پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەزەكتى ۇكىمەت وتىرىسىندا «ەلەكتروندى ۇكىمەتتى» دامىتۋ جانە تۇرعىنداردىڭ تسيفرلى ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ, ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
«تسيفرلىق» ۆيتسە-مينيسترلەر تاعايىندالۋدا
ءبىرىنشى ماسەلە تۋرالى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا «ەلەكتروندى ۇكىمەت» – بۇل مەملەكەتتىك قىزمەتتەر الۋدىڭ ەڭ ىڭعايلى قۇرالى, ونى 10 ملن-نان استام ازامات پايدالانۋدا. مۇنى دامىتۋ ءۇشىن ۇلىبريتانيانىڭ, ەستونيانىڭ, سينگاپۋردىڭ جانە تەحنولوگيالىق تۇرعىدان دامىعان باسقا دا ەلدەردىڭ وزىق تاجىريبەلەرى بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلۋدە.
2018 جىلى قازاقستان «ەلەكتروندى ۇكىمەتتى» دامىتۋ يندەكسى بويىنشا بۇۇ رەيتينگىندە 39-ورىندى, ال ازيا ەلدەرى بويىنشا 8-ورىندى, «ونلاين قىزمەت كورسەتۋ» ينديكاتورى بويىنشا 26-ورىندى يەلەندى.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى اتاپ وتكەندەي, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ءتيىمدى ەنگىزۋ ماقساتىندا 2018 جىلى تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن. نازارباەۆتىڭ كەلىسىمىمەن 5 مينيسترلىكتە «تسيفرلىق» ۆيتسە-مينيسترلەر تاعايىندالدى (دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم جانە عىلىم, الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسى, تسيفرلىق دامۋ مەن سالىق-كەدەندىك قىزمەتى). سونداي-اق ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردا تسيفرلاندىرۋ وفيستەرى قۇرىلدى.
«اتالعان شارالاردان ەكونوميكالىق اسەر 2018 جىلى 218 ملرد تەڭگەنى, 2019 جىلعى 9 اي ىشىندە 305 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. قازىر يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ, ەنەرگەتيكا جانە ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرىنە 3 «تسيفرلىق» ۆيتسە-ءمينيستردى تاعايىنداۋ جوسپارلانۋدا», دەدى ا. جۇماعاليەۆ.
قىزمەتتەردى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرۋ قازىردىڭ وزىندە قۇجات اينالىمىن 70 ملن قۇجاتقا قىسقارتتى. جالپى العاندا, 8 ملرد تەڭگەدەن اسا جاناما ەكونوميكالىق اسەر بەردى.
مەملەكەتتىك قىزمەتتەرگە قول جەتكىزۋدىڭ ەڭ وڭاي جولى ءموبيلدى تەحنولوگيالار ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون (قازاقستاندىقتاردىڭ 64%-ى سمارتفوندى پايدالانادى). قازان ايىندا جاڭا ءموبيلدى قوسىمشا eGov mobile ىسكە قوسىلدى. ەلەكتروندى قىزمەتتەردى الۋدىڭ تاعى ءبىر جەڭىل جولى – Telegram مەسسەندجەرى جانە الەۋمەتتىك جەلىلەر. ەڭ تانىمال دەگەن قىزمەتتەر وسى ءموبيلدى قوسىمشالار ارقىلى كورسەتىلەدى. ا. جۇماعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرۋ ناتيجەسىندە حالىقتان ارتىق انىقتامالار تالاپ ەتىلمەيدى. وعان دالەل – وسى جىلدىڭ 1 قاراشاسىنان باستاپ مەكەنجاي انىقتاماسى جويىلدى.
«جىل سايىن ازاماتتارعا 14 ملن-نان اسا وسىنداي انىقتاما بەرىلىپ كەلدى. ونى جويۋ 3,3 ملرد تەڭگە شاماسىندا ەكونوميكالىق اسەر بەرەدى. قازىر تاعى دا 27 انىقتامانى جويۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بۇل ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندار اقپاراتتىق جۇيەلەردى ينتەگراتسيالاۋ جۇمىستارىن اياقتاۋى قاجەت», دەدى مينيستر.
كەلەسى ۇلكەن جوبا – مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينتەرنەت رەسۋرستارىنىڭ بىرىڭعاي پلاتفورماسى (مو يربپ). بۇل ورتاق پلاتفورما بيۋدجەت قاراجاتىن 2 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇنەمدەيدى.
ايتىلعان شارالاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كەلەسى جىلى حالىقتىڭ تسيفرلى ساۋاتتىلىعىنىڭ كورسەتكىشى 80%-عا دەيىن وسەتىن بولادى
10 ايدا 24 ملن-نان استام قىزمەت كورسەتىلدى
«ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىنىڭ ءتورايىمى اسەمگۇل بالتاشەۆا بۇگىندە بۇل كورپوراتسيا ازاماتتارعا 648 (89,6%) مەملەكەتتىك قىزمەت ءتۇرىن كورسەتەتىنىن ايتتى. اعىمداعى جىلدىڭ 10 ايى كولەمىندە 24 ملن-نان استام مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتىلسە, ازاماتتاردى ەلەكتروندى قىزمەتتەرگە وقىتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا كورپوراتسياعا كەلىپ الاتىن قىزمەتتەر 4,1 ملن-عا ازايدى. الەۋمەتتىك زەرتتەۋ ناتيجەسىندە حالىقتىڭ قاناعاتتانۋ دەڭگەيى 85,7 %-دى قۇرادى.
«رەسپۋبليكا بويىنشا 16 مامانداندىرىلعان ورتالىق پەن 86 سەكتور جۇمىس ىستەيدى, 10 ايدا 2 ملن-نان اسا قىزمەت ءتۇرى كورسەتىلدى, جۇرگىزۋشى كۋالىگىن بەرۋ بويىنشا 32%-عا جۋىق قىزمەت (111 مىڭ) ونلاين فورماتتا الىندى. 1 شىلدەدەن باستاپ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەردى ينتەگراتسيالاۋ ارقىلى, جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋ مەن اۆتوكولىكتى قاشىقتىقتان تىركەۋدىڭ جاڭا بيزنەس-پروتسەسى ىسكە قوسىلدى», دەدى ءا. بالتاشەۆا.
مەملەكەتتىك كورپوراتسيا ءتورايىمىنىڭ ايتۋىنشا, شەتەلدىك ازاماتتارعا قىزمەتتەردى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن 17 كوشى-قون ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. بيىل 246 مىڭ قىزمەت كورسەتىلگەن. پروتسەسس 5 كۇننەن 1 ساعاتقا قىسقاردى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرگە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى جەتىلدىرۋ جالعاستىرىلادى.
ماسەلەنى پرەمەر-مينيستر اسقار مامين قورىتىندىلاپ, «تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ سالاسىن جەتىلدىرۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەت جۇمىسىندا وسى باعىتتىڭ ماڭىزدى ەكەنىن بىرنەشە رەت اتاپ ءوتتى. جىل سوڭىنا دەيىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 80%-نا حالىق ينتەرنەت ارقىلى قول جەتكىزە الادى. ءبىزدىڭ الدىمىزدا كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن وسى كورسەتكىشتى 90%-عا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتى تۇر».
ۇكىمەت باسشىسى تۇرعىندار ءۇشىن ءموبيلدى قۇرىلعىلار ارقىلى قولجەتىمدى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر تىزبەسىن كەڭەيتۋ جۇمىسىن تەزدەتۋدى تاپسىردى. «بۇگىندە «e-Gوv mobile» ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى 31 نەمەسە شامامەن 4% مەملەكەتتىك قىزمەت پەن سەرۆيس قولجەتىمدى», دەدى ا.مامين.
ۇكىمەت باسشىسى بارلىق ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا بيىلعى جىل سوڭىنا دەيىن ينتەرنەت رەسۋرستاردىڭ بىرىڭعاي پلاتفورماسىنا كوشۋدى اياقتاۋدى تاپسىردى. «كەز كەلگەن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى اقپاراتتىق جۇيەلەردى ينتەگراتسيالاۋ جانە بيزنەس-پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى قولجەتىمدى قىزمەتتەردىڭ بۇكىل سپەكترىن كەشەندى تۇردە كورسەتۋگە باعىتتالۋى كەرەك», دەگەن ا.مامين تسيفرلىق دامۋ جانە ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرىنە تسيفرلى جانە ميگراتسيالىق حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىس تاجىريبەسىن بارلىق ارەكەت ەتىپ تۇرعان حقكو-نا تاراتۋ جۇمىسىن پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ
سونداي-اق وسى ۇكىمەت وتىرىسىندا ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى دە قارالدى. كاسىپورىنداردىڭ جالاقى بويىنشا بەرەشەگى جانە ەڭبەك نارىعىن رەتتەۋ جۇمىستارى تۋرالى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ب.نۇرىمبەتوۆ, كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى ە.توعجانوۆ, اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى و.ورازالين, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ن.نوعاەۆ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ب.ساپارباەۆ باياندادى.
قازاقستان جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك يندەكسىندە 2019 جىلى «ەڭبەك نارىعىنىڭ تيىمدىلىگى» فاكتورى بويىنشا گرۋزيا (37), رەسەي (62), ۋكراينا (69) جانە باسقا دا ەلدەردى باسىپ وزىپ, 30-دان 25-ورىنعا كوتەرىلدى.
وسى جىلدىڭ شىلدە ايىندا ۇكىمەت پارلامەنت ماجىلىسىنە «قر كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەڭبەك ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ۇسىندى, وندا ەڭبەك كەلىسىمشارتتارىن ەلەكتروندى فورماتقا اۋدارۋ, جۇمىسشىلارعا لايىقتى ەڭبەك جانە تۇرمىس جاعدايلارىن جاساۋ ءۇشىن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ مىندەتتەرى مەن جاۋاپكەرشىلىكتەرىن بەلگىلەۋ, ءبىر كومپانيانىڭ توبى اياسىندا ىسساپارمەن بارۋ جاعدايلارىن كەڭەيتۋ, كاسىپورىندارداعى كاسىپتىك سىن-تەگەۋرىندەردى باعالاۋ مەن باسقارۋ نەگىزىندە ەڭبەكتى قورعاۋدى باسقارۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ بويىنشا شارالاردى بەكىتۋ جانە باسقا دا شارالار قاراستىرىلعان.
قازاقستاندا 6,7 ملن-نان استام جالدامالى جۇمىسكەر جۇمىس ىستەيدى. وسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەڭ تومەنگى جالاقى ءبىر جارىم ەسەگە – 42,5 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ءوستى, ال 203 مىڭ كاسىپورىنداعى جالاقى از تولەنەتىن 1,2 ملن جۇمىسشىنىڭ جالاقىسى 32%-عا ءوستى.
2017-2019 جىلدارى جالاقى بويىنشا بەرەشەك 169 ملن تەڭگەگە نەمەسە 9,8%-عا تومەندەپ, 1,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بەرەشەگى مول كاسىپورىنداردىڭ كوبى نۇر-سۇلتان قالاسى, اقتوبە, الماتى جانە تۇركىستان وبلىستارىندا. وڭالتۋ جانە بانكروتتىق ساتىسىنداعى 65 كاسىپورىننىڭ قارىزى 691 ملن تەڭگەنى قۇرايدى.
سوڭعى 3 جىل ىشىندە ەڭبەك ينسپەكتورلارى پروكۋراتۋرا ورگاندارىمەن بىرلەسىپ ەڭبەك جانە كوشى-قون زاڭناماسىن بۇزۋدىڭ 930 فاكتىسى, ونىڭ ىشىندە 25 كاسىپورىندا ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ سايكەسسىزدىگىنىڭ 474 فاكتىسى انىقتالدى. 681 رۇقسات قايتارىپ الىندى, 393 شەتەلدىك جۇمىسشى ەلدەن شىعارىلدى. بيىل ەڭبەك جانجالدارىن شەشۋ مەن الدىن الۋدىڭ كەشەندى جوسپارى بەكىتىلدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قاراستىرىلىپ وتىرعان ماسەلە قازاقستان ۇكىمەتى ءۇشىن ماڭىزدى جانە ءارتۇرلى الاڭداردا بەلسەندى تالقىلانۋدا.
ب.ساپارباەۆ بۇل ماسەلەدەگى ەڭ باستىسى ەڭبەك داۋلارى مەن جانجالداردىڭ الدىن الۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جالاقىنى ۋاقتىلى تولەۋ جانە قىسقارتۋدى بولدىرماۋ ءۇشىن ەڭبەك تاۋەكەلى بويىنشا جول كارتاسى جاسالدى. وسى كارتا نەگىزىندە ءاربىر اكىمدىك الدىن الا ساقتىق شارالارىن قابىلداۋى كەرەك.
سونىمەن بىرگە ب.ساپارباەۆ ۇجىمدىق شارتتاردى جاساسۋدىڭ ماڭىزىنا نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارتتاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قاجەت. اسىرەسە, جىلدىڭ اياعىندا ۇجىمدىق شارتتاردىڭ ورىندالۋىن تالداۋ, سونىڭ نەگىزىندە كەلەسى جىلعا ەڭبەك كەلىسىمشارتتارىن دايىنداۋ كەرەك. كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ ءرولىن ارتتىرۋ قاجەت, ولار دا ەڭبەك داۋلارىنا جاۋاپ بەرىپ, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن ءوزارا تىعىز جۇمىس ىستەۋى ءتيىس.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين بيىل قابىلدانعان وندىرىستىك جاراقاتتانۋدى ازايتۋ جونىندەگى جول كارتاسىن ىسكە اسىرۋدى جانداندىرىپ, وندىرىستەگى جازاتايىم وقيعالاردىڭ الدىن الۋ مەن ەسكەرتۋگە نازار اۋدارۋدى تاپسىردى.
«تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.نازارباەۆ جانە مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ ءبىزدىڭ الدىمىزعا قويعان باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – كاسىپورىنداردا الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, جۇمىسكەرلەر ءۇشىن قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايلارىن جاساۋ. قازىرگى تاڭدا بۇل سالادا تۇتاس زاڭنامالىق بازا بار, ۇشجاقتى الەۋمەتتىك ارىپتەستىك قاراستىرىلعان, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسىن ساقتاۋ جانە جاراقاتتانۋدى ازايتۋ شارالارى قابىلدانىپ جاتىر 10 ايدا 2018 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 13%-عا تومەن», دەدى ا. مامين.
وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرى ەڭبەك جونىندەگى مەملەكەتتىك ينسپەكتسيالار قۇرامىنىڭ ساپاسىن نىعايتىپ, قاجەت بولسا سانىن ارتتىرۋى كەرەك ەكەنىن ايتقان پرەمەر-مينيستر جالاقى بويىنشا بەرەشەكتى مونيتورينگىلەۋدىڭ قولدانىستاعى الگوريتمىن قايتا قاراۋدى, سونداي-اق جالاقىنى ۋاقتىلى تولەۋ جونىندەگى زاڭناما نورمالارىن قاتاڭداتۋدى تاپسىردى. جۇمىسكەرلەرىنە جالاقى تولەمەگەنى جۇمىس بەرۋشى ءۇشىن ءتيىمسىز بولۋى كەرەك ەكەنىن ەسكەرتتى.
پرەمەر-مينيستر قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ كونۆەنتسيالارىنا قوسىلۋ مۇمكىندىگىن قاراۋ جانە الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ جونىندە ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا قۇرۋدى تاپسىردى. سونىمەن قوسا ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ نازارىن ەڭبەك ماسەلەلەرىندە مەدياتسيا كەڭىنەن قولدانىلماي وتىرعانىنا اۋداردى.