الداعى 30 مامىر كۇنى دۇنيەجۇزى حالىقارالىق شاشىراڭقى سكلەروزبەن (شس) كۇرەس كۇنىن اتاپ وتەدى. وسى دەرتتىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرىنە وراي, بۇگىن الماتىداعى ينتەرفاكس-قازاقستان ءباسپاسوز ورتالىعىندا باق وكىلدەرىمەن ونلاين بريفينگ ءوتتى.
شاشىراڭقى سكلەروز – بۇل ءوز يممۋندىق جاسۋشالارىڭ جۇيكە تالشىقتارىنىڭ قابىقشاسىنا شابۋىل جاسايتىن جۇيكە جۇيەسىنىڭ سوزىلمالى اۋرۋى. اۋرۋدىڭ اتاۋى «سكلەروز», ياعني «تىرتىق» جانە «شاشىراڭقى», ياعني «كوپشە», ەكىنشى سوزبەن ايتقاندا, باس ميى مەن ج ۇلىننىڭ اق زاتى بۇزىلعان جەرلەردەگى كوپتەگەن تىرتىقتاردى بىلدىرەدى.
اۋرۋدىڭ ناقتى پايدا بولۋ سەبەپتەرى بەلگىسىز. عالىمدار شس گەنەتيكالىق بەيىمدىلىكپەن قاتار ۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ, قورشاعان ورتانىڭ, شىلىم شەگۋدىڭ, كۇيزەلىستىڭ, سونىمەن قاتار قانداعى D دارۋمەنىنىڭ تاپشىلىعى اسەرىنەن بولۋى مۇمكىن دەيدى. بۇل اۋرۋ 20-50 جاس ارالىعىنداعىلارعا, اسىرەسە, ايەلدەر ءۇشىن قاۋىپتى. سونىمەن قاتار, اۋرۋ ەكۆاتور اۋماعىنان قاشىقتا ورنالاسقان سولتۇستىك وڭىرلەردە كوبىرەك تاراعانى بايقالعان.
قازاقستاندا شس شالدىققان ادامداردىڭ سانى كۇن ساناپ ءوسىپ كەلەدى, دياگنوستيكانىڭ ارقاسىندا ولاردىڭ سانى 2 مىڭ ادامنان استى, ال وتكەن جىلى ديسپانسەرلىك ەسەپتە 1500 ناۋقاس بولعان. دۇنيە جۇزىندە شاشىراڭقى سكلەروزدان 2,5 ميلليون ادام زارداپ شەگەدى.
بۇكىل الەمدەگى ارنايى مامانداندىرىلعان شس ورتالىقتارى ينسۋلتكە شالدىققان ناۋقاستارعا كومەك كورسەتەتىن بولىمشەلەردىڭ انالوگياسى بويىنشا سالىنادى. 2019 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا شس شالدىققان 100-دەن استام ناۋقاسى بار نۇر-سۇلتان قالاسىندا نوزولوگيا سپەكترىن جانە قىزمەتتىك مىندەتتەرىن كەڭەيتە ءتۇسۋ ارقىلى شجق «№1 كوپسالالى قالالىق اۋرۋحانا» مكك تۇسىنان شاشىراڭقى سكلەروز جانە ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋتويممۋندىق اۋرۋلارى ورتالىعى قۇرىلدى.
شاشىراڭقى سكلەروز جانە ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋتويممۋندىق اۋرۋلارى ورتالىعىنىڭ باسشىسى باعىجان سىزدىقوۆا «شاشىراڭقى سكلەروز» دياگنوزىن ارنايى مامانداندىرىلعان قىزمەتتىڭ دارىگەر-نەۆرولوگى عانا قويۋ كەرەك دەيدى. سەبەبى بەلگىلەرى شس بەلگىلەرىنە ۇقسايتىن اۋرۋ تۇرلەرى وتە كوپ, ءتىپتى ماگنيتتىك-رەزونانستىق توموگرافيا دا (مرت) ۇقساس كورىنىس بەرۋى مۇمكىن, سوندىقتان مۇنداي جاعدايدى ەگجەي-تەگجەي قاراستىرۋ وتە ماڭىزدى:
«بۇل كەسەلگە «ەمدەلەدى» تەرمينى قولدانىلمايدى, دەگەنمەن ۋاقىتىندا جاسالعان دياگنوستيكا, دۇرىس تاعايىندالعان ەم جانە اۋرۋدى كەشەندى باسقارۋ ناۋقاستاردىڭ تولىققاندى ءومىر سۇرۋىنە كومەكتەسەدى. دۇرىس تاعايىندالعان ەم جۇرگىزبەسە, شس كەزىندەگى بولجام جاقسى بولمايدى. اۋرۋى باستالعان سوڭ 10 جىلدان كەيىن ناۋقاستاردىڭ 30-37% بىرەۋدىڭ كومەگىنسىز جۇرۋدەن قالادى, 50% كاسىبي مىندەتتەرىن ورىنداۋدا قيىنشىلىقتارعا كەزىگەدى. 15 جىلدان كەيىن ناۋقاستاردىڭ 50% عانا جۇمىس ىستەۋگە, ءوز-وزىنە قىزمەت كورسەتۋگە جانە بىرەۋدىڭ كومەگىنسىز جۇرۋگە قابىلەتىن ساقتاپ قالادى», – دەيدى نۇر-سۇلتان قالاسى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باس نەۆرولوگى, شاشىراڭقى سكلەروز جانە ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋتويممۋندىق اۋرۋلارى ورتالىعىنىڭ باسشىسى, جوعارى ساناتتاعى دارىگەر, مەديتسينالىق عىلىمدار كانديداتى باعىجان سىزدىقوۆا.
شاشىراڭقى سكلەروز ماسەلەسىنە مەملەكەت تارابىنان كوپ كوڭىل بولىنەدى. بۇل تۋرالى تمككك اياسىندا جانە ءمامس جۇيەسىندە دارىلىك قۇرالداردى ساتىپ الۋ بويىنشا جالعىز ديستريبيۋتور «سق-فارماتسيا» جشس باسقارما توراعاسى بەرىك ءشارىپ بىلاي دەيدى: «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزگەلى شاشىراڭقى سكلەروزعا شالدىققان ناۋقاستار تەگىن قامتاماسىز ەتىلەتىن ءدارى-دارمەكتىڭ ءتىزىمى ۇزارا ءتۇستى. قازىرگى ۋاقىتتا شاشىراڭقى سكلەروزعا شالدىققان ناۋقاستاردى ەمدەۋ ءۇشىن قازاقستاننىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىنا جالپى سوماسى 3,2 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن جەتى ءتۇرلى دارىلىك قۇرال ساتىپ الىنىپ, جەتكىزىلۋدە».
2018 جىلدىڭ 28 ماۋسىمىندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا قۇرىلعان شاشىراڭقى سكلەروزبەن اۋىراتىن مۇگەدەكتەر قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى بايگۋانوۆا ساپۋرا شامۋحانوۆنا بىلاي دەدى: «ادامداردىڭ كوپشىلىگى «شاشىراڭقى سكلەروز» تەرمينىن ەستىگەندە بۇل اۋرۋ قارت ادامداردا عانا كەزدەسەدى دەپ قاتەلەسەدى. شىن مانىندە, شاشىراڭقى سكلەروز –جاستاردىڭ اۋرۋى, ول ادامداردى ەڭ بەلسەندى ءومىر ءسۇرۋ كەزەڭىندە, ياعني مانساپ قۋالاپ, وتباسىن قۇرىپ, بالالار تۋاتىن كەزىندە اياعىنان شالادى. ءبىزدىڭ بىرلەستىگىمىزدىڭ ماقساتى - ناۋقاستار الەۋمەتتە جايلى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جانە ءومىر جاسىن ۇزارتۋ ءۇشىن جان-جاقتى كومەك كورسەتۋ جانە دەمەۋ بەرۋ, سونداي-اق, اۋرۋ تۋرالى مەيلىنشە مول اقپارات بەرۋ».
قازاقستاندا شاشىراڭقى سكلەروزدى ەمدەيتىن يننوۆاتسيالىق دارىلىك قۇرال تىركەلگەن, ول وسى اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا ارنالعان.
«سانوفي كومپانياسى شاشىراڭقى سكلەروزدى ەمدەۋ ىسىندە الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ بىرىنە اينالعانىنا 5 جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. ءبىز ناۋقاستاردىڭ ارقايسىسىن جەكە قاراپ, جاڭا شەشىمدەر تابۋعا ۇمتىلامىز, زەرتتەۋشىلەرمەن, دارىگەرلەرمەن جانە ناۋقاستارمەن سويلەسەمىز, ناۋقاستارعا دەمەۋ كورسەتۋ باعدارلامالارىن بىرىگە وتىرىپ جاسايمىز. بىرىگە جۇمىس ىستەگەننىڭ ارقاسىندا ءبىز ناۋقاستاردىڭ تولىققاندى بەلسەندى ءومىر ءسۇرۋىن ۇزارتۋدا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك. بۇگىنگى تاڭدا سانوفي پورتفەلىندە شس ەمدەۋگە ارنالعان ەكى يننوۆاتسيالىق دارىلىك قۇرال بار. ونىڭ ۇستىنە, بىرنەشە تەراپيالىق شەشىم ازىرلەنۋ ۇستىندە. قازاقستاندا ءسانوفيدىڭ پاتسيەنتتەر ءۇشىن قولدانۋعا ىڭعايلى پىشىندەگى, تابلەتكا تۇرىندەگى دارىلىك قۇرالى تىركەلگەن», – دەيدى سانوفي قازاقستان باسقارما توراعاسى ۆيتالي بىستريۋكوۆ.
الماتى