋ وسىنىمىز.

قاۋمالاعان قاۋىمنان, –

دەيتىن جىرىن جاتقا ايتاتىن مۇسا تۋ تىككەن تۋعان جەردەن – ارقالىقتان ەشقايدا ۇزامادى. ءوزىنىڭ ۇستازدىق جانە بەلسەندى قوعامدىق جۇمىسىمەن ارقالىق قالاسىنىڭ جانە قوستاناي وبلى­سىنىڭ شالعايداعى اۋداندارى – امانگەلدى, جانگەلدين اۋدان­دارىنىڭ رۋحاني ءومىر جاڭ­عىر­تۋ­عا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى.  وسىدان جيىرما جىل بۇرىن مۇسا الپىس جاسقا تولعاندا ەت جاقىندارى ونىڭ مەرەيتويىن دۇركىرەتىپ وتكىزىپ ەدى. رەسپۋبليكامىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن ونىڭ دوس, تۋىس جانە شاكىرتتەرى اعىلىپ كەلدى. ءالى ەسىمدە بۇل 2000 جىل,  قىركۇيەك ايىنىڭ 30-ى بولاتىن. ىبىراي التىنسارين اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇلكەن اكت زالىن­دا بوس ورىن بولعان جوق. زالدىڭ قوس قاپتالىندا تۇرەگەلىپ تۇر­عاندار, ىشكە كىرە الماي سىرتتا قال­عاندار قانشا. قالا اكىمى مەن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورىنان باس­تاپ ەدەن جۋشى مەن اۋلا جۇ­مىس­شىلارىنا دەيىن بىرىنەن سوڭ ءبىرى ءسوز الىپ, اقجۇرەكتەن اق­تا­رىلعان اقجارما تىلەكتەرىن ايتىپ جاتتى. ارناۋ جىرلار اعى­لىپ, ءان مەن كۇيدىڭ تيەگى اعى­تىلدى. الماتىدان ات ارىتىپ وسى مەرەيتويعا مەن دە  جەتىپ ەدىم. زال تولى حالىققا قاراپ ولار ايتقان پاراساتتى سوزدەردى تىڭ­داي وتىرىپ مەن الماتىدا, اۋەزوۆ تەاترىندا وتكەن اسا اتاق­تى, وتە تانىمال تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارىن ەسكە الدىم. ۋني­ۆەرسيتەتتىڭ قاتارداعى قارا­پايىم وقىتۋشىسىنىڭ ەمەس, قۇددى اتاقتى اقىن, جازۋشىنىڭ, الەمگە ايگىلى تۇلعانىڭ مەرەيتويى ءوتىپ جاتقانداي ەدى...

امال نەشىك, ادامنىڭ ەمەس, اللانىڭ دەگەنى بولادى. مۇسا كەڭپەيىلوۆ سەكسەنگە دە جەتە ال­ماي, و دۇنيەگە اتتانىپ كەتتى, قاقا­عان قىستا. توپىراق سالۋعا ۇلگەرمەي قىرقىنا جەتتىك قىستىڭ كوزى قىراۋدا بورانداتىپ...

مۇسانىڭ قۇداي قوسقان قو­ساعى ءماديناسى شاڭىراقتىڭ ­شى­راقشىسى. نەمەرەلەرى ەركە­­جان, ديماش, الديار, دياس, ­ايگە­رىم, ايجان, ينديرا بۇگىن شا­­ڭى­راقتىڭ شاتتىعى, كەلەشەك­تە ەلدىڭ ەرتەڭى.

ۇلدارى الماس, باعلان, كەلىن­دەرى جۇماگۇل, زىليقا ەل قاتارلى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.

راسۋل عامزاتوۆ ايتقانداي:

دانا بولىپ, ەر بوپ,

شىعارعان جوق ول اتىن,

باس ءيىپ بىراق كەزىندە,

ناعىز ادام بولاتىن.

ناعىز ادام, ۇلاعاتتى ۇستاز مۇسا كەڭپەيىلوۆ بۇگىندە اڭىز ادامعا اينالدى. ونىڭ تاڭعى شىق­تاي تازالىعى اڭىز, ەلگە سىڭىر­­گەن ەڭبەگى اڭىز, مۇحيتتاي تەرەڭ ءبىلىمى, اسا باي جان دۇنيە جاۋ­ھارلارى اڭىز, كىسىلىگى مەن كىشىلىگى اڭىز. اڭىز... اڭىز...

ەگەر ول ءتىرى بولسا 80 جاسقا كەلەر ەدى. دوس, تۋىس, جولداس-جورا, جەرلەستەرى, شاكىرتتەرى, اراسىندا وزىنە ءتان بايسالدىلىقپەن, سابىرمەن, سالماقپەن جۇمساق جى­ميىپ, بالقىپ, شالقىپ, اسپان­داعى اي مەن كۇندەي اينالاسىنا ءۇنسىز ساۋلە شاشىپ وتىرار ەدى. امال قانشا, وسى ايتقىڭ, جازعىڭ كەلمەيتىن «ەدى» ءسوزىن جازۋعا ءماجبۇرمىز.

الدى – سايران, سوڭى – ويران ءومىر عوي, وسىدان ەكى جىل بۇ­رىن ادامزاتتىڭ دۇشپانى – ارسىز اجال ارامىزدان الىپ كەتتى اياۋلى دوستى, اسقار تاۋدىڭ الماس اسىل تاسىنداي ازاماتتى.

مۇسا كەڭپەيىلوۆ ۇستاز ەدى. ۇستاز – ۇلاعاتتى ۇلى ەسىم. با­لا ­دا, دانا دا ۇستاز الدىن كور­گەن. ۇس­تاز بولۋ – ءوزىڭدى اياماۋ, شا­­كىرت­تەرىڭ­­دى ايالاۋ. سودان دا ول ەلگە اسا سىيلى, اياۋلى جان. سون­­داي ۇلاعاتتى ۇستاز ەدى مۇسا كەڭ­­پەيىلوۆ. ادامنىڭ اسىلى ەدى ول. سودان دا ول ەلدىڭ ەسىن­دە, مىڭداعان شاكىرتتەرىنىڭ جۇرە­گىندە.

سەن ەلدىڭ ەسىندە, ءوزىڭدى سۇي­گەن جانداردىڭ جۇرەگىندەسىڭ اياۋ­لى دوس, اسىل ازامات!

 

ءسابيت دوسانوۆ,

جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار