كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى تاسقىن سۋلاردىڭ زارداپتارىن جويۋ جونىندە كەڭەس وتكىزدى, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
كەڭەسكە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى اسلان مۋسين, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ومىرزاق شوكەەۆ, باس پروكۋرور قايرات ءمامي جانە باسقالار قاتىستى. مەملەكەت باسشىسى بيىلعى قىستىڭ وتە قاتاڭ بولعانىن ايتا كەلىپ, وسىنداي جاعدايدا ەلدى مەكەندەرگە جىلۋ, ەلەكتر قۋاتى جانە سۋدى جەتكىزۋدى ۇزبەگەن ۇكىمەت پەن ايماق باسشىلارىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ول اسىرەسە, شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ جۇمىسىن اتاپ ءوتتى, سونداي-اق پاۆلودار مەن الماتى وبلىسى اكىمدەرىنىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەردى. كۇرت جىلىنعان كوكتەمنىڭ كۇنى قالىڭ قاردى جىلدام ەرىتىپ, تابيعي سۋ قويمالارىمەن قاتار قولدان جاسالعان سۋ بوگەتتەرىن تولتىرىپ تاستادى. وكىنىشكە وراي, وسى سەبەپتى توتەنشە جاعدايلار دا ورىن الدى دەي كەلىپ, پرەزيدەنت ادام شىعىنىنا سوقتىرعان الماتى وبلىسىنداعى اقسۋ اۋدانىنداعى سۋ قويماسىندا بولعان اپاتتىڭ كەسىرىنە ارنايى توقتالدى. وسىنداي قيىن جاعدايدا ەلىمىز ءوزىنىڭ توپتاسقاندىعىن كورسەتتى, بارلىق وبلىستار, ەڭبەك ۇجىمدارى, قاراپايىم ازاماتتار جانە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر زارداپ شەككەندەرگە قولدان كەلگەن كومەكتەرىن كورسەتتى. سونىڭ ىشىندە ازىق-ت ۇلىكپەن, جىلى كيىممەن, اقشامەن كومەكتەسىپ جاتقاندار وتە كوپ بولدى. ەلباسى ۇكىمەتتىك كوميسسيا قۇرىلىپ, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى جۇمىسىنا ۇلكەن كومەك بولعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول “نۇر وتان” حدپ-نىڭ وسى جۇمىستاعى بەلسەندىلىگىنە جوعارى باعا بەردى. قازىر قىزىلاعاشتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى قىزۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر, ۇيلەرىنەن ايرىلعان كوپتەگەن وتباسىلار وسى جازدىڭ وزىندە-اق قالپىنا كەلتىرىلگەن جايلارىنا ورالاتىن بولادى. ءبىز ءوزىمىزدىڭ ازاماتتارىمىزدى قيىن جاعدايدا جالعىز قالدىرمايمىز, دەدى پرەزيدەنت.
ودان ءارى پرەزيدەنت شىعىس قازاقستانداعى قيىن جاعدايعا توقتالدى. ءومىرى سۋ الىپ كورمەگەن كەيبىر ەلدى مەكەندەردى دە سۋ باسىپ جاتىر. قيىن جاعدايدى قايعىلى حالگە جەتكىزبەي, اپاتقا قارسى جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ول جەرگە ۇكىمەتتىك كوميسسيا جىبەرىلدى. مەن وبلىستاعى ءىرى كومپانيالار وزدەرىنىڭ جەرلەستەرىنە كومەك قولىن سوزار دەگەن سەنىمدەمىن. سونداي-اق كورشىلەس پاۆلودار جانە قاراعاندى وبلىستارىنان, ەلىمىزدىڭ بارلىق تۇكپىرلەرىنەن كومەك جەتەتىن بولادى. ازاماتتارىمىز وزدەرىن قيىن جاعدايدا ەلى جالعىز قالدىرمايتىنىن بىلۋلەرى كەرەك, دەدى ەلباسى.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى جاعداي جونىندە ۇكىمەتتىك كوميسسيانىڭ توراعاسى ءو.شوكەەۆ بايانداپ بەردى. ول قازىرگى ۋاقىتتا سۋ باسۋ ايماعىندا اباي, زايسان, كۇرشىم جانە تارباعاتاي اۋداندارى قالىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. تجم جانە وبلىستىق, اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ جەدەل ءىس-شارالارىنىڭ ارقاسىندا ادام شىعىنىنا جول بەرىلگەن جوق. قازىر ادامدار قاۋىپسىز ايماقتاردا تۇرادى. سونىمەن بىرگە ول سۋ اپاتىنا ۇشىراعان تۇرعىندارعا ۇكىمەتتەن جانە جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان قولدان كەلگەن كومەكتىڭ بەرىلەتىنى تۋرالى ايتىلعانىن جەتكىزدى. وسىعان بايلانىستى پرەزيدەنت حالىققا ۇكىمەتتەن بەرىلەتىن كومەك الدىمەن ءۇيسىز-كۇيسىز قالعاندارعا بەرىلەتىنىن اشىق ايتۋ كەرەك, سونىڭ ءىشىندە ماتەريالدىق كومەك تەك ءۇيدى قالپىنا كەلتىرۋ كەزەڭىنە عانا بەرىلەتىنىن جەتكىزۋ قاجەت, ەشكىم دە جاعدايدى پايدالانىپ جەكە تۇرمىسىمدى جاقسارتىپ الامىن دەپ يەگى قىشىماسىن, دەپ قاتاڭ ەسكەرتتى. سونىمەن بىرگە ول تۇرعىنداردىڭ وزدەرى دە تابيعات اپاتىنا قارسى دايىندالۋى قاجەتتىگىن, تۇرعىن ۇيلەرى مەن قورا-قوپسىلارىن, دۇنيەسىن, مالىن ساقتاندىرۋلارى كەرەكتىگىن ايتتى. مەملەكەت تەك تۇرعىن ءۇيلەردى عانا قالپىنا كەلتىرۋگە كومەك بەرە الادى, سونىمەن بىرگە مال-ءمۇلىك الۋعا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرەدى. ەڭبەككە جارامدى تۇرعىنداردىڭ ءبارى دە جۇمىسقا تارتىلىپ, قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا الىنسىن. زارداپ شەككەندەرگە مەديتسينالىق كومەكتەر بەرىلەدى, دەدى ەلباسى.
كەڭەستە ءسوز العان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ب.ساپارباەۆ پرەزيدەنتكە دەر كەزىندە ۇكىمەتتەن كومەك بەرىلگەنى ءۇشىن تۇرعىندار العىسىن جەتكىزدى. ۇكىمەتتەن بولىنگەن 800 ملن. تەڭگەگە جاعالاۋلاردى بەكىتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تجم ماماندارى مەن ارناۋلى تەحنيكالار تۇرعىندارعا ۇلكەن كومەك كورسەتۋدە. سونداي-اق قورعانىس, ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرى مەن شەكارا قىزمەتىنىڭ جاۋىنگەرلەرى سۋ باسىپ قالۋعا قارسى جۇمىستاردىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇر. مەكتەپتەرى بۇزىلعان 800-گە جۋىق وقۋشى جاقىن ەلدى مەكەندەردەگى وقۋ ورىندارىنا ەنگىزىلدى. زارداپ شەككەن تۇرعىندار تاماقپەن, كيىممەن جانە قاجەت ەتكەندەرى مەديتسينالىق كومەكپەن قامتاماسىز ەتىلۋدە دەي كەلىپ, ب.ساپارباەۆ سۋ باسۋ قاۋپىنىڭ ەڭ زورى ءالى الدا ەكەنىن جاسىرمادى. بىراق ءبىز قولدان كەلگەن بارلىق شارالاردى جاساپ, اپاتتىڭ الدىن-الۋعا تىرىسۋدامىز, دەدى ول.
توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆ.بوجكو ءوزىنىڭ ەسەپ-سوزىندە شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 9 قۇتقارۋ وتريادى, ازاماتتىق قورعانىستىڭ ەكى پولكى, اۆياتسيا توبى, سونىمەن بىرگە وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ جەكە قۇرامى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا تارتىلعانىن جەتكىزدى. نەگىزگى اعىس ءالى باستالماعاندىقتان, ياعني قاۋىپتىڭ زورى ءالى الدا ەكەنىن ەسكەرىپ, ءبىز تجم توپتارىن تاعى دا 544 ادامعا ۇلعايتتىق. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 360 ملن. تەڭگەنىڭ تاماق ونىمدەرى مەن باسقا دا قاجەتتى ءدۇنيەلەر اكەلىندى, دەدى ول.
باس پروكۋرور ق.ءمامي بارلىق جاساندى سۋ قويمالارىن پايدالانۋدىڭ زاڭعا سايكەس بەكىتىلگەن ەرەجەلەر مەن تارتىپتەرگە سايكەستىگىن تەكسەرۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. ەگەر ولاردىڭ تالاپتارى بۇزىلعان بولسا, لاۋازىمدى ادامدار جاۋاپقا تارتىلاتىن بولادى, دەدى ول.
سونىمەن بىرگە كەڭەستە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا.كۇرىشباەۆ سويلەپ, كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا دايىندىق جونىندە باياندادى.
كەڭەستى قورىتىندىلاي كەلە پرەزيدەنت حالىققا ءبىرىنشى كەزەكتەگى كومەكتەردىڭ ۋاقىتىندا بەرىلۋى قاجەتتىگىن تاعى دا ايرىقشا اتاپ ءوتتى. ءساۋىردىڭ 15-ىنە دەيىنگى مەزگىلدە بارلىق زارداپ شەككەندەردىڭ ءتىزىمى انىقتالسىن, ولارعا قارجىلىق كومەك كورسەتىلسىن, قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى وسى كۇننەن باستالىپ, جازدىڭ اياعىنا دەيىن اياقتالاتىن بولسىن, دەدى ول. سونىڭ ىشىندە گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى جوندەۋ, كوپىرلەر مەن اۆتوجولداردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ مىندەتتەرى العا قويىلدى. قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا ەلدىڭ بارلىق ايماقتارى, ۇلتتىق كومپانيالار مەن حولدينگتەر تارتىلۋى ءتيىس. ەپيدەميولوگيالىق جاعداي باقىلاۋدان شىقپاسىن, مالدىڭ جاپپاي قىرىلۋى قاۋىپتى ينفەكتسيالاردىڭ تارالۋىنا اينالىپ كەتپەسىن. جاپا شەككەن تۇرعىنداردىڭ قاجەتتى ءمولشەردەگى مال الۋى ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ قاراستىرىلسىن, دەدى ەلباسى.
سونىمەن بىرگە پرەزيدەنت بارلىق ايماقتاردىڭ اكىمدەرى, سۋ باسۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن مەملەكەتتىك ورگاندار بارلىق سۋ قويمالارىن, بوگەتتەر, دامبالار جانە باسقا دا گيدروقۇرىلىستاردىڭ جاعدايىن قاتاڭ تەكسەرۋدەن وتكىزسىن, دەپ ەسكەرتتى. ولاردا تاۋلىك بويعى كۇزەتتەر ۇيىمداستىرىلىپ, بارلىق ماسەلەلەر باقىلاۋعا الىنسىن. وسى جۇمىستاردى باقىلاۋ ءىسى پرەمەر-مينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءو.شوكەەۆكە جۇكتەلەدى دەدى. ءبىزدىڭ ءبارىمىز دە بولعان وقيعادان ساباق الۋىمىز كەرەك. وسىنداي جاعدايعا ارقاشاندا دايىن بولىپ, قاجەتتى كولەمدەگى ماتەريالدىق رەزەرۆتەردى قۇرۋىمىز قاجەت. سونىمەن بىرگە تەحنوگەندىك جاعدايعا بايلانىستى قاۋىپتى اۋماقتارعا تەكسەرىس ءجۇرگىزۋدى باستايمىز. ءبىز حالقىمىزدىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن ارقاشان قىراعى بولۋعا مىندەتتىمىز, دەپ اتاپ كورسەتتى ەلباسى.