سەمەيدە لەنين كوشەسى مەن تۇيەمويناق ارالىنىڭ اتاۋى وزگەرەتىندىگىن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسۇپوۆا ارنايى كەلگەن ساپارىندا مالىمدەگەن بولاتىن. وسىدان ءبىر جىل بۇرىن تۇيەمويناق ارالىنا قاتىستى جيىندا سەمەي قالاسىنىڭ قرمەتتى ازاماتى, دەربەس زەينەتكەر مۇستافا ءىلياسوۆ ارال تۋرالى بىلاي دەپ تۇسىنىك بەردى:
- وسى جەرگە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەلىپ, تالاي جيىندارعا قاتىستى. حالىق الدىندا سەمەي يادرولىق سىناق پوليگوىنىنىڭ ماڭگىگە جابىلعانى تۋرالى جانە قازاق ەلىنىڭ بەيبىت اتومدى دامىتاتىندىعى تۋرالى كەلەلى اڭگىمە قوزعادى. سەمەي قالاسىنىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان, ەرتىس وزەنى ارقىلى جالعاسقان وسىناۋ ادەمى ارالدى قازاقتار «تۇيەمويناق» دەپ اتاسا, وزگە ۇلت وكىلدەرى «پولكوۆنيچي» دەپ اتايدى. ءسويتىپ ەكىگە ءبولىنىپ جارىلىپ ءجۇر. بۇل ەكى اتاۋ دا رەسمي بەكىتىلمەگەن. بۇل ارالدا حالىقارالىق ماڭىزعا يە نىساندار بار, ماسەلەن, شەتەلدىكتەر دە «29-ىنشى تامىز حالىقارالىق يادرولىق قارۋعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنىندە» دە وسى جەرگە كەلىپ, تاعزىم ەتەدى. مۇندا الەمگە ايگىلى «ولىمنەن دە كۇشتى» مونۋمەنتى بار, ەكىنشىسى «بەيبىتشىلىك» ستەللاسى, بولاشاقتا بەيبىتشىلىك مۇراجايى سالىنادى دەپ وتىرمىز. قالا اقساقالدارى, ارداگەرلەر وسى ورايدا ءوزارا كەڭەسە كەلە تۇيەمويناق ارالىنا «بەيبىتشىلىك» دەگەن اتاۋ بەرىلسە دەگەن ۇيعارىمعا كەلدىك.
ايتا كەتۋ كەرەك, بەيبىتشىلىك ارالىندا ءاليحان بوكەيحان, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ سىندى الاش ارىستارىنىڭ جيىنى تالاي وتكەن, جاۋىرىنى جەرگە تيمەگەن قاجىمۇقان ونەر كورسەتىپ, امىرە قاشاۋباەۆ, مايرالار ءان سالعان تاريحي ماڭىزدى ورىن. سەمەيلىكتەر ەندى بۇل ارالدى تۇيەمويناق دەپ تە, پوكوۆنيچي دەپ تە اتامايتىن بولدى. بارىنە ورتاق «بەيبىتشىلىك» دەپ اتالدى.
راۋشان نۇعمانبەكوۆا
سۋرەت اۆتوردىكى.
سەمەي