قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە الەۋمەتتى تولعاندىرعان تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – 42 500 تەڭگەنىڭ «جىرى». بىرەۋ قالاي الامىن دەسە, بىرەۋلەر قاشان الامىن دەپ اۋرە بولىپ ءجۇر. ونى كىمدەر الادى, الۋ جولدارى قانداي؟ وسى جانە وزگە دە ماسەلە توڭىرەگىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ونلاين-ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا مالىمدەدى.
جيىن بارىسىندا مينيستر سوڭعى ءۇش كۇندە 42 500 تەڭگەنى الۋ ءۇشىن 1,2 ملن ءوتىنىش تۇسكەنىن ايتتى.
«مەملەكەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان تولەنەتىن 42 500 تەڭگە – رەسمي جانە بەيرەسمي جۇمىس ىستەپ جۇرگەن, بىراق توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى تابىسىنان ايىرىلعان ادامدار ءۇشىن قاراستىرىلعان تولەم. بۇل – كومەكتىڭ ءبىر ءتۇرى عانا. زەينەتاقى, جاردەماقى ۋاقتىلى تولەنۋدە. اي سايىن 300 ملرد تەڭگەگە دەيىن تولەنۋدە. بۇل يندەكستەلەدى. كاسىپكەر ازاماتتارعا ۇكىمەت تاراپىنان سالىق, نەسيە, كوممۋنالدىق شىعىنداردى تولەۋ مەرزىمىن كەيىنگە شەگەرۋگە قاتىستى كوپتەگەن جەڭىلدىك قاراستىرىلىپ جاتىر. از قامتىلعان, كوپ بالالى وتباسىلار, مۇگەدەك جاندار جاسىنا, ساناتىنا قاراماستان, مۇگەدەك بالانى تاربيەلەپ وتىرعان اتا-انالار, رەسمي جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن ادامدارعا بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن, «Biz ءbىrgemiz» قورىنىڭ ەسەبىنەن جانە ەلىمىزدەگى پاتريوت ازاماتتاردىڭ اتىنان ازىق-ت ۇلىك توپتامالارى جانە اقشالاي كومەك كورسەتىلىپ جاتىر. جۇمىسسىز قالعان ازاماتتارعا وسى ساقتاندىرۋ قورىنان بولەك جۇمىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا بەرىلەتىن تولەم بار. مەملەكەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان تولەنەتىن تولەمگە ءوتىنىش قابىلدايتىن egov.kz جانە 42500.enbek.kz پورتالى جۇمىس ىستەپ تۇر. سوڭعى ءۇش كۇندە 42500.enbek.kz پورتالىنا 1 284 000 ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلەكتروندى قولتاڭبا قولدانۋ قاجەتتىگى جوق. ونى SMS ارقىلى كەلەتىن پارولمەن راستاۋعا بولادى. تەلەگرام-بوت بۇگىن ىسكە قوسىلدى. ونىڭ كەشىككەن سەبەبى – الاياق ادامدار فەيك تەلەگرام-بوتتاردى جاريالاپ, حالىقتى جاڭىلىستىردى», دەدى ب.نۇرىمبەتوۆ.
سونىمەن قاتار مينيستر بەيرەسمي جۇمىس ىستەپ كەلگەندەر 42 500 تەڭگەنى قالاي الاتىنىن ءتۇسىندىردى.
«42 500 تەڭگە رەسمي, بەيرەسمي جۇمىس ىستەپ جۇرگەن, بىراق توتەنشە جاعداي سالدارىنان تابىسىنان ايىرىلعان ازاماتتارعا قاراستىرىلعان. ولار – جالدامالى قىزمەتكەرلەر, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جۇمىسكەرلەرى. ەگەر جالدامالى قىزمەتكەرلەر ءماجبۇرلى تۇردە, اقىسى تولەنبەيتىن ەڭبەك دەمالىسىنا جىبەرىلسە نەمەسە جۇمىستان شىعىپ قالسا, اتالعان تولەمدى الۋىنا بولادى. قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن ادامدار بۇل تولەمدى الا المايدى. جالدامالى قىزمەتشىلەر قاتارىنا كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ دا جۇمىسشىلارى كىرەدى. ولار اقىسىز دەمالىسقا جىبەرىلگەن بولسا, اتالعان تولەمدى الا الادى. مەملەكەتتىك ورگاندار, كۆازيمەملەكەتتىك ۇيىمدارعا بۇل تولەم بەرىلمەيدى. الەۋمەتتىك تولەم بەرىلەتىن كەلەسى توپ – ءوز بەتىمەن جۇمىس ىستەپ جۇرگەن جەكە تۇلعالار. ولاردىڭ اراسىندا رەسمي جانە بەيرەسمي جۇمىسپەن اينالىسىپ جۇرگەندەر بار. رەسمي جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەر – جەكە كاسىپكەرلەر, ادۆوكات, نوتاريۋس, سوت ورىنداۋشىسى مەن مەدياتور, فريلانسەر سياقتى جەكە پراكتيكامەن اينالىسىپ جۇرگەندەر. ولار توتەنشە جاعدايعا دەيىن ءتيىستى الەۋمەتتىك جارنا اۋدارعان بولسا, ءوتىنىش بەرۋىنە بولادى. ولاردىڭ قاتارىنا توتەنشە جاعدايعا دەيىن بىرىڭعاي جيناقتىق تولەمدى اۋدارعان ادامدار دا جاتادى. بەيرەسمي جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەر – ەشقاشان ەڭبەك شارتىن جاساماعان, سالىق تولەمەگەن, الەۋمەتتىك تولەم تولەمەگەن, ءتىپتى بىرىڭعاي جيناقتىق تولەمدى دە تولەمەگەن ادامدار. مەملەكەت باسشىسى وسىنداي ادامدارعا دا 42 500 تەڭگە تولەنۋ كەرەك ەكەنىن, بىراق بۇل ءۇشىن الدىمەن ءبىر رەت مارتەبەسىن رەسىمدەۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى. مارتەبەنى ءبىر رەت رەسىمدەۋ دەگەن – بىرىڭعاي جيناقتىق تولەمدى تولەۋ. ونى ءبىر رەت تولەسەڭىزدەر, 42 500 تەڭگەنى اي سايىن الاسىزدار. بەيرەسمي جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەر بجت-نى تولەگەننەن كەيىن كەلەسى كۇنى اتالعان پورتال ارقىلى ءوتىنىش بەرە الادى. بىرىڭعاي جيناقتىق تولەم تولەي سالسام, رەسمي جۇمىس ىستەمەي جۇرگەن ادام رەتىندە 42 500 تەڭگە بەرە سالاتىن شىعار دەپ ويلايتىن ازاماتتارعا ايتارىم: ەگەر ءسىز قازىر جۇمىس ىستەپ جۇرسەڭىز نەمەسە جەكە كاسىپكەر بولساڭىز, باسقا الەۋمەتتىك تولەمدەر الىپ جۇرسەڭىز, 42 500 تەڭگە الامىن دەگەن ويىڭىز دۇرىس ەمەس. دەكرەتتەگى ايەلدەرگە اتالعان تولەم بەرىلە مە دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرىپ وتسەم, ولارعا بالا كۇتىمى ءۇشىن بالا ءبىر جاسقا تولعانشا مەملەكەت تاراپىنان جاردەماقى تولەنەدى. ءبىر جىل اسقاننان كەيىن ولار جۇمىسقا شىعار ەدى, بىراق توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ەشكىمدى جۇمىسقا المايدى. سوندىقتان دەكرەتتە وتىرعان انالار ءبىر جىل وتكەننەن كەيىن بىرىڭعاي جيناقتىق تولەمدى تولەپ, 42 500 تەڭگەدەن ۇمىتتەنۋىنە بولادى», دەدى ول.
ب.نۇرىمبەتوۆ 1 ملن تەڭگەدەن استام تابىسى بار ازاماتتار دا 42500 تەڭگە الۋ ءۇشىن ءوتىنىش بەرگەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«بۇگىنگى تاڭدا 938 مىڭ ادامنان 1 284 000 ءوتىنىش ءتۇسىپ وتىرعانىن ايتتىق. دەمەك, ءبىر ادام بىرنەشە رەت ءوتىنىش بەرىپ وتىر. مۇمكىن قاتەلەسىپ, جاڭىلىسىپ جىبەرگەن بولارسىزدار. بىراق «2-3 رەت ءوتىنىش بەرسەم, 42 500 تەڭگەنى 2-3 رەت الام» دەپ ويلاساڭىز – قاتەلەسەسىز. اقپاراتتىق جۇيە ونىڭ ءبارىن تەكسەرىپ, رەتتەپ الادى. ءوتىنىش بەرگەن كەزدە پورتالدىڭ استىڭعى جاعىندا «مەن جۇمىس ىستەپ ءجۇرىپ, توتەنشە جاعدايعا قاتىستى تابىسىمنان ايىرىلعانىمدى راستايمىن جانە وزىمە جاۋاپكەرشىلىكتى الامىن» دەگەن ءسوز بار. ءسىز ول جولداردى وقىدىڭىز, ول ءبىز سىزگە سەندىك دەگەندى بىلدىرەدى. مۇنى نە ءۇشىن ايتىپ وتىرمىز؟ بۇل تولەمدى سوعان مۇقتاج ادامدار السا دەگەن نيەتىمىز بار. جۇما, سەنبى كۇندەرى العاشقى 412 مىڭ ادامنان ءوتىنىش قابىلداعان كەزدە ءبىز تەكسەرىس جاساپ كوردىك. 1873 ادام ءوتىنىش بەرگەن, بىراق اقپاراتتىق جۇيە ارقىلى تەكسەرىپ ەدىك, ولار قاڭتار, اقپان, ناۋرىز ايلارىندا ورتا ەسەپپەن 500 مىڭ – 1 ملن تەڭگەدەن استام تابىس العان ازاماتتار ەكەنى انىقتالدى. بۇل – دۇرىس ەمەس, سىزدەرگە 42 500 تەڭگە تولەنبەيدى. ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر جايت, 42 500 تەڭگە الۋ ءۇشىن جەكە كاسىپكەرلىك اشىپ قويعان, جۇمىسى بار ازاماتتار دا بار. ولار قازىر جۇمىس ىستەپ جاتىر جانە جالاقىسىن دا الىپ ءجۇر. بىراق جەكە كاسىپكەرلىك ارقىلى اتالعان تولەمدى العىسى كەلەدى. بۇلاي ەتۋ – دۇرىس ەمەس. ولاردىڭ جالاقى الىپ جاتقانى تۋرالى مالىمەت ءبىزدىڭ اقپاراتتىق جۇيەدە بار. ونداي وتىنىشتەر قابىلدانبايدى جانە مۇنداي ارەكەتكە بارماعاندارىڭىز دۇرىس», دەدى مينيستر.
سونىمەن قاتار ول ءوتىنىش بەرگەندەردىڭ ىشىندە ومىرىندە ەشقاشان بانكتە ەسەپشوت اشپاعان ادامدار بارىن العا تارتتى. ءيا, ءوتىنىش تولتىرعان كەزدە ەسەپشوتتى كورسەتۋى كەرەك, بىراق ءوتىنىش جىبەرىپ ۇلگەرمەي قالماس ءۇشىن ەسەپشوت اشۋ ماقساتىندا بانكتەرگە جۇگىنگەن جۇرتتى كوردىك.
«وسىعان بايلانىستى 1-2 كۇندە مىناداي وزگەرىس ەنگىزەمىز: ءوتىنىش بەرگەن كەزدە بانكتە شوتىڭىز بولماسا, شوتتى كورسەتەتىن جەرگە ەشتەڭە كورسەتپەيسىز. تالاپقا ساي بولعان جاعدايدا سىزگە 42 500 تەڭگە تاعايىنداپ, ءسىز ەسەپشوت اشقانشا 1 اي كۇتەمىز. ەسەپشوتتى اشقاننان كەيىن سىزگە تولەمدى اۋدارامىز. ءوتىنىشىڭىزدى جىبەرىپ قويىپ, ەسەپشوتىڭىزدى اسىقپاي الۋعا بولاتىن جاعداي قاراستىرىپ جاتىرمىز. بۇل 1-2 كۇندە شەشىلەدى. بارلىق بانككە ايتارىمىز, وسىنداي قيىن كەزەڭدە ءبىز سەكىلدى حالىقتىڭ ءوتىنىشىن ءبىر تەرەزەدەن – قاشىقتان قابىلداپ, ولاردىڭ مالىمەتتەرىن الىپ, ەسەپشوتىن ەنگىزىپ, كارتوچكاسىن ازىرلەپ, ۇيىنە جەتكىزىپ بەرۋگە بولادى. قازىر قازپوشتا دا, حالىق بانكى دە وسى جۇمىسپەن اينالىسىپ جاتىر. باسقا بانكتەردى دە بىزبەن بىرلەسىپ, حالىققا كومەكتەسۋ ماقساتىندا وسىنداي ارەكەت جاساۋعا شاقىرامىن», دەدى ب.نۇرىمبەتوۆ.