قورعالجىندىق اباي مەدەۋباەۆ ەگىن شارۋاشىلىعىن جولعا قويعان فەرمەرلەردىڭ ءبىرى. ول باسقاراتىن «اگروفيرما «جەر 888» جشس-نە قاراستى ەگىستىك القابىنىڭ كولەمى – 10 مىڭ گەكتار. بۇرىندارى 3 مىڭ گەكتار جەردى وڭدەۋ ءۇشىن 9 تراكتورمەن جۇمىس ەكى اۋىسىمعا جالعاساتىن. ءسويتىپ بۇعان 18 مەحانيزاتور تارتىلىپ وتىردى. بۇل ۋاقىتتىڭ قادىرىن بىلەتىن شارۋا ادامىنا استە ءتيىمسىز. وسىنى ەسكەرە كەلە, ول بىلتىر «قازاقستاندىق اگرويننوۆاتسيالىق كورپوراتسياسىنان» «Amiti» ەگىستىك كەشەنىنىڭ 4 داناسىن ساتىپ الادى. قازىر شارۋانىڭ كوڭىلى جايلى. سەبەبى جاڭا تەحنيكا ءبىر مەزەتتە ءبىرنەشە قىزمەتتى اتقارۋعا قاۋقارلى. مۇنى سەرىكتەستىكتىڭ مەحانيزاتورى مەرەكە نۇرماعانبەتوۆ تە قۋاتتاپ وتىر.
– بۋنكەرىنىڭ سىيىمدىلىعى ۇلكەن. ەكى سەكتسياعا بولىنگەن. 6 مىڭ ليتر بيداي مەن 4 مىڭ ليتر تىڭايتقىش وڭاي سىيىپ كەتەدى. ءوزى جەر جىرتىپ, بيدايدى سەبەدى. ەسكى تەحنيكاعا قاراعاندا ارتىقشىلىقتارى از ەمەس. مىسالى, وسىعان دەيىن 35-40 گەكتاردى ارەڭ وڭدەيتىنبىز. قازىر 90-100-دەن اسا گەكتار القاپتى يگەرۋدە اسا قيىنشىلىق جوق. بۇرىنعىداي شارشامايمىز, – دەپ تىڭ قوندىرعى جايلى اسەرىمەن ءبولىستى تاجىريبەلى مەحانيزاتور.
اتالعان تەحنيكانىڭ قۇنى – 130 ملن تەڭگەدەن اسادى ەكەن. قورعالجىندىق ديقان ونىڭ ءتورتەۋىن ليزينگكە العان. 25%-ىن ۇكىمەت سۋبسيديا رەتىندە وتەپ بەرەدى. بۇل فەرمەرلەرگە كورسەتىلگەن ۇلكەن قولداۋ, سوندىقتان دا مۇنداي جەڭىلدىكتەن قۇر قالماعان ءجون, دەيدى شارۋا.
– بيىل كۇن رايىنىڭ ءوزى شارۋالارعا جىلى شىراي تانىتۋدا. ەگىن بىتىك شىعادى دەگەن سەنىمدەمىز. بيدايىمىزدىڭ ساپاسى جاقسى. ءداننىڭ ماڭىزى جوعارى – 28-30% دەڭگەيىندە. 1-ءشى سۇرىپتاعى بيداي. ودان جاقسى نان ونىمدەرى دايىندالادى.
تەحنيكا الدىق. ونىڭ 25 پايىزىن سۋبسيديامەن وتەپ بەرىپ جاتىر. ال تىڭايتقىشقا 45-50 پايىز سۋبسيديا قاراستىرىلعان. بۇل – ۇلكەن قولداۋ. ۇكىمەت قولداپ تۇرعان كەزدە جاڭا تەحنيكا الىپ جاقسىلاپ جۇمىس ىستەگەن دۇرىس دەپ ويلايمىن. جاڭا تەحنيكا ۋاقىتىندا بيداي ەگەدى. ءبىر اۋىسىمدا 90-100 گەكتارعا دەيىن ەگۋگە قاۋقارلى. بۇرىنعى تەحنيكامەن 90 گەكتارعا ەگىن سالۋ ءۇشىن 5-6 تراكتور كەرەك ەدى. قازىر ەكى-اق ادام 3 مىڭ گەكتارعا ءدان سەۋىپ ءجۇر. جاڭانىڭ اتى جاڭا. اسىرەسە تۇقىم سەپكىشى وتە ءتيىمدى. بيىل گەكتاردان 15 تسەنتنەر ءونىم الۋدى كوزدەپ وتىرمىز, – دەدى ا.مەدەۋباەۆ. بۇگىندە اگروفيرمادا 40-تاي ادام ەڭبەك ەتەدى, سونىڭ ىشىندە 16 مەحانيزاتور بار.
«اۋىل شارۋاشىلىعى – ەل ەكونوميكاسىنىڭ درايۆەرى», دەگەن قاناتتى ءسوزدى ايتۋدان جالىقپايمىز. بىراق سالانىڭ دامۋىن تەجەپ تۇرعان ماسەلەلەر جەتكىلىكتى. ماسەلەن, ۆەدومستۆو وكىلدەرى ەلدەگى اگرارلىق تەحنيكا پاركىنىڭ 70%-ى ابدەن توزىعى شىققان دەپ دابىل قاعۋدا. جاڭارتىلعاننىڭ ءوزى 3,5 پايىزدىق كورسەتكىشتە. ال نەگىزگى نورماتيۆتىك ولشەم – 8-10% ارالىعىندا. وسى تۇرعىدا اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار ءوندىرۋشىلەرىن ساپالى ءارى زاماناۋي تەحنيكامەن قامتۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەتتەردىڭ ءبىرى.
– بىلتىردان باستاپ كوكشەتاۋ قالاسىندا جاڭا ءوندىرىس ورنى اشىلدى. «قازاقستاندىق اگرو يننوۆاتسيالىق كورپوراتسياسى» امەريكادا اتى شىققان «Amity Technology» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ ەگىستىك كەشەنىن جيناقتاۋدى جولعا قويدى. سول تەحنيكانى شارۋالار بىرتىندەپ ساتىپ الىپ كەلەدى. كەز كەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن العان بويدا, ونىڭ 25%-ىن ۇكىمەت سۋبسيديا تۇرىندە وتەيدى. بۇل ماقساتتا نەگىزگى ەكى باعدارلاما جۇمىس ىستەيدى. وتاندىق اگروونەركاسىپتىك كەشەن ءالى قاجەتتى تەحنيكامەن تولىق قامتىلماي جاتىر. سول سەبەپتى شارۋالار قاي ەلدىڭ ءونىمىن تاڭداسا دا ۇكىمەت 25 پايىز سۋبسيدياسىن بەرۋگە دايىن. بۇگىندە قازاقستاندا 142 مىڭ تراكتور, 38 مىڭ كومباين, 4 مىڭ سەبۋ كەشەنى جانە 78 مىڭ تۇقىم سەپكىش ەگىستىك القاپتارىنا جۇمىلدىرىلعان. ولاردىڭ قىزمەتتىك مەرزىمى 17 جىلدان اسىپ كەتكەن. ياعني, 70 پايىزى ەسكىرگەن. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە 2021 جىلعا دەيىن ەلدەگى تەحنيكالىق پاركتى 6 پايىزعا دەيىن جاڭارتۋ جوسپارلانعان. قازىر بۇل – 3,5 پايىز, – دەيدى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى كوميتەتىنىڭ تەحنيكالىق جابدىقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى باقىت يلياسوۆ.
وتكەن جىلى كوكشەتاۋداعى بىرلەسكەن كاسىپورىندا اتالعان تەحنيكانىڭ 10-نان اسا داناسى جيناقتالىپتى. كومپانيانىڭ ايماقتىق مەنەدجەرى, سۇرانىس ارتسا ونىڭ كولەمى كوبەيتىلەتىنىن ايتتى. ءوندىرىس قۋاتىن ەسەلەۋدەن بولەك, شەتەلدىك ينۆەستور باسقا دا تەحنيكا تۇرلەرىنىڭ جەلىسىن اشۋعا مۇددەلى. اتاپ ايتقاندا, جەردى وڭدەيتىن كەشەندەردى دە قۇراستىرۋ جوسپاردا جوق ەمەس. بۇعان قوسا الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىستەگى قازاقستاندىق مازمۇندى ۇلعايتۋ مەجەلەنگەن. قازىردىڭ وزىندە كەشەننىڭ قۇرامداس بولىكتەرى قازاقستاندا جاسالىپ, دانەكەرلەۋ جۇمىسى تولىق رەتتەلگەن ەكەن.
– بۇل تەحنيكالىق قۇرىلىم جوعارى ونىمدىلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. فەرمەر اتاپ وتكەندەي, ول تاۋلىگىنە 180-200 گەكتاردى يگەرۋگە قاۋقارلى. سول سياقتى جەردى وڭدەپ قانا قويماي استىق داقىلدارىن رەتىمەن ەگىپ, ىزىنشە تىڭايتقىشتى سەۋىپ وتىرادى. بۇل ەگىستىكتىڭ تامىرىنا جاقسى اسەر بەرىپ, ناتيجەسىندە ءونىمنىڭ ساپاسى جانە كولەمى ارتادى. بۋنكەرى توت باسپايتىن بولاتتان جاسالعان. ەنى 12 مەتر استىققا ارنالعان بۋنكەردىڭ سىيىمدىلىعى شامامەن 10 مىڭ ليتر. رەسمي وكىلدىگىمىز جۇمىس ىستەيتىندىكتەن تەحنيكالىق اقاۋلاردى جونگە كەلتىرۋگە بولادى. جەرگىلىكتى كومپانيالارمەن ۋاعدالاستىعىمىز بار. ولار سەرۆيستىك قىزمەتتەردى ۇسىنۋعا ءازىر, – دەيدى «Amity Technology» كومپانياسىنىڭ ورتالىق ازيا مەن رەسەيدەگى ايماقتىق مەنەدجەرى باقتيار تادجيدينوۆ. سونىمەن قاتار ول كومپانيانىڭ ونىمدەرى برازيليا, اۋستراليا, رەسەي, ۋكراينا سىندى مەملەكەتتەردە كەڭ ساتىلىمدا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ال قۇراستىرۋ زاۋىتى تەك قازاقستاندا ورنالاسقان. وسى بىرلەسكەن ءوندىرىس ورنى ارقىلى سالالىق يندۋستريا نارىعىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىر.
ايتا كەتەيىك, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن قۇراستىرۋداعى الەمدىك رەيتينگتە العاشقى ورىنداردا امەريكالىق «Deere & Company» جانە «AGCO», گەرمانيالىق «Claas», سونداي-اق يتاليالىق «SDF» («Same-Deutz-Fahr») سەكىلدى الپاۋىت ۇيىمدار جايعاسقان.
جاقسىلىق مۇراتقالي, «Egemen Qazaqstan»