وتاندىق زارارسىزداندىرۋ قۇرالدارى وندىرىلەدى

– جالپى, قاي ۋاقىتتا بولسىن, ەلىمىزدە عىلىم, ءوندىرىس جان­ە بانكتەردىڭ بىرلەسكەن حول­دينگتەرىن قۇرۋ ءتيىمدى. «جامان ايتپاي جاقسى جوق». ىندەت دەرتى ور­شىگەن ۋاقىتتا عانا ەمەس, قاشاندا تۇرعان ءۇيىمىز, اۋلامىز, تاماعىمىز تازا بولۋى كەرەك. ءۇي-جايلاردى, ءىرى شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىن جىلىنا ءبىر رەت بولسا دا زالالسىزداندىرۋ قاجەت, – دەيدى كاسىپورىننىڭ باس ديرەكتورى نۇرلان ەرەجەپوۆ.

2007 جىلى «بو-نا» سەرىكتەس­تىگىنىڭ زالالسىزداندىراتىن سۇ­يىق زاتتار جونىندەگى عىلىمي زەرت­تەۋلەرى حالىقارالىق گرانت جەڭىپ الدى. حيميا باعى­تىن­داعى كاسىپورىنداردىڭ ءوندىرىسى بۇرىنعىداي قورقىنىش تۋدىر­ماي­دى, قورشاعان ورتاعا زيان كەلتىرمەيدى. قولدانىلاتىن تەحنولوگيا ەكولوگيالىق تۇرعىدان قاۋىپ­سىز سيپاتقا يە ەكەنىن دالەل­دەگەن. كاسىپورىن 2014 جىلدان باستاپ ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ قاتىسۋشىسى اتاندى. كومپانيانىڭ يننوۆاتسيالىق ازىرلەمەلەرى تەحنولوگيالىق ساراپتامالاردان وتكەن. ونىمدەردىڭ قورشاعان ورتاعا زيانى جوق, ەكولوگيالىق تالاپتارعا ساي.

سەرىكتەستىككە «بايتەرەك» ۇلت­تىق حولدينگىنە قارايتىن «تەح­­نولوگيالىق دامۋ جونىن­دەگى ۇلتتىق اگەنتتىك» قول­­داۋ كورسەتتى. جوباعا 200 ميل­ليون تەڭگەدەن استام ينۆەستي­تسيا سالىنعان. بۇگىندە كومپا­نيا بار­لىق دەزينفەكتسيا­لاۋ قۇرال­دارىن, ءتۇرلى انتيسەپ­تيك­تەردى, مەديتسينالىق قۇرالدار, ءۇي-جاي­لاردى وڭدەۋگە ارنالعان سۇ­يىق جانە كونتسەنتراتسيالانعان قۇرال­داردى شىعارادى. ەلىمىزدىڭ مەدي­تسينالىق مەكەمەلەرىنىڭ تاپسىرىسىن ورىندايدى.

قازىر كاسىپورىن ۇجىمى حيميالىق ونەركاسىپ سالاسىندا بىلىكتى تاجىريبەسى بار, سەرىكتەستىكتىڭ تەحنيكالىق ديرەكتورى بوريس شاروۆتىڭ جەتەك­شىلىگىمەن الداعى ۋاقىتتا حلور سۇيىقتىعىنىڭ جاڭا ونىمدەرىن ءوندىرۋ بويىنشا جۇمىس ىستەۋدە.

– كاسىپورىن ونىمدەرىنىڭ ءبارى دە دەزينفەكتسيالىق شارالارعا قولدانىلادى. تۇرمىستىق حي­ميا­لىق ءونىمنىڭ ەكى-ءۇش ءتۇرىن شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. مەديتسينالىق مەكەمەلەر پايدالاناتىن قۇرامىندا حلورى بار نەمەسە جوق 30 ءتۇرلى دەزين­فەكتسيالىق قۇرالدار شى­عارىلادى. قازىر جاڭا ءونىم شىعا­راتىن قوندىرعى قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. قۇرلىعى ىسكە قو­سىل­عان سوڭ, ءوندىرىس قالدىق­تارى ەسەبىنەن تۇرمىستىق حيميا­عا قاجەتتى ونىمدەر جاسالادى, – دەيدى ب.شاروۆ.

كاسىپورىن باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, زالالسىزداندىراتىن سۇيىقتىقتاردىڭ جوعارى ساپاسى تەكسەرىلدى. تەكسەرىس بارىسىندا «دەزوستەريل», «دەزوستەريل-ن» دەپ اتالاتىن ەكى سۇيىقتىق تاڭ­داپ الىنىپتى. سۇيىقتىقتار اۋرۋحانالاردىڭ, كوممۋنالدىق, تاماق, ءوندiرiس, ءسۇت, مال شارۋ­اشى­لىعى نىساندارىنىڭ, مەديتسي­نالىق ماڭىزداعى بۇيىمداردى دەزينفەكتسيالاۋدا قولدانادى.

جالپى, حيميا ءوندىرىسى وڭىرگە جاقسى تانىس. كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا وبلىس ورتالىعىندا بۇكىل وداقتى حيميالىق ونىمدەرمەن قامتىعان كاسىپورىندار جۇمىس ىستەدى. قورشاعان ورتاعا قاۋىپتى, سىناپ قولدانۋ ارقىلى ءونىم وندىرەتىن زاۋىتتار توقسانىنشى جىلدارى جابىلدى. ونىڭ ورنىنا 2011 جىلدارى «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى» اۋماعىندا جاڭا زاۋىتتار­دى ىسكە قوسۋ ارقىلى ەلىمىزدەگى حي­ميالىق كلاستەر قۇرىلماق ەدى. قازىر بۇل ەكونوميكالىق ايماقتا «كاۋستيك» اق ەلىمىزگە قاجەتتى حلور, كاۋستيكالىق سودا مەن تۇز قىشقىلىن, «بو-نا» جشس دەزينفەكتسيالىق قۇرالداردى, «اگروحيمپروگرەسس» جشس اگروحيميالىق ونىمدەردى وندىرەدى. «كاۋستيك» اق – حالىقارالىق جوعارى ساپا ستاندارتتارىنا سايكەس جۇمىس ىستەيتىن زاماناۋي حيميالىق وندىرىسكە اينالدى. زاۋىت ونىمدەرى ەكونوميكانىڭ كوپتەگەن سالالارىندا, مۇناي, حيميا, مەديتسينا, تاماق ونەركاسىبى, ءتۇستى جانە قارا مەتاللۋرگيادا قولدانىلۋدا. سونىمەن بىرگە كاسىپورىندا شىعارىلاتىن حلورلى كونتسەنترات سۇيىقتىق عي­ما­­رات­تاردى, تۇرعىن ۇيلەردىڭ پودەز­دەرىن دەزينفەكتسيالاۋعا قاجەت. ءوندىرىس تاۋلىگىنە 52 توننا سۇيىق­تىق شىعارادى. ەلىمىزدىڭ وڭىر­لەرىنەن تۇسەتىن سۇرانىس تا از ەمەس. جىلىنا 3 مىڭ تونناعا دەيىن سۇيىقتىق شىعاراتىن مۇمكىندىگى بار. جۋىردا الماتىعا 250 توننا حلورلى كونتسەنترات جونەلتىلگەن.

– دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى, ەۋروپالىق سىرقاتتاردى باقىلاۋ جونىندەگى ورتالىق حلورلى كونتسەنتراتتى دەزينفەكتانت رەتىندە ۇسىنادى. ناتري گيپوحلوريت سۇيىقتىعى قاۋىپتى ۆيرۋستى بىردەن جويۋدى. ءونىمنىڭ سەرتيفيكاتى, ءتيىستى رۇقساتنامالىق قۇجاتتارى بار, تيىمدىلىگى, قاۋىپسىزدىگى راستالعان, – دەيدى مامان ۆ.راگۋلين.

بىراق بۇل سۇيىقتىق دۇكەن­دەردەگى ەركىن ساۋداعا تۇسپەي, تەك ءىرى كاسىپورىندار مەن مەكە­مە­­­لەرگە تەمىر جول تسيستەر­نا­لارى­­مەن جەتكىزىلىپ كەلگەن-ءدى. كە­يىن سۇيىقتىقتان دەزينفەك­تسيا­­­لىق قۇرالدار دايىنداپ, تۇر­عىنداردىڭ پايدالانۋىنا ىڭ­عايلى بولۋى ءۇشىن كىشىگىرىم پلاس­تيكالىق بوتەلكەلەرگە قۇيى­لىپ, ساتىلىمعا شىعارىلا باستادى.

– باستى ەرەكشەلىك, اتالعان كاسىپ­ورىندار وتاندىق دەزي­ن­فەك­­تسيالىق سۇيىقتىقتار شى­عارۋدا. حلور تابلەتكالارى نەمەسە دەزوستەريل حلورى, قولعا ارنالعان انتيسەپتيكتەر بارلىعى دا قازاقستاندىق ءونىم. قازىر ەلىمىزدەگى توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ءوندىرىس بارىسىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلۋدە. ەندى جەرگىلىكتى شيكىزاتتى پايدالانىپ, سەرىكتەستىك ماماندارى ويلاپ تاپقان سۇيىقتىقتار جاڭا تەحنولوگيا بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى, – دەيدى ايماق ديرەكتورى الىبەك نەسىپبەكوۆ.

پاۆلودار وبلىسى