اقتاۋلىق زارينا اندرەەۆنا اۆسيەۆيچ 24 جاستا. ەكى جىل بۇرىن قازاق جىگىتى جانمەن باس قوسىپ, شاڭىراق كوتەردى. قازاق تىلىندە ەركىن سويلەپ, ۇلتتىق سالت-ءداستۇر جونىندە قازاقتىڭ وزىنە «اقىل ايتا الاتىن» زارينا – ۇلگىلى كەلىن.
اقتاۋلىق زارينا اندرەەۆنا اۆسيەۆيچ 24 جاستا. ەكى جىل بۇرىن قازاق جىگىتى جانمەن باس قوسىپ, شاڭىراق كوتەردى. قازاق تىلىندە ەركىن سويلەپ, ۇلتتىق سالت-ءداستۇر جونىندە قازاقتىڭ وزىنە «اقىل ايتا الاتىن» زارينا – ۇلگىلى كەلىن.
– زارينا, جاندۇنيەڭىزقازاقى, جارىڭىزداقازاق. قازاق حالقىمەن وسىنشا بىتە-قايناسىپ كەتۋىڭىزگە نە سەبەپ؟
– مەنىڭ انام – قازاق, اكەم – بەلارۋس. اجەمدە پولياك پەن ەۆرەيدىڭ قانى بار. انامنىڭ اسەرى بولار, قازاقشا سويلەپ ءوستىم. قازاق مەكتەبىنە 1-ءشى سىنىپقا بارعان ەدىم, بىراق ءبىر تەنتەك قازاق بالا وڭكەي قاراتورىلاردىڭ اراسىنان مەنىڭ اپپاق, سارعىش ءوڭىمدى وعاش كوردى مە «ورىس, ورىس ...» دەپ تاقپاقتاتىپ, مازاقتاعان سوڭ سىنىپتان كەتۋگە ءماجبۇر بولدىم. قازىر سول بالاعا ەرەگەسكەندەي قازاق جىگىتىمەن تۇرمىس قۇردىم. جان – ءبىر ءۇيدىڭ جالعىز بالاسى. توركىنىمدە 3 ۇل, 2 قىز بارمىز. اعام قازاق قىزىنا ۇيلەندى. مەن دە جان ەكەۋمىزدىڭ وتباسىمىزدا وسىنشا بالا بولعانىن قالايمىن.
– قازاق وتباسىعا كەلىن بولىپ ءتۇسۋ سىزگە قيىن بولماعان ءتارىزدى, ال اتا-ەنەڭىز قالاي قابىلدادى؟
– ەكى جاق تا قارسى بولعان جوق. وعان انامنىڭ, جەڭگەمنىڭ قازاق بولۋى جانە وسى ەكى جاقتان ارالاساتىن, ياعني الماتىعا قۇدالىققا, تويعا باراتىن جاقىن-جۋىقتىڭ اراسىندا قازاقتاردىڭ كوبىرەك بولۋى اسەر ەتكەن سياقتى. ونىڭ ۇستىنە ءوزىمنىڭ دە «قازاقىلىعىم» وسال ەمەس. ءتىپتى, جاننىڭ وتباسى سالت-ءداستۇردى ۇستاناتىن ناعىز قازاق وتباسى بولسا دا, مەن سىننان وتۋگە دايىن ەدىم. انا ءتىلىن بىلمەيتىن قازاق دوستارىم كوپ, «ۇيرەنبەيسىڭ بە؟» دەسەم, «قيىن» دەيدى. مەنىڭشە, قيىن تۇگى دە جوق. جولداسىما دا انا ءتىلىن ۇيرەتىپ ءجۇرمىن. قازاق ءتىلىن ءبىلۋ مەنىڭ جولىمدى ءبىراز جەڭىلدەتتى. ءبىر ورىندارعا, مەكەمەلەرگە بارىپ قازاقشا سويلەي جونەلسەم, بارلىعى تاڭعالىپ, قۋانىپ شارۋامدى تەز ءبىتىرىپ بەرەدى. ءتىپتى, شاي بەرىپ, اڭگىمەلەسەتىندەر دە جوق ەمەس. «مەملەكەتتىك ءتىل – مەنىڭ ءتىلىم» بايقاۋىنا تۇراقتى قاتىسىپ, ءجۇلدەگەر اتانىپ ءجۇرمىن. ماعان ابايدىڭ «جەلسىز تۇندە جارىق اي» ءانى, فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ ولەڭدەرى جانە «ءتىل تاس جارادى, تاس جارماسا باس جارادى» دەگەن ماقال قاتتى ۇنايدى. باسقا دا اندەر مەن ماقالدار بىلەمىن. وقۋشى كەزىمدە تەڭىز جاعاسىندا ءولىپ جاتقان يتبالىقتاردى كورىپ, ەكولوگ بولۋدى ارمانداعان ەدىم. الماتىدان وسى ماماندىق بويىنشا جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىردىم. قازىر اقتاۋدا مۇناي سالاسىنداعى كومپانيادا جۇمىس جاسايمىن. جاننىڭ ءتۇسى كادىمگى دۇرىس قارا, ال مەنى اپپاق دەۋگە بولادى, ەكەۋمىز قاتار كەلە جاتقاندا بىزگە كۇلەتىندەر دە بار...
– كەلىندىك ميسسيانى قالاي اتقاردىم دەپ ويلايسىز؟
– كەلىن بولىپ الماتىعا ءتۇستىم. قازاقى سالتپەن سىرعا سالىپ, توركىنىم توي جاساپ, ۇزاتىپ بەردى. قۇدالىق بولىپ, قىزىق الماتىدا بولدى. ەنەم دە ءوزىم ماڭعىستاۋدا ارالاسىپ وسكەن ناعاشى جۇرتىم – اداي رۋىنان ەكەن, بىراق سالت-داستۇرگە جەتىك ەمەس, ورىسقولدىلاۋ. سالەم ەتسەم, تۇسىنبەيدى. سالت-ءداستۇرلەردى مەنىڭ ۇيرەتۋىمە تۋرا كەلدى. قازىر ەت اسىپ, باۋىرساق ءپىسىرىپ, مالدىڭ ىشەك-قارنىن تازالاۋدان الدىما جان سالمايمىن, توي-ساداقالاردا كەلىن بوپ شاي قۇيۋ دا ماعان ەش قيىن ەمەس. ۇلكەندى سىيلاپ تورگە وتىرعىزۋ, قوناق كەلگەندە مالدىڭ باسىن جاسى ۇلكەنگە, سىيلى قوناققا ۇسىنۋ – مەنىڭ بۇلجىتپاي ورىندايتىن ارەكەتىمە اينالدى. كەلىندى تاربيەلەيتىن ەنە عوي, مەنىڭ ەنەم الماتىدا تۇرادى. اقتاۋدا بولەك تۇرسام دا, قازاقتىڭ كەلىنى ەكەنىمدى ۇمىتپاي, وسى حالىقتىڭ ءجون-جورالعىسىمەن ءجۇرىپ, ءوزىمدى-ءوزىم تاربيەلەپ ءجۇرگەن جايىم بار, ارينە, وندا انامنىڭ ۇلەسى مول. دىنگە كوپ ءمان بەرمەيمىن, بىراق بولاشاقتا قالالىق بەكەت اتا مەش