ۇكىمەت نازارىنا
«قازپوچتا» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەرمەك پىرىمبەتوۆ ءدال وسىلاي دەگەندە نەنى كوزدەدى؟
«قازپوچتانىڭ» قىزمەتىنە جۇرتشىلىقتىڭ وكپەسى قارا قازانداي ەكەنىن وقتىن-وقتىن ەستىپ ءجۇرمىز. گازەتتەردىڭ كەشىگىپ جەتكەنى ءوز الدىنا, ەندى تۇرعىندار سانى ەكى مىڭعا جەتپەيتىن اۋىلداردا پوشتا بولىمشەلەرىن جاۋىپ تاستاۋى رەنىشتى ودان سايىن ۇدەتە ءتۇستى. ماحامبەت اۋدانىنداعى جالعانساي, اقتوعاي اۋىلدارىندا پوشتا بولىمشەلەرى جابىلىپ قالعان.
ۇكىمەت نازارىنا
«قازپوچتا» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەرمەك پىرىمبەتوۆ ءدال وسىلاي دەگەندە نەنى كوزدەدى؟
«قازپوچتانىڭ» قىزمەتىنە جۇرتشىلىقتىڭ وكپەسى قارا قازانداي ەكەنىن وقتىن-وقتىن ەستىپ ءجۇرمىز. گازەتتەردىڭ كەشىگىپ جەتكەنى ءوز الدىنا, ەندى تۇرعىندار سانى ەكى مىڭعا جەتپەيتىن اۋىلداردا پوشتا بولىمشەلەرىن جاۋىپ تاستاۋى رەنىشتى ودان سايىن ۇدەتە ءتۇستى. ماحامبەت اۋدانىنداعى جالعانساي, اقتوعاي اۋىلدارىندا پوشتا بولىمشەلەرى جابىلىپ قالعان. جالعانساي سەلولىق وكرۋگىنىڭ اكىمى قايىرجان ماجيەۆتىڭ ايتۋىنشا, پوشتا بولىمشەسى جابىلار تۇستا بۇل اۋىلعا اپتاسىنا ەكى رەت جىلجىمالى پوشتا كەلەدى, دەپ ۋادە ەتىلگەن. بىراق سول ۋادە قۇمعا سىڭگەن سۋداي بولىپتى. ال مۇندا 118 زەينەتكەر, 47 ءارتۇرلى توپتاعى مۇگەدەك, 30 وتباسى زەينەتاقى مەن جاردەماقى الادى ەكەن. اي سايىن جالعانسايداعى زەينەتكەرلەر مەن ارناۋلى جاردەماقى الۋشىلار ءۇشىن 5,5 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى جەتكىزىلەدى. ونى نە كۇزەتى, نە ارناۋلى كولىگى جوق پوشتاشى جالعىز ءوزى تاكسي جالداپ اكەلەدى! مول اقشانى تاراتاتىن ارناۋلى ورنى دا, تاراتىلماي قالعان اقشانى ساقتايتىن سەيفى دە جوق. سول سەبەپتەن, زەينەتاقى مەن ارناۋلى جاردەماقىعا بەرىلەتىن اقشا وكرۋگ اكىمىنىڭ قىزمەت بولمەسىندە تاراتىلادى ەكەن.
اقتوعاي اۋىلىندا دا ءدال وسىنداي جاعداي قالىپتاسىپ وتىر. بۇل ەلدى مەكەنگە دە اي سايىن 4,5 ميلليون تەڭگە جالعانسايداعىداي جولمەن جەتكىزىلەدى. بەتىن ارمەن قىلسىن, كۇنى كەشەگى اقمولا وبلىسىنداعى ورىن العان جاعداي سەكىلدى بىرنەشە ميلليون تەڭگەنى جالعىز-جارىم تاسىمالدايتىن ادامدارعا قاراقشىلار قارۋ كەزەنىپ, ءوزىن جازىم ەتىپ, مول قارجىنى قولدى قىلسا شە؟ مۇنداي جاعداي ورىن السا, وعان كىم كىنالى بولادى؟ «قازپوچتا» باسشىلىعى كەمشىلىكتى ءوز موينىنا الا ما؟ الدە بار كىنانى ءارى كۇزەتسىز, ءارى ارناۋلى كولىكسىز جەتكىزۋشىنىڭ موينىنا ارتا سالا ما؟
مۇنى «قازپوچتانىڭ» باسشىلىعى بىلسە دە, كوزجۇمبايلىققا سالىنىپ وتىر. «بۇل قىلمىسقا جول اشۋ ەمەس پە؟» دەپ شىرىلدايدى جالعانساي سەلولىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ق.ماجيەۆ. پوشتا بولىمشەسىنىڭ جابىلىپ قالعانىنا نالىعان جالعانساي اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى سارسەنباي ەڭسەگەنوۆكە شاعىم ايتىپتى. وسى ماسەلەنىڭ ءتۇپ-توركىنىن وزدەرى ايتسىن دەپ شەشكەن سەناتور س. ەڭسەگەنوۆ «قازپوچتا» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەرمەك پىرىمبەتوۆتى قولىنان جەتەلەپ, ماحامبەت اۋدانىنا الىپ كەلدى. ونىمەن كەزدەسۋ ءۇشىن وسى اۋدان ورتالىعىنا وزگە اۋداندار اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى, ءماسليحات حاتشىلارى جينالدى.
الايدا, ولار «قازپوچتانىڭ» تىزگىنىن ۇستاعان باسشىنىڭ ءبىرى ە.پىرىمبەتوۆتەن كوڭىل كونشىتەر ءسوز ەستىگەن جوق. قالىڭ قازاقتىڭ ورتاسىنا كەلسە دە ورىس تىلىندە سايراعان ول «قازپوچتانىڭ» ۇنەمى شىعىنمەن جۇمىس ىستەيتىنىنە كوڭىل اۋداردى. سونىڭ ىشىندە ماحامبەت اۋداندىق پوشتا بايلانىسى تورابى بيىلعى ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتى شىعىنمەن اياقتاپتى. بۇعان ءسىرا, ەكى جىلدان بەرى وسى پوشتا تورابىن باسقارۋعا باسشىنىڭ تاعايىندالماعانى دا اسەر ەتكەن سەكىلدى. ە.پىرىمبەتوۆتىڭ پىكىرىنشە, «قازپوچتانىڭ» شىعىنمەن جۇمىس ىستەۋىنە ءباسپاسوز تارالىمىنىڭ ءوسۋى دە ىقپالىن تيگىزەتىن سەكىلدى.
– «ەگەمەن قازاقستان» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرى اپتاسىنا بەس رەت شىعادى. وسى گازەتتەردى كۇن سايىن بەس رەت سۇرىپتاۋ, جەتكىزۋ قاجەت. بۇل –بىزگە مۇمكىن ەمەس, – دەپ شىرەندى ە.پىرىمبەتوۆ.
گازەتتەردىڭ وقىرمان قولىنا كوپ كەشىگىپ جەتەتىنىنە مىسال وتە كوپ. ماحامبەت اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى اسقار قۇرمانباەۆ «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» سەيسەنبى كۇنى (13 تامىز) شىققان ءنومىرىنىڭ كەلەسى كۇنى ءتۇس اۋعانعا دەيىن اۋداندىق اكىمدىككە كەلمەگەنىن تىلگە تيەك ەتتى. اۋداندىق اكىمدىككە جەتپەگەن گازەت وقىرمان قولىنا ۋاقىتىندا جەتەدى دەگەنگە كىم سەنەدى؟
ال قۇرمانعازى اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى ريفحات سۇلتانياەۆ: «گازەتتەر كەي اۋىلدارعا ون-ون بەس كۇندەي كەشىگىپ جەتەدى. وسىنشا ۋاقىت وتكەننەن كەيىن باسىلىمنىڭ اقپاراتتىق ماڭىزى بار ما؟» دەپ ساۋالدى توتەسىنەن قويدى.
وسىعان وراي «قازپوچتا» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ە.پىرىمبەتوۆ: «گازەتتەرگە جازدىرۋدى قويىڭىزدار!» دەپ توبەدەن جاي تۇسىرگەندەي دۇڭك ەتكىزدى. سوندا بۇل باسشى نەنى كوزدەپ وتىر؟ وسىدان كەيىن «قازپوچتا» باسشىلىعىنىڭ پوشتا بولىمشەلەرىن جابۋمەن شەكتەلمەي, گازەت تاراتۋدى دا ارتىق جۇك ساناپ وتىرعانى اڭعارىلماي ما؟ ايتقانداي, الداعى ۋاقىتتا بۇل مەكەمەنىڭ اتىراۋ وبلىسىنان 17 پوشتا بولىمشەسىن جابۋ جوسپارى بار ەكەنى بەلگىلى بولىپ قالدى. سونىڭ ىشىندە رەسەيمەن شەكارالاس اۋىلدار دا بار. سوندا «قازپوچتا» باسشىلىعىن شەكارادا وتىرعان تۇرعىنداردىڭ ەل تىنىسىنان, مەملەكەت ساياساتىنىڭ بارىسىنان شەت قالاتىنى ويلاندىرمايتىن بولعانى عوي!
– مەملەكەت اۋىلدارعا جاڭا مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار سالىپ جاتىر. تازا اۋىز سۋ جەلىسىن تارتىپ, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ ساياساتىن ۇستانىپ وتىر. الايدا, تۇرعىنى ەكى مىڭعا جەتپەيتىن اۋىلداردا پوشتا بولىمشەلەرىنىڭ جابىلاتىنى قالاي؟ بۇل ماسەلە ۇكىمەت دەڭگەيىندە وڭ شەشىمىن تابۋى ءتيىس, – دەيدى سەنات دەپۋتاتى س.ەڭسەگەنوۆ.
قالاي دەگەندە دە «قازپوچتا» باسشىلىعى تاراپىنان جاۋاپسىزدىق بايقالىپ-اق تۇر. «قىزمەتى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىقپايتىن وسىنداي قۇرىلىمنىڭ ءوزى بىزگە كەرەك پە؟» دەيدى ەل. دۇرىس ساۋال. شىعىنمەن جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقاندارىن سىلتاۋ ەتىپ, ماسەلەنى شەشۋدەن تايساقتاي بەرسە, سوندا بۇل مەكەمە نە ىستەيدى, قانداي جۇمىس اتقارادى؟
گازەتتەر تارالىمى, اسىرەسە مەملەكەتتىڭ ءۇنى بولىپ وتىرعان باسىلىمداردىڭ تارالىمى – مەملەكەتتىك ءمانى بار ماسەلە. ونى ەسكەرمەۋ – شولاقتىق. الدە ەندى «قازپوچتا» تاسىپ ۇلگەرۋى ءۇشىن «ەگەمەن قازاقستاندى» اپتاسىنا 2 نە 3 رەت قانا شىعارساق پا ەكەن؟!
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ وبلىسى.