كۇن سايىن قۇبىلعان الماعايىپ كەزەڭدە زامانا اعىمىنا نەعۇرلىم تەز بەيىمدەلىپ, باسقالاردان بۇرىنىراق ءارى جۇيەلى ارەكەت ەتكەندەردىڭ اتى وزىپ, اتاعى شىعىپ, ماتەريالدىق جاعدايى جاقساراتىنى تۇسىنىكتى. كەيىنگى جىلدارى كوۋچ, كوۋچينگ, كوۋچەر دەگەن ۇعىمدار تىرلىگىمىزگە ءبىرشاما دەندەپ ەنگەنى وسىعان بايلانىستى بولسا كەرەك.
بۇل ۇعىمداردى قازاقى قالىپقا سالىپ قاراساق, باپكەر, باپتاۋ, جاتتىقتىرۋ دەگەنگە سايادى. ياعني كوۋچەردىڭ باستى ماقساتى كليەنتىن – كورەرمەنىن, تىڭدارمانىن, وقىرمانىن زامان تالاپتارىنا دايىن ەتىپ شىعارۋ بولسا كەرەك. باتىرلار جىرىندا ايتىلعانداي, بابىندا قىرىق ءۇش كۇندىك كەمدىگى بار تايبۋرىل قانشا تۇلپار بولسا دا كوبىكتىنىڭ تارلان اتىنا جەتە الماي, شاڭ جۇتىپ قالماۋشى ما ەدى. سول سياقتى تالانتى تاسىپ, اقىلى اسىپ تۇرسا دا, ءوزىن ءوزى جەتىلدىرمەگەن, تاس ءتۇيىن تارتىپكە باعىنباعان, كۇش-جىگەرىن ماقساتقا جۇمىلدىرماعان ادامنىڭ قاتاردان قالىپ قويۋى وپ-وڭاي. سايكەسىنشە, مىقتى كوۋچەردىڭ الدىن كورگەن ماماننىڭ ماقساتقا جەتۋ مۇمكىندىگى دە مول.
وكىنىشكە قاراي, قازاقستاندىق كوۋچەرلەردىڭ كوپشىلىگى ورالحان بوكەيدىڭ ء«وزى وقيتىن جاستا وزگەلەردى وقىتىپ شىعا كەلەتىندەر بار» دەگەنىن ەسكە تۇسىرەدى. شەتەلدىڭ ءبىر-ەكى اۆتورىن وقىپ الىپ, ارتىنشا جالپاق جۇرتقا اقىل ايتاتىنداردىڭ قاتارى كوبەيگەندەي. بازالىق ءبىلىمى بولماسا دا, پسيحولوگياعا, بيزنەسكە, دىنگە قاتىستى ءسوزدى ساپىرىپ, ەلدى اۋزىنا قاراتىپ وتىرۋ سانگە اينالىپتى. ايتقانى كوپشىلىكتىڭ كادەسىنە جاراپ جاتىر ما؟ سونىڭ ساباعىنان ساباق الىپ تابىسقا كەنەلگەندەر بار ما؟ الدە «اڭقاۋ ەلگە – ارامزا مولدانىڭ» كەرىن كەلتىرىپ ءجۇر مە؟ وعان ءوزى دە, تىڭدايتىن جۇرت تا باس قاتىرا بەرمەيدى. ايتەۋىر, الەمەتتىك جەلىدە اتى ءماشھۇر بولسا بولدى, اقىلماننىڭ كەيپىنە ەنىپ الادى. شەتەلدىڭ دانىشپاندارىنان وقىپ العاندارى قازاقتىڭ دۇنيەتانىمىنا, تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ساي كەلمەيتىنىنە دە قارامايدى. سوڭعى كەزدە كوۋچەرلەر تۋرالى ءتۇرلى ءازىل اڭگىمەلەر كوبەيىپ, وزدەرى ساتيرالىق قويىلىمداردىڭ كەيىپكەرىنە اينالعانى سوعان بايلانىستى.
وسى ورايدا «ناتيجە» برەندىنىڭ نەگىزىن قالاعان بەلگىلى بيزنەسمەن ەرلان ءاشىمنىڭ بىلتىر ءبىر جيىندا:
– الەكساندر بەكتىڭ «ۆولوكولام تاس جولىن» قايتالاپ وقۋدان جالىقپايمىن. باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ قايسارلىعىنا, اقىلدىلىعىنا ءتانتىمىن, – دەگەنى ويىمىزعا ورالدى. ياعني, بيزنەسمەنگە بەكتىڭ كىتابى, مومىش ۇلىنىڭ ءىس-ارەكەتى موتيۆاتسيا بەرەدى ەكەن.
قۇدايعا شۇكىر, قازىر وقىرمانعا وي سالاتىن, موتيۆاتسيا بەرەتىن, جىگەرىن جانيتىن كوركەم شىعارمالار از ەمەس. ارىدەگى جىراۋلار پوەزياسىنا, كەيىنگى قالامگەرلەردىڭ شىعارمالارىنا دەن قويساڭىز, اناۋ-مىناۋ كوۋچتاردى ون وراپ الاتىن يدەيالارى كوپ. ماسەلەن, مۇقاعاليدىڭ ولەڭىنە قۇلاق ءتۇرىپ كورەيىك:
«ال ەندى مەن اقىل ايتام, اقىل ايتام, تاڭدانبا.
قورلىق ءۇشىن كەلگەن جوقسىڭ مىنا ومىرگە, جالعانعا.
مىنا ومىردە, جۇرەگىڭدە, بويىڭدا ىستىق قان باردا.
بولمىستى دا, بولماستى دا بولادى دەپ ارماندا!» دەيدى ۇلى اقىن.
موتيۆاتورلار ءجيى قايتالايتىن: «ارمانداپ ۇيرەن! سەنىڭ قولىڭنان ءبارى كەلەدى» دەگەننەن قاي جەرى كەم؟ كەرىسىنشە, كوركەمدىگى الدەقايدا بيىك ەمەس پە؟
ماحامبەت وتەمىس ۇلى:
«مەن, مەن ەدىم, مەن ەدىم,
...ەڭىرەپ جۇرگەن ەر ەدىم,
...ەكى تارلان ءبورى ەدىم...» دەيدى.
دوسپامبەت جىراۋ: «ازاۋلىنىڭ ايمادەت ەر دوسپامبەت اعانىڭ
حان ۇلىنان نەسى جوق,
بي ۇلىنان نەسى كەم؟!» دەپ جىرلاعان. كۇن سايىن تاڭەرتەڭ ايناعا قاراپ «مەن مىقتىمىن!» دەپ ءۇش رەت قايتالاعانشا, ماحامبەت پەن دوسپامبەتتىڭ جىرىن وقىپ ءوزىڭدى قايراپ, رۋحتانعان, قاناتتانعان ارتىق ەمەس پە؟
«يدەياڭدى ەشكىمگە ايتپا!» دەگەن دە كەيىنگى ترەنينگتەردە ءجيى ايتىلادى. ول تۋرالى اتالارىمىزدان قالعان ءسوز بار: «جامان شىنىن ايتام دەپ سىرىن ايتادى!», «سىرىن بىلمەگەن ادامعا سىرىڭدى ايتپا, قاساقى قۋ جامانعا شىنىڭدى ايتپا».
قىسقاسى, مۇنداي مىسالداردى كەلتىرە بەرۋگە بولادى. بىزگە سالساڭىز, قالتاڭىزداعى قارجىنى شالا كوۋچەرلەرگە شاشقانشا, ءبىر سۇبەلى دۇنيە وقىعاننىڭ پايداسى اناعۇرلىم ارتىق. كوۋچينگتىڭ كوكەسىن بابالاردىڭ مۇراسىنان دا كورۋگە بولاتىنداي.