ەلىمىزدە ازاماتتار مەن ۇيىمدارعا 98 مىڭعا جۋىق مەملەكەتتىك قىزمەتشى قىزمەت كورسەتەدى. ونىڭ ىشىندە 4 مىڭى نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەڭبەك ەتەدى. ءبىر قىزىقتى جايت, 90-جىلدارى جاستار بيزنەسكە ۇمتىلعان بولسا, كەلەسى ونجىلدىقتا بۇل ۆەكتور اۋىسىپ, جاستار ءوز بولاشاعىن كۇش قۇرىلىمدارىنداعى جۇمىسپەن بايلانىستىردى. ەندى, مىنە, جاڭا ونجىلدىقتا مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلگىسى كەلەتىن جاستاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. سەبەبى مەملەكەتتىك قىزمەت – تۇراقتىلىق, قازىرگى داعدارىستاردىڭ تولقىندارىندا نىق سەنىمدىلىكتىڭ كەپىلى.
بولاشاقتا ەل تىزگىنىن ۇستايتىن ازاماتتار – بۇگىنگى جاستار. مۇنىڭ بىردەن-ءبىر دالەلى – نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ 36%-ى 29 جاسقا دەيىنگى جاستار. ولاردىڭ سانى عانا ەمەس, ساپاسى دا ءوسىپ جاتىر. ياعني, ءبىلىمدى, العىر, باسەكەگە قابىلەتتى جاستاردىڭ قاتارى ارتتى. قازىرگى تاڭدا ەلوردادا 19 قىزمەتكەر «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەگى, 30 قىزمەتكەر قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىن بىتىرگەن. ءبىزدىڭ دەپارتامەنتتە دە بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋگە قۇشتار جاس قىزمەتكەرلەر كوبەيىپ كەلە جاتقانىن ماقتانىپ ايتۋعا بولادى. بيىلدىڭ وزىندە ەكى مامانىمىز مۇحيت اسىپ, امەريكا قۇراما شتاتتارىنا «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن وقۋعا اتتاندى.
جىل باسىنان باستاپ ءتومەنگى 45 لاۋازىمعا كونكۋرس جاريالانىپ, 518 ازامات قاتىسۋعا نيەت ءبىلدىردى. ياعني, 1 ورىنعا 12 ازاماتتان كەلىپ تۇر. بۇل مەملەكەتتىك قىزمەتكە دەگەن سۇرانىستىڭ ارتقانىن كورسەتەدى.
زاڭسىز كادرلىق شەشىمدەردى بولدىرماۋ ءۇشىن مەريتوكراتيا قاعيداتى ەنگىزىلدى. ول ادامنىڭ قوعامداعى ورنى الەۋمەتتىك جاعدايىمەن ەمەس, ونىڭ قابىلەتتەرىمەن جانە سىڭىرگەن ەڭبەگىمەن انىقتالاتىن جۇيەنى سيپاتتايدى. نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ وزىندە مەريتوكراتيا قاعيداتى بويىنشا اتقارعان جۇمىسىنىڭ ءتيىمدىلىگى نەگىزىندە مانساپ جولىندا تومەنگى لاۋازىمنان باسشى لاۋازىمعا دەيىن كوتەرىلگەن قوعامدىق دامۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارىن, ەسىل, سارىارقا اۋداندارى اكىمدىكتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن اتاپ وتۋگە بولادى.
بۇگىندە ەلوردادا مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورنالاسۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان كونكۋرستاردا 100 پايىز باقىلاۋشىلار قاتىسىپ, ولاردىڭ وبەكتيۆتى ءوتۋىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. مەملەكەتتىك قىزمەتكە جاڭادان كەلگەن قىزمەتكەرگە جاڭا جۇمىس ورنىندا, بەيتانىس ورتادا, وزىنە قويىلعان تالاپتار مەن مىندەتتەردى بىردەن كىرىسىپ, قارقىندى الىپ كەتۋ وڭاي بولمايتىندىعى بەلگىلى. سوندىقتان العاشقى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتەتىن, ءتيىستى كومەك كورسەتەتىن تالىمگەر ينستيتۋتى مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىنە ەنگىزىلىپ, ءوزىنىڭ وڭ ناتيجەلەرىن بەرۋدە. بۇل تۇرعىدا نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بەلسەندى جۇمىستار جۇرگىزىپ, تاجىريبەلەرى مول مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر قىزمەتكە العاش كەلگەن ازاماتتارعا باعىت-باعدار بەرىپ وتىر.
تəجىريبە الماسۋ جəنە كəسىبي بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا تاعىلىمدامادان ءوتۋى ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. جالپى, تاجىريبە الماسۋ ماماننىڭ كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋعا كومەكتەسەدى, بۇل – تەك قىزمەتكەر ءۇشىن عانا ەمەس, مەملەكەتتىك ورگان ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى. جىل باسىنان نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا 22 مەملەكەتتىك قىزمەتكەر تاعىلىمدامادان ءوتتى.
قازاقستاندا əلەمدىك تəجىريبەگە نەگىزدەلسە دە, ايرىقشا بەلگىلەرى مەن قۇرىلىمى بار مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ وزىندىك مودەلى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل رەتتە فاكتورلىق-بالدىق شكالا نەگىزىندە تۇبەگەيلى جاڭا ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ قاناتقاقتى جۇيەسىنىڭ جاسالۋىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ءتيىمدى ءارى ناتيجەلى جۇمىس ءۇشىن ءادىل سىياقى بەرۋگە باعىتتالعان جۇيە قازىرگى كۇنى وڭ ناتيجەسىن كورسەتۋدە.
نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگى تۇرعىندار ءۇشىن قولايلى قالانى قالىپتاستىرۋ جانە مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگىن قۇرۋ جونىندە بەرگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرگە مۇقيات فۋنكتسيونالدىق تالداۋ جۇرگىزىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە اكىمدىكتە ترانسفورماتسيا جۇرگىزىلىپ, بيزنەس-پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتى تسيفرلاندىرۋ شارالارى قابىلداندى. تەك سوڭعى 10 جىلدا ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ سانى 2 ەسەگە كوبەيىپ, ال اكىمدىكتىڭ شتاتتىق سانى 10%-عا قىسقاردى. ترانسفورماتسيا ناتيجەسىندە اكىمشىلىك پەرسونالدى قىسقارتۋ ارقىلى نەگىزگى لاۋازىمدار 2 ەسەگە كوبەيتىلىپ, باسقارما سانى 24-تەن 17-گە وڭتايلاندىرىلدى, باسشى لاۋازىمداردىڭ قىسقارۋ ناتيجەسىنەن 151 ملن تەڭگە ۇنەمدەلدى. بۇگىنگى تاڭدا نەگىزگى فۋنكتسيالاردى – 80% قىزمەتكەر, ال اكىمشىلىك فۋنكتسيالاردى 20% قىزمەتكەر ورىنداۋدا. نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ ترانسفورماتسيالاۋ جۇيەسى ءساتتى ىسكە اسىرىلىپ, باسقا دا وڭىرلەرگە ۇلگى رەتىندە تاراتىلۋدا.
سونىمەن قاتار «استانا – ادالدىق الاڭى» جوباسى اياسىندا «iQala» قالالىق قىزمەتتەر ورتالىعى اشىلدى. ورتالىق – قالا تۇرعىندارى مەن بيلىك وكىلدەرىنىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا فورماتى. اتقارۋشى ورگاندار مەن كوممۋنالدىق جانە مۋنيتسيپالدىق قىزمەتتەردىڭ, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە قولداۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتتەرىن ءبىر جەرگە توعىستىرىپ, تۇرعىندارعا «ءبىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا قىزمەت كورسەتەدى. «iQala» جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى – ەلوردالىق ۇيىمدار ۇسىناتىن قىزمەتتەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, قىزمەتتەر الۋدى جەڭىلدەتۋ, تۇتىنۋشىعا باعدارلانعان پروتسەستەردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ.
قازاقتىڭ ۇلى جازۋشىسى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «قاي ءىستىڭ بولسىن ونۋىنە ءۇش ءتۇرلى شارت بار. ەڭ اۋەلى نيەت كەرەك, ودان سوڭ كۇش كەرەك, ودان سوڭ ءتارتىپ كەرەك» دەگەنىندەي, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبيلىگى ولاردىڭ جۇرتشىلىق الدىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىنىڭ ءيميدجىن انىقتايتىن ءمىنسىز مىنەز-ق ۇلىقتارىمەن قاتار ءجۇرۋى كەرەك. مەملەكەتتىك قىزمەتتى دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسا بەرەدى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قاجىرلى ەڭبەگى, مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ اشىقتىعى ەلدىڭ دامۋىنا زور اسەر ەتەدى.
جازيرا جىلقىشيەۆا,
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى
نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى