وبلىس ورتالىعى تالدىقورعاننان شالعايلاۋ جاتقان تاۋلى ولكەدە, تەڭىز دەڭگەيىنەن 2 مىڭ مەتردەن جوعارى جاتقان رايىمبەك اۋدانىندا وندىرىلگەن ازىق-ت ۇلىكتىڭ, ەت پەن ءسۇتتىڭ, قىمىزدىڭ دامدىلىگىن ايتپاعاندا, ساپاسى دا وتە جوعارى. كوك قۇراعى كەلىسىپ, سان ءتۇرلى گۇلدەرى كوز جاۋىن العان وڭىردە دايىندالاتىن بالدى ايتساڭىزشى!..
جالپى, بال اراسى جارعاققاناتتىلار توبىنا جاتادى ەكەن. ارالار توپتالىپ ۇلكەن ۇيا بولىپ تىرشىلىك ەتەدى. ءار ۇيادا ءبىر ۇرعاشى انالىق ارا, بىرنەشە ءجۇز ەركەك ارا جانە ءجۇز مىڭعا تارتا «جۇمىسشى» ارا بولادى. راس, بال اراسى تابيعاتتىڭ تاڭعاجايىپ ءبىر قۇبىلىسى سانالادى. عىلىمي-زەرتتەۋلەر بويىنشا ارانىڭ بالىن ۇزاق ءومىر ءسۇرۋدىڭ ديەتاسى دەپ باعالاعان. ونىڭ ەمدىك قاسيەتى وتە جوعارى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, نەشە ءتۇرلى اۋرۋعا ەم ارانىڭ بالى – تابيعي ءدارى-دارمەكتىڭ قاينار كوزى.
رايىمبەك اۋدانىندا بۇرىن سىرتتان كەلىپ بال جيناپ كەتەتىندەرگە تاڭدانا قاراپ قانا جۇرەتىن جەرگىلىكتى تۇرعىندار دا كەيىنگى جىلدارى ومارتا ۇستاۋدى كاسىپ ەتە باستاعان. بۇعان شۇكىرشىلىك ەتىپ جۇرگەن جايىمىز بار. شىن مانىندە حالىق تاڭعاجايىپ تاماشا تابيعاتتىڭ ورتاسىندا وتىرىپ, سونىڭ يگىلىگىن ءوزى كورمەسە, نە بولعانى؟!
ء بىز جولساپار بارىسىندا سارىجاز اۋىلدىق وكرۋگىندەگى بىرنەشە ومارتاشىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستىق. سونىڭ ءبىرى ەردوس اسانوۆتاي ازاماتتىڭ ومارتاسى. تاۋ ەتەگىن جاعالاي تابيعاتى كوز تارتار جەرگە كەلدىك. ءشوبى قارا جەر كورىنبەيتىندەي قالىڭ. نەشە ءتۇرلى گۇلدەرى سامال جەلمەن تەربەلە تۇسەدى. باتپاقتى دەپ اتالاتىن كوركەم ءوڭىر بولىپ شىقتى. باتپاقتىنىڭ ءدال ىرگەسىندە جاسىل شىرشالارى قاز-قاتار تىزىلگەن اسەم تاۋلار مەنمۇندالاپ تۇر. ەردوس باستاعان بىرنەشە ادام قاز-قاتار تىزىلگەن ۇيالاردىڭ جانىندا ءوز ىستەرىمەن الاڭسىز اينالىسۋدا. «ۋاز» كولىگىنىڭ ىشىنە ورنالاستىرىلعان ارنايى قوندىرعىنىڭ جانىندا ءبىر ادام ارانىڭ بالىن شايقاۋمەن اينالىسىپ تۇر. ءبىر جەردە وت جاعىلىپ, تۇستىك اس ازىرلەنۋدە. مىنە, ارانىڭ بالىن جيناۋشىلار اۋىلىنىڭ ءبىز كورگەن تىرلىگى وسىنداي. ارى-بەرى زاۋلاعان مىڭداعان ارانىڭ اراسىنان ەپتەپ-سەپتەپ ءجۇرىپ, ەردوستىڭ ءوزىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ ۇلگەردىك. ءتاپ-ءتاتتى بالدان ءدام تاتتىق. ءتىلىمىزدى ءۇيىرىپ اكەتتى.
– ارا بالىن جيناۋمەن اينالىسىپ كەلە جاتقانىما 8 جىل بولدى. بىلتىر 40 ليترلىك ىدىسپەن 18 ىدىس بال جينادىم. بيىلعى جاعدايىمىز دا جامان ەمەس. العاشقى ماۋسىمدا 40 ليترلىك ىدىسپەن 14 ىدىس بال جيناپ ۇلگەردىك. بالالارىم, جاقىندارىم – بەلدى كومەكشىلەرىم, – دەيدى ومارتاشى ەردوس جىلى جىميىپ قويىپ.
ومارتاشىنىڭ 38 ۇياسى بار بولىپ شىقتى. وعان كارپاتكا دەپ اتالاتىن ارالار بال جيناۋدا. جاس كەزىندە اكەسى حاميت اسانوۆ ومارتاشىلىقپەن اينالىسقان ەكەن. جالپى, بۇل يگىلىكتى ءىستى اۋىلداسى, كوپ جىلداردان ومارتاشىلىقپەن اينالىسىپ كەلە جاتقان نۇرداۋلەت ءمانجۋوۆتان ۇيرەنىپتى. ەرەكەڭ بۇگىندە ەلۋدى ەڭسەرىپ قالعان. كەڭەس كەزىندە ءتۇرلى شارۋاشىلىقتاردىڭ شاڭىراعى شايقالا قويماعان تۇستا جۇرگىزۋشى بولعان, باسقا دا ءتۇرلى ىسپەن اينالىسقان. قازىرگى كاسىبىنە كوڭىلى تولادى.
– بال ارانىڭ كۇزگى تاماعىن جۇبايىم جاڭىل دايىنداپ بەرەدى. ول نەگىزى قانتتان, ءتۇرلى قوسپالاردان ازىرلەنەدى. قازىر قۇر جۇرمەي, ومارتا ۇستاۋدىڭ جاي-جاپسارىن ۇرپاعىما ۇيرەتىپ كەلەمىن. كەلەشەكتە قولىمداعى اۋىرلىقتى سولار كوتەرەتىن بولادى,–دەيدى ەردوس تاعى دا ءبىر اڭگىمەنى العا تارتىپ. بارەكەلدى دەستىك. باعاسى جوعارى, ەمدىك قاسيەتى مول ءىستى ومىرلىك ءناسىپ ەتكەننەن ارتىق نە بار؟!
بالىن جيناۋدى كاسىپ ەتكەن جانداردىڭ ءىسى ىلگەرىلەسىن, دەنىنە قۇداي قۋات بەرسىن دەستىك.
قانات ءبىرجانسال,
جۋرناليست
الماتى وبلىسى,
رايىمبەك اۋدانى