قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىندەگى كۇردەلى رەفورمالار – ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ جانە ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى» دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن.
مەملەكەت باسشىسى ايتقان سوت شەشىمدەرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ولاردىڭ بىلىكتىلىگى دە جوعارى بولۋى ءتيىس. وسى تۇرعىدان كەلگەندە سوت تورەلىگى اكادەمياسىنىڭ ەلىمىزدە سۋديالاردى دايارلايتىن جالعىز, مامانداندىرىلعان جوعارى وقۋ ورىنى بولىپ تابىلادى.
سوت تورەلىگى اكادەمياسىنىڭ رەكتورى زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور زاۋرەش حاميتقىزى بايمولدينانىڭ تىكەلەي باسقارۋىمەن اكادەميادا قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر جۇزەگە اسۋدا. اكادەميانىڭ بولاشاق سۋديالاردى دايارلاۋداعى ورنى مەن ءرولى قايتا قارالىپ, وقۋ باعدارلاماسىنا زامان تالاپتارىنا ساي وزگەرىستەر ەنگىزىلۋدە. قازىر اكادەميادا بۇرىنعى كافەدرالاردىڭ ورنىنا جاڭادان ءتورت ورتالىق قۇرىلدى: «مەملەكەتتىك قۇقىقتىق عىلىمي ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى», «ازاماتتىق قۇقىقتىق پاندەردىڭ عىلىمي ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى», «قىلمىستىق قۇقىقتىق پاندەردىڭ عىلىمي ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى». سونىمەن بىرگە «اكادەميالىق باعدارلامالار جانە جوبالار ورتالىعى», «اكىمشىلىك-قارجىلىق قىزمەتى», «اقپاراتتىق تەحنولوگيالار قىزمەتى» قايتا قۇرىلدى.
بيىلعى وقۋ جىلىنان باستاپ ماگيسترانتتار ەكى جىلدىق ماگيستراتۋرانىڭ ورنىنا ءبىر جىلدىق ماگيستراتۋرادا ءبىلىم الاتىن بولادى. ءبىر جىلدىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ماگيسترانتتاردىڭ كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن جەتىلدىرۋگە, سوت تاجىريبەسىنىڭ سۇرانىستارىن قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان. سونىمەن بىرگە بيىلعى ماگيستراتۋراعا 29 جاسقا تولعان, جوعارى زاڭ ءبىلىمى بار, 4 جىل زاڭ ماماندىعى بويىنشا ەڭبەك ءوتىلى بار مەملەكەت قىزمەتشىلەرى تۇسە الادى.
سوت تورەلىگى اكادەمياسى ماگيستراتۋرانىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا سۋديالاردىڭ كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىمەن قاتار مورالدىق-ەتيكالىق, تۇلعالىق قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان كۋرستاردى ۇسىنۋدا جوسپارلانىپ وتىر. اكادەميا وقۋ پروتسەسىن سوت جۇيەسىنىڭ زاماناۋي تالاپتارىنا بەيىمدەي وتىرىپ, ماگيسترانتتاردىڭ وندىرىستىك پراكتيكاسىن ۇيىمداستىرۋ مەن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋدا. مۇنداعى ماقسات اكادەميا قابىرعاسىندا ماگيسترانتتاردىڭ تەوريالىق ءبىلىمىن سوت پراكتيكاسىندا پايدالانۋ جانە ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ قۇزىرەتتىلىگىن دامىتۋ بولماقشى.
سونىمەن قاتار بولاشاق سۋديا بولامىن دەپ تالپىنعاندار اكادەميادا ءبىلىم الۋ جولىندا مىنانداي ارتىقشىلىقتار مەن مۇمكىندىكتەرگە يە بولادى. ماسەلەن, اكادەميادا وقىعان ۋاقىت ەڭبەك وتىلىنە سانالادى; اكادەميا ماگيسترانتتارى شاكىرت اقىنى(ستيپەنديا) سوڭعى جۇمىس ورنىنداعى جالاقى مولشەرىندە الاتىن بولادى; ماگيستراتۋرانى بىتىرگەن تۇلەك سوت تورەلىگى اكادەمياسىندا بىلىكتىلىك ەمتيحان تاپسىرىپ, سۋديا لاۋازىمىنا يە بولۋ كونكۋرسىنا تىكەلەي قاتىسا الادى; اكادەميانى بىتىرگەن تۇلەكتەرگە مەملەكەتتىك ۇلگىدەگى «قۇقىق ماگيسترى» ديپلومى بەرىلەدى; وقۋ پروتسەسىندە وقىتۋدىڭ بەلسەندى ادىستەرى, كەيستەر, رولدىك ويىندار, جوبالارمەن جۇمىس ىستەۋ, سوت شەشىمدەرىن جازۋ, كوممۋنيكاتسيا مەن سىني ويلاي ءبىلۋ, شەشەندىك ونەر ادىستەرى, ت.ب. قولدانىلادى.
مىنە, جوعارىدا اتالعان جاڭا تەحنولوگيالىق ۇردىستەرمەن وقۋ ءۇردىسىن جاڭاشا ۇيىمداستىرۋ, بولاشاق سۋديالاردىڭ ەرتەڭگى كۇنىنە سەنىممەن قاراۋىنا, قيىندىقتى جەڭە بىلۋىنە جانە كاسىبيلىك تۇرعىسىنان ناعىز سۋديا بولىپ شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ باستىسى, بولاشاق سۋديالاردى دايارلاۋعا جاسالىپ وتىرعان مۇمكىندىكتەر مەن تالاپتار ەۋروپالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەدى.
عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسى اكادەميانىڭ ماڭىزدى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى. اكادەميا پروفەسسورلارى بيىلدان باستاپ وقۋ-مەتوديكالىق قۇرالداردى دايىنداۋعا ەرەكشە نازار اۋدارماقشى. بولاشاقتا اكادەميادا مامانداندىرىلعان دوكتورانتۋرا (PhD) دا اشىلۋ جوسپارى بار.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «سۋديالاردىڭ زاڭدى جانە ىشكى سەنىمدى باسشىلىققا الىپ, شەشىم شىعارۋ قۇقىعى مىزعىماس سيپاتقا يە» دەگەن بولاتىن. سۋديالاردىڭ شەشىم شىعارۋداعى بىلىكتىلىگى ۇلكەن ءرول اتقاراتىنى ءسوزسىز. وسى تۇرعىدا سوت تورەلىگى اكادەمياسى جىلىنا 615 سۋديانىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرەدى. اكادەميا باسشىلىعى سۋديالاردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋدى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋعا, ءبىلىمنىڭ ساپاسى مەن پراكتيكالىق باعىتىن انىقتاۋعا, الىنعان ءبىلىمدى سوت تاجىريبەسىن جەتىلدىرۋگە پايدالانۋ دەڭگەيى ماسەلەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, ساۋالدامالار نەگىزىندە سۋديالاردىڭ تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ وقۋ باعدارلامالارىنا ناقتى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزەدى. ولارعا سوتتاردىڭ مامانداندىرىلعان ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ ارنايى جانە تەرەڭدەتە وقىتىلاتىن كۋرستار ۇسىنادى. سۋديالاردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋگە اكادەميانىڭ بەلدى پروفەسسورلارى مەن جوعارعى سوت سۋديالارى تارتىلادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, سوت تورەلىگى اكادەمياسى ەل پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋىنداعى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا جاڭا سيپاتتاعى بولاشاق سۋديالاردى دايارلاۋعا كىرىستى. ولار سوت جۇيەسىنە جاڭا لەپ, جاڭا تۇسىنىكتەر مەن ۇستانىمدار اكەلەدى دەگەن سەنىمدەمىز.
تولەۋعالي بورىباەۆ,
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور