پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ پارلامەنت ءماجىلىسى بيۋروسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى. وندا مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق باعدارلامالارىن ودان ءارى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى لاۋازىمىنا اسقار ءماميننىڭ كانديداتۋراسىن تالقىلاۋعا ۇسىندى.
– بۇرىنعى ۇكىمەت وتستاۆكاعا كەتتى. وسىعان بايلانىستى سىزدەرمەن جاڭا پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ كانديداتۋراسىن ۇسىنىپ وتىرمىن. ونىڭ مول تاجىريبەسى بار. شيرەك عاسىردان بەرى بىرگە جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. قالا اكىمى, كولىك ءمينيسترى, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولدى. ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن, اسىرەسە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ سالاسىندا, كوپ جۇمىس اتقارىلدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
جيىن بارىسىندا پارلامەنت ماجىلىسىندەگى ساياسي پارتيالار فراكتسيالارىنىڭ جەتەكشىلەرى مەن كوميتەتتەر توراعالارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى لاۋازىمىنا ۇسىنىلعان اسقار ءماميننىڭ كانديداتۋراسىن قولدادى.
بەكىتىلگەن ۇكىمەتتىڭ جاڭا قۇرامىنان بىرنەشە جايتتى بايقاۋعا بولادى. بىرىنشىدەن, ەلباسى وسىعان دەيىن وتكەن ءتۇرلى وتىرىستاردا ەل ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى مەن قوعامنىڭ ءال-اۋقاتى ماسەلەسىن كوتەرىپ, مينيسترلەر كابينەتىن بىرنەشە رەت سىنعا العان ەدى. ءىرى دەرجاۆالاردىڭ اراسىنداعى سانكتسيالىق تەكەتىرەس ۋاقىتىندا ەرەكشە دايىندىقتىڭ كەرەك ەكەندىگىن ەسكەرتتى. الايدا دەر كەزىندە قاجەت شارالاردىڭ قابىلدانباۋى ۇكىمەت وتستاۆكاسىنا اكەلدى. ونى پرەزيدەنت ءوزىنىڭ ارنايى مالىمدەمەسىندە ايشىقتادى. ياعني, ەلباسى الەمدىك جانە مەملەكەت ىشىندەگى جالپى جاعدايدى, دامۋدى ءجىتى باقىلاپ وتىر.
ەكىنشىدەن, 11-ءشى ۇكىمەتتىڭ الدىنداعى ەندىگى نەگىزگى تاپسىرمالاردىڭ ءبىرى – الەۋمەتتىك بلوك بولعالى تۇر. سەبەبى سوڭعى ۋاقىتتا قاتارداعى ازاماتتار ءدال وسى ماسەلەنى ءجيى كوتەردى. اسىرەسە, جاقىندا وتكەن اكىمدەر ەسەبىندە بۇل سالانىڭ سۇراقتارى سان رەت قويىلدى. حالىقتىڭ ايتقان ۋاجىنە جاۋاپ رەتىندە ۇكىمەتتىڭ وسى قۇرامىنا الەۋمەتتىك سالانى نىعايتۋعا ەكس-مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا ۆيتسە-پرەمەر رەتىندە, ال تاجىريبەلى بەردىبەك ساپارباەۆ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى رەتىندە كىرىپ وتىر. قوس مەملەكەتتىك قايراتكەر دە بۇرىن وسى باعىتتا ىستەگەن, تاجىريبەسى مول. سايكەسىنشە, جاڭا مىندەتتىڭ قاتارىندا ازاماتتاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى, تابىس كولەمىنىڭ ارتۋى, الەۋمەتتىك تولەمدەر مەن جاردەماقىلار جانە باسقا دا ماسەلەلەردىڭ بولۋى ابدەن مۇمكىن. ءيا, بۇرىنعى ۇكىمەتتەر دە اتالعان ماسەلەمەن اينالىستى, ونى جوققا شىعارۋعا بولمايدى. الايدا ەندى بوس ستاتيستيكانى كەلتىرە وتىرىپ, ماسەلەنى شەشىلدىگە جاتقىزۋعا كەلمەس. قازىرگى كەزدە الەۋمەتتىك تۇيتكىلدەر ۇكىمەتتەن كەشەندى قادامداردى تالاپ ەتەدى.
ۇشىنشىدەن, ەگەر ۇكىمەتتىڭ جاڭا قۇرامىنا قاراساق, وندا پرەزيدەنت مامان تاڭداۋ ماسەلەسىندە ءداستۇرلى ۇستانىمداردان اينىماعان. العاشقىسى – جاقسى كورسەتكىشكە يە مينيسترلەر ءوز قىزمەتىندە قالدى. بۇدان بولەك, ۇكىمەتتەر اراسىنداعى ساباقتاستىق ۇزىلمەس ءۇشىن كابينەت تەك جارتىلاي جاڭاردى. ال سوڭعى پرينتسيپ – مامانداردىڭ جاڭا لەگىنە سەنىم ازايعان جوق, ياعني ەلباسى ولارعا مۇمكىندىك بەرەدى. سوڭعى سوزىمىزگە رۋسلان دالەنوۆتىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى اتانۋى, ءاليحان سمايىلوۆتىڭ قارجى مينيسترىمەن قوسا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى دەڭگەيىنە كوتەرىلۋى, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ سالاسىن باسقارىپ كەلگەن جەڭىس قاسىمبەكتىڭ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالۋى دالەل.
ماماندار جاڭا ۇكىمەتتىڭ قۇرامى, ونىڭ الدىنداعى تاپسىرمالارى جايلى ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ جاتىر. پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىلارى جاڭا پرەمەر-مينيستر اسقار مامين الدىمەن الەۋمەتتىك سالاعا باسىمدىق بەرۋى ءتيىس دەيدى.
سانات كوشكىمباەۆ,
پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى:
– اسقار ءماميننىڭ ۇكىمەت باسشىسى بولىپ تاعايىندالۋىندا ەشقانداي كەزدەيسوقتىق جوق. پرەزيدەنت مينيسترلەر كابينەتىنىڭ قۇرامى 50 پايىزعا جاڭارتىلاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل دامۋدىڭ جاڭا ماقسات-مىندەتتەرىنە بايلانىستى قالىپتاسىپ وتىرعان جاعداي. ۇكىمەت بۇرىنعى قۇراممەن ساباقتاستىعىن دا جوعالتپايدى كوپتەگەن مەملەكەتتىك باعدارلامالار ا.ءماميننىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەرلىگى تۇسىندا – 2017-2018 جىلدارى قابىلداندى. ونىڭ ىشىندە, «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» مەن ەلباسىنىڭ وتكەن جىلدىڭ قازان ايىنداعى الەۋمەتتىك سالا كەڭىنەن قامتىلعان جولداۋىنداعى ماقسات-مىندەتتەر قازىر ورىندالۋدا.
سونىمەن قاتار ۇكىمەتتىڭ جاڭا قۇرامىنىڭ الدىنداعى باستى مىندەت – حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ. اتاپ ايتقاندا, مينيسترلەر كابينەتى تۇرعىنداردىڭ تابىسىن مولايتۋعا, جالاقىلارىن كوبەيتۋگە, تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرەدى. بۇل – ۇكىمەت جۇمىسى باعالاناتىن باستى كورسەتكىش. پرەزيدەنتىمىز ايتىپ وتكەندەي, قاراپايىم حالىقتى اسا قىزىقتىرا قويمايتىن ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءوسۋى, مۇناي باعاسىنىڭ وزگەرۋى ءتارىزدى ماسەلەلەردەن بۇرىن, تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان جۇمىستاردىڭ ناقتى كورسەتكىشتەرى ەسەپكە الىنادى.
قازىر الەمدىك كونيۋنكتۋرا ناشارلاپ بارادى, ىشكى جانە ۋاقىت تالاپتارى وزگەرگەن تۇستا ۇكىمەتكە شارۋاشىلىقتى, اتالعان سالالاردى جەتىك بىلەتىن تۇلعا قاجەت بولدى. ال اسقار مامين بۇل ولشەمدەرگە تولىق ساي كەلەدى – مينيستر, اكىم بولدى, ءىرى ۇلتتىق كومپانيا – «قازاقستان تەمىر جولى» اكتسيونەرلىك قوعامىن باسقاردى, جەكە بيزنەستە دە تاجىريبەسى بار, ىسىلعان مامان.
حالىقارالىق ماسەلەلەر بويىنشا دا سوڭعى جىلدارى الەمدىك ەكونوميكالىق ينتەگراتسيالارعا بەلسەنە ارالاستى, ءبىزدىڭ ءىرى سەرىكتەستەرىمىزبەن اراداعى ينفراقۇرىلىمدىق كەلىسىمدەردى جۇزەگە اسىردى. وعان قوسا, ا.ءماميننىڭ ءوز ءىسىن جارنامالاۋدى اسا قالامايتىندىعىن, كەرىسىنشە ناقتى ىستەردى ورىنداۋعا بەيىل ەكەندىگىن كورىپ وتىرمىز.
بۇگىنگى ۋاقىت تالابى كورسەتىپ وتىرعانداي, ۇكىمەتتىك قۇرىلىمدار اسا جايىلماي, ىقشام ءارى شاپشاڭ بولۋ ءتيىس. ونىڭ ۇستىنە, بارلىق مينيسترلىكتەر قانداي دا ءبىر شەشىم قابىلداۋدا الەۋمەتتىك سالانى قاپەردەن شىعارماۋى كەرەك. بۇل – پرەزيدەنتتىڭ تالابى جانە حالىقتىڭ ءۇمىتى.
ونىڭ ۇستىنە, مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ باسشىلارى حالىقپەن الەۋمەتتىك جەلى بولسىن, باسقا دا تەتىكتەر ارقىلى ەشقانداي كومەكشى, حاتشىلاردىڭ كومەگىنسىز بايلانىسقا شىعۋلارى كەرەك. قازىر الەمدىك ترەندكە اينالعان مۇنداي بايلانىستىڭ تيىمدىلىگى كورىنىپ وتىر. سونداي-اق شەشىم قابىلدايتىن باسشىلار مەن حالىقتىڭ اراسى الشاقتاماۋى ءتيىس. بۇگىنگى ۋاقىت تالابى ەشقانداي الشاقتىقتى كوتەرمەيدى. قازىر ا.مامين باسقاراتىن ۇكىمەتكە ءدال وسىنداي تالاپ قويىلىپ وتىر.
اسەل نازاربەتوۆا,
پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ءبولىم باسشىسى:
– مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ بۇرىنعى قۇرامىن ورنىنان الۋىن ەلدەگى الەۋمەتتىك باعدارلامالاردىڭ تولىق ورىندالماۋىمەن بايلانىستىردى. ال جاڭا پرەمەر-مينيستر اسقار مامين ۇزاق جىلدان بەرى ەلباسىنىڭ كومانداسىندا جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارىپ كەلدى. ناقتىراق ايتقاندا, ەلدەگى بارلىق ستراتەگيالىق باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋىنا بارىنشا ۇلەس قوستى. ول كەزدەيسوق تاڭدالعان كانديداتۋرا ەمەس.
قىزمەت جولىندا كوپتەگەن باسپالداقتان وتكەن ا.مامين الداعى ۋاقىتتا ەلباسى تالاپ ەتىپ وتىرعان, قوعام ۇمىتتەنە قاراپ وتىرعان الەۋمەتتىك سالانىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتىپ, قوردالانعان ماسەلەلەردى كەزەك-كەزەگىمەن شەشۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار ۇكىمەت مۇشەلەرى سوڭعى كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەرگە سايكەس, ءاربىر سالاداعى جەتىستىكتەر مەن كەمشىلىكتەرگە بايلانىستى جاۋاپكەرشىلىك الۋلارى قاجەت. سايىپ كەلگەندە, ولاردىڭ جۇمىسىندا قۇزىرەتى كەڭەيگەن ۇكىمەتتىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرى قامتىلۋى ءتيىس. ويتكەنى بۇرىنعى ۇكىمەتتىڭ ەڭ وسال تۇسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى قامتيتىن باعدارلامالاردى سوڭىنا دەيىن جەتكىزە الماعاندىقتارى بولدى.
قازىرگىدەي الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ تەكەتىرەسىنىڭ ءورشىپ تۇرعان ۋاقىتىندا ەكونوميكانى ساقتاپ قالۋمەن قاتار, جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى دە كۇن تارتىبىنە ەنەدى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت مۇشەلەرى شۇعىل ءارى ناتيجەلى شەشىم قابىلداپ, ارەكەتتەنۋگە دايار بولۋلارى قاجەت.
جازىپ العان سەرىك ابدىبەك,
«Egemen Qazaqstan»