2001 جىلى قازاقستان, قىرعىزستان, قىتاي, رەسەي جانە تاجىكستان مەملەكەتتەرىنىڭ ءوزارا كەلىسىمىمەن قۇرىلعان شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى قازىر ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ 60 پايىزىن بىرىكتىرەتىن الىپ كۇشكە اينالدى. ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر حالقىنىڭ جيىنتىق سانى 3 ملرد-تان اسىپ جىعىلادى.
دەمەك, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ العاشقى ساپارىنىڭ باۋىرلاس ەلدەن باستالۋى جانە ايماقتاعى ىقپالدى ۇيىمنىڭ سامميتىنە قاتىسۋ جوسپارىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بارى راس.
قازاقستان پرەزيدەنتىن بىشكەكتىڭ ماناس اۋەجايىندا قىرعىزستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى حالىقارالىق تالاپتارعا ساي كۇتىپ الدى. ۇشاق الدىندا ۇلتتىق كيىم كيگەن قىزدار قاسىم-جومارت توقاەۆقا ەكى ۇلتقا دا ورتاق ءدام – باۋىرساق ۇسىندى. بۇل – سيمۆولدىق ءدام.
اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس, تاريحى بىتە قايناسقان, ءتۇبى ءبىر تۇركى مەملەكەتتەرىنە تەك باۋىرساق قانا ورتاق قۇندىلىق ەمەس. الىستاعى اعايىننان جاقىن كورشىنى ارتىق كورەتىن ەكى مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەكونوميكاسى, ساياسي ۇستانىمدارى, ءتىپتى حالقىنىڭ ءوزى بىتە قايناسىپ كەتتى دەسە بولادى. وعان مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ءجيى كەزدەسۋلەرى دە دالەل.
ال قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا ساپارى سول ەل پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆپەن كەزدەسۋدەن باستالدى. مەملەكەت باسشىسى كەشەگى وتكەن كەزەكتەن تىس سايلاۋداعى جەڭىسىنەن كەيىن ءوزىن العاشقىلاردىڭ قاتارىندا قۇتتىقتاپ, قازاقستاننىڭ ودان ءارى ورنىقتى دامۋىنا, باۋىرلاس ەكى حالىقتىڭ دوستىعى مەن تاتۋ كورشىلىگىنە, سونداي-اق ەلدەرىمىز اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىم بىلدىرگەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە جىلى قابىلداعانى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنە رەسمي كىرىسكەننەن كەيىنگى ءوزىنىڭ العاشقى ساپارىن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنان باستاعانىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بارىن ايتتى.
– ۇلىقتاۋ راسىمىنەن كەيىنگى بىشكەك قالاسىنداعى كەزدەسۋىمىز – جاقسىلىقتىڭ نىشانى. ءبىز جاقىندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا كەزدەسىپ, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ بىرقاتار ماسەلەسىن تالقىلادىق. ءبىزدىڭ قازىرگى مىندەتىمىز – سول كەلىسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋ, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆ.
قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى س.جەەنبەكوۆ قاسىم-جومارت توقاەۆتى سايلاۋداعى جەڭىسىمەن قۇتتىقتاپ, ەكى ەل قارىم-قاتىناستارىنىڭ ودان ءارى نىعايا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
تاراپتار الداعى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ءسامميتىنىڭ كۇن ءتارتىبى بويىنشا پىكىر الماستى. جالپى, ەكى مەملەكەتتىڭ ۇكىمەتارالىق, پارلامەنتارالىق دەڭگەيدەگى تابىستى جۇمىستارىن بىلاي قويعاندا, الەمدىك جانە ايماقتىق ۇيىمدارداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەرگە ورتاق تۇرعىدان ءۇن قوسىپ جۇرگەنى بەلگىلى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ سامميت اياسىندا قحر توراعاسى سي تسزينپينمەن كەزدەستى.
ق.توقاەۆ پرەزيدەنت بولىپ سايلانۋىمەن جانە قازاقستان پرەزيدەنتى قىزمەتىنە كىرىسۋىمەن قۇتتىقتاعانى ءۇشىن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتوراعاسىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
– مەنىڭ اتىما جولداعان جۇرەكجاردى قۇتتىقتاۋ حاتىڭىزدى الدىم. سايلاۋ قورىتىندىسىن قازاقستان حالقىنىڭ ماعان ارتقان زور سەنىمى جانە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز, ءسىزدىڭ دوسىڭىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ باعىتىن قولداۋى رەتىندە قابىلدايمىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى قازاق-قىتاي ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن قارىم-قاتىناستاردىڭ سىرتقى ساياساتىمىزداعى باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى.
– بۇل ىنتىماقتاستىقتىڭ ستراتەگيالىق سيپاتى بار. كەڭ اۋقىمدى ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى تىنىشتىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ونىڭ ماڭىزى زور, – دەدى مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سي تسزينپيندى «ءبىر بەلدەۋ – ءبىر جول» ەكىنشى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىنىڭ تابىستى وتۋىمەن جانە قحر-ءدىڭ الداعى 70 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى.
قحر توراعاسى مەملەكەت باسشىسىن پرەزيدەنت سايلاۋىنداعى جەڭىسىمەن تاعى دا قۇتتىقتاپ, بيىل قىتايعا رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
– ءبىز قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ, تسيفرلاندىرۋ, ءىت-يندۋستريا جانە «جاسىل» تەحنولوگيا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا ۇمىتتەنەمىز. سونداي-اق «ءبىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باعدارلاماسى مەن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ۇشتاستىرۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن كەڭىرەك پايدالانۋعا مۇددەلىمىز, – دەدى قحر توراعاسى.
كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ءمادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى, سونىڭ ىشىندە جاستاردىڭ تاعىلىمداما الماسۋلارىن كەڭەيتۋ جانە بىرلەسكەن ءىس-شارالار وتكىزۋ جونىندەگى ەكى ەلدىڭ ىقپالداستىعىن تالقىلادى.
مەملەكەت باسشىسى ساپار اياسىندا اۋعانستان يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇحاممەد اشراف عانيمەن دە كەزدەستى.
قازاقستان پرەزيدەنتى اۋعانستان يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جانە كوپجاقتى فورماتتاعى ءوزارا تىعىز ءىس-قيمىلداردىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– پرەزيدەنت مىرزا, سىزبەن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ سامميتى اياسىندا بىشكەك قالاسىندا كەزدەسكەنىمە قۋانىشتىمىن. ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز ىنتىماقتاستىقتا مول تابىسقا قول جەتكىزدى. الداعى ۋاقىتتا ءوزارا ىقپالداستىعىمىزدى كەڭەيتۋ ارقىلى بۇدان دا جاقسى ناتيجەلەر كۇتەمىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مۇحاممەد اشراف عاني قاسىم-جومارت توقاەۆقا كەزدەسۋگە مۇمكىندىك جاساعانىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى. مەملەكەت باسشىسىن پرەزيدەنت سايلاۋىنداعى جەڭىسىمەن جانە قازاقستان پرەزيدەنتى قىزمەتىنە رەسمي كىرىسۋىمەن قۇتتىقتادى. اۋعانستان باسشىسى قازاقستان حالقىنىڭ ءوز تاڭداۋى ارقىلى ەلدىڭ ستراتەگيالىق باعىتىنىڭ ساباقتاستىعىن تاڭداعانىن اتاپ ءوتتى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ مۇحاممەد اشراف عانيدىڭ قىزمەتىنە تابىس تىلەدى.
الدىن الا بەكىتىلگەن جوسپار بويىنشا بۇگىن قاسىم-جومارت توقاەۆ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامدا وتەتىن وتىرىستارىنا قاتىسادى.
جالپى, جوعارىدا شىۇ-نىڭ قۇرىلتايشى مەملەكەتتەرىن ايتتىق. ال 2017 جىلى استانا ءسامميتى كەزىندە ءۇندىستان مەن پاكىستان ۇيىمنىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولىپ تانىلدى. سونداي-اق اۋعانستان, بەلارۋس, يران مەن موڭعوليا – ازىرگە باقىلاۋشى مارتەبەسىنە يە مەملەكەتتەر. بىلتىر قىتايدىڭ تسينداو قالاسىندا وتكەن سامميتتە ۇيىمنىڭ توراعالىعى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا وتكەن بولاتىن.
بۇگىندە ۇيىمعا مۇشە «سەگىزدىك» تاتۋ كورشىلىك, دوستىق پەن ىنتىماقتاستىق كەلىسىمىنىڭ 2018-2022 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارىنا سايكەس ارەكەت ەتۋدە.
ءسامميتتىڭ نەگىزگى وتىرىستارى جانە باستى ءىس-شارالارى بۇگىن ءوتۋى ءتيىس. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋلارىنا قاراعاندا, سامميتتە تالقىلاناتىن باستى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – اۋعانستانداعى قازىرگى احۋال بولماق.
كەشەگى كۇننىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىلارى «دوستىق كەرۋەنى» اتتى مەرەكەلىك كونتسەرتتى تاماشالادى.
قىرعىز تاراپىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, سامميتتەن حابار تاراتۋعا 500-دەن اسا جۋرناليست تىركەلگەن. سامميت وتەتىن ۋاقىتتا بىشكەكتەگى قوعامدىق ءتارتىپتى قاداعالاۋعا 500-دەن اسا ميليتسيونەر جۇمىلدىرىلعان.
مەملەكەت باسشىلارى سامميت قورىتىندىسى بويىنشا بىشكەك دەكلاراتسياسىن قوسا العاندا 20-عا جۋىق قۇجاتقا قول قويادى دەپ كۇتىلۋدە. ونىڭ ىشىندە باق, سپورت, دەنساۋلىق ساقتاۋ, حالىقارالىق بايلانىستاردى دامىتۋ سالالارىن قامتيتىن كەلىسىمدەر دە بار.
جالپى, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاڭا قىزمەتكە كىرىسكەننەن كەيىن قازاقستان اتىنان حالىقارالىق قۇجاتتارعا العاش رەت قول قويعالى وتىر. بۇل – شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ءسامميتى. ال وسى ۇيىم قۇرىلعان 2001 جىلى قاسىم-جومارت توقاەۆ دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاپ, عىلىمي ەڭبەگى قازاقستاننىڭ جاڭا الەمدىك ءتارتىپتىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭىندەگى سىرتقى ساياساتى تاقىرىبىن قامتىعان. بۇل – تاريحي ءسات الدىندا اتاپ وتۋگە لايىق ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ءبىرى.