ەلىمىزدە قابىلدانعان ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى نارىقتا سۇرانىسقا يە ماماندىقتاردى الۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن, ەڭبەك دەلدالدىعىنىڭ ءتيىمدى مودەلىن قۇرۋعا, سونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان. ەلباسى «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى ۇندەۋىندە ازاماتتاردىڭ جەكە ءىسىن باستاۋىنا مۇمكىندىك جاساۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا باسا نازار اۋداردى.
ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2016 جىلدىڭ سوڭىندا ازىرلەندى. 2018 جىلى ناقتىلانعان بيۋدجەتتى ەسكەرە وتىرىپ, ونى ىسكە اسىرۋعا 106,9 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا باعدارلاماعا 160 500 ادام قاتىسقان, ولاردىڭ 95 900-ءى جۇمىسسىزدار (59,7%), ال ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار – 10 800 ادام (6,7%).
جۇمىس ءۇش نەگىزگى باعىت بويىنشا جۇرگىزىلۋدە. «تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك بىلىممەن (تجكبب) جانە قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقۋمەن قامتاماسىز ەتۋ» اتتى ءبىرىنشى باعىت اياسىندا وتكەن جىلدان بەرى تجكبب بويىنشا 20 776 ادام وقۋىن جالعاستىرىپ جاتىر. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار ستيپەنديامەن, ءبىر رەتتىك ىستىق تاماقپەن جانە جول ءجۇرۋ اقىسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. وسى جىلدىڭ ءتورت ايىندا جوسپارلى كورسەتكىشتىڭ, ياعني 37 249 ادامنىڭ 16 896-سى ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە داعدىلار بويىنشا قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقۋعا جىبەرىلگەن.
ەكىنشى «جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» باعىتى اياسىندا العاشقى ءتورت ايدا 290 شاعىن نەسيە بەرىلىپ, ولاردىڭ 62-ءسى اۋىل تۇرعىندارى اراسىندا, 228-ءى قالا حالقى اراسىندا بولىنگەن. بارلىعى 98 ادام ستارتاپ-جوبالار قۇرىپ, جەكە بيزنەستەرىن اشىپ, كاسىپكەر اتاندى. سونداي-اق «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى اياسىندا العاش رەت ءوز بيزنەسىن باستاپ جاتقان ازاماتتار كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتىلادى. بيىل 7347 قاتىسۋشى وقۋعا جىبەرىلدى.
ءۇشىنشى باعىت: «حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋ جانە ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ۇتقىرلىعى ارقىلى ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ».
2018 جىلعى 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا بوس جۇمىس ورىندارىنا 71 325 ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. 14 564 ازاماتقا الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارى بەرىلدى, بۇل جوسپاردى 86,6%-عا ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەردى (ماقساتتى كورسەتكىش – 16 806). بۇل ساناتتا 4324 ادامدى قامتىعان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى جوعارى كورسەتكىشكە جەتىپ وتىر.
10 405 ادام نەمەسە جوسپارلانعان ساننىڭ 51,4% جاستار پراكتيكاسىنا باعىتتالعان. بۇدان وزگە, بيىل قازاقستاندا 1706 قونىس اۋدارۋشى وتباسىنا جانە 622 ورالماندار وتباسىنا جۇمىس كۇشى كوپ ايماقتاردان (الماتى, جامبىل, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنان) جۇمىس كۇشى از وڭىرلەرگە (شىعىس قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنا) كوشۋ ءۇشىن كۆوتا قاراستىرىلعان. ەسەپتى كەزەڭدە 206 وتباسى نەمەسە 820 ادام كوشىرىلگەن. ولاردىڭ ىشىندە ەڭبەككە جارامدى جاستاعىلار – 394 ادام, ولاردىڭ 147-ءسى جۇمىسقا ورنالاسقان.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەۋمەتتىك باستامالارى ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ودان ءارى جاقسارتۋدى كوزدەيتىنى بەلگىلى. ءتورتىنشى باستاما اۋىلدىق جەرلەردە جانە قالالاردا شاعىن نەسيە بەرۋ كولەمىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان. ول كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, از قامتىلعان حالىق ساناتىنىڭ تابىسىن وسىرۋگە, سونداي-اق ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان حالىقتى رەسميلەندىرۋگە قاتىستى كەشەندى مىندەتتەردى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
شاعىن نەسيە بەرۋدى دامىتۋ بۇگىندە 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى تەتىگى بولىپ تابىلادى.
2018 جىلى بەكىتىلگەن بيۋدجەتتە شاعىن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسىنا 42 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە اۋىلدىق جەرلەرگە 31 ملرد تەڭگە جانە قالالار مەن مونوقالالار ءۇشىن 11 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قارجىلاندىرۋ 20 ملرد تەڭگەگە ۇلعايىپ, بيىل 62 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. سونىڭ ناتيجەسىندە شاعىن نەسيەمەن قامتۋدىڭ جالپى كولەمى 14 000 ادامنان اسادى, بۇل 2017 جىلعى دەڭگەيدەن ەكى ەسە كوپ.
بەس الەۋمەتتىك باستامانىڭ ءتورتىنشى باعىتىن ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن باعدارلاماعا بىرقاتار وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن. اتاپ ايتقاندا, ءوندىرىستى ۇلعايتۋ جانە ونىڭ كەپىلدەندىرىلگەن ساتىلىمى ءۇشىن قايتا وڭدەۋشى اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپورىندارى اياسىندا زاكىرلىك كووپەراتسيانى دامىتۋ قاراستىرىلعان. وسى ماقساتتارعا بارلىعى 10 ملرد تەڭگە بولىنگەن.
اۋىلدىق جەرلەردە –اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى, قالالار مەن مونوقالالاردا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى شاعىن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ اكىمشىلەرى بولىپ تابىلادى.
بيىل «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ءۇش ءىرى جوبا ىسكە قوسىلۋدا.
ءبىرىنشىسى – الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىن دامىتۋ. بۇگىنگى كۇنى جۇيە ەڭبەك, جۇمىسپەن قامتۋ, الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ, زەينەتاقىمەن جانە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, الەۋمەتتىك قولداۋ, ارنايى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر جانە كوشى-قون سەكىلدى ۆەدومستۆو قىزمەتىنىڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا 11 اقپاراتتىق شاعىن جۇيەلەردى قامتيدى.
ەكىنشى جوبا – ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى. ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ پروتسەسى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرىلىپ, جۇمىس ىزدەۋشىلەر مەن ۆاكانسيالاردىڭ ءىرى بازاسى قالىپتاسقان.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا قازىرگى كەزدە بيرجاعا جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا قاتىستى 45 جەكە اگەنتتىك پەن 5 ينتەرنەت-الاڭ قوسىلعان. اي سايىن ەلەكتروندى بيرجاعا شامامەن 141 مىڭ ادام كىرەدى, جىل باسىنان بەرى ونىڭ سانى اي سايىن 2,7 ەسەگە ءوسىپ وتىردى جانە 3 ملن ادامنان استى.
ءۇشىنشى ۇلكەن جوبا – ەلەكتروندى ەڭبەك شارتتارىن ەسەپكە الۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ. جۇمىسكەرلەر ءۇشىن بۇل, ءبىرىنشى كەزەكتە, جۇمىسقا ورنالاسۋ پروتسەسىن جەڭىلدەتەدى: قۇجاتتار جيناۋ قاجەت ەمەس, جۇمىس ىزدەۋشىنىڭ جەكە ءىسى اۆتوماتتى تۇردە قالىپتاستىرىلاتىن بولادى.
وسىلايشا, قابىلدانىپ جاتقان شارالار مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى وڭتايلاندىرۋ ەسەبىنەن ازاماتتار مەن مەملەكەتتىڭ شىعىندارىن 600 ملن تەڭگەگە دەيىن قىسقارتۋعا, ەلەكتروندى كادرلىق ءىس قاعازدارىن جۇرگىزۋدى ەنگىزۋ ەسەبىنەن بيزنەستىڭ جىل سايىنعى شىعىندارىن 1 ملرد تەڭگەگە دەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سەيفوللا شايىنعازى, «ەگەمەن قازاقستان»