رەسپۋبليكا وڭىرلەرىندە تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىمدى قالىپتاستىرۋدىڭ الاتىن ورنى ايىرىقشا. ەكونوميكانى ودان ءارى دامىتۋ جونىندە ۇكىمەت قويىپ وتىرعان باستى تالاپتار مەن مىندەتتەر 2018 جىلعا ارنالعان ماقساتتى ينديكاتورلارعا قول جەتكىزۋدى كوزدەيدى. ونى قاي ءوڭىر قانداي تۇتقالار مەن تەتىكتەردى ىسكە قوسۋ ارقىلى اتقارادى؟ بۇل ماسەلەگە ۇكىمەت تاراپىنان تولىق ەركىندىك بەرىلگەن.
ويتكەنى قوعامدىق-ەكونوميكالىق ءومىر مەن ءوسىم قاتىپ قالعان نارسە ەمەس, كەرىسىنشە ۇدايى قوزعالىس ديناميكا جانە ءوسۋ مەن ورلەۋ ۇستىندەگى ۇدەرىس. سوندىقتان دا ءار ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىگىنە ءتان جوبالاردى ەلەپ-ەكشەپ قولدانىسقا ەنگىزگەننىڭ ەشقانداي ارتىقشىلىعى جوق. تەك سونىڭ ءبارى تۇپتەي كەلگەندە ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ ورگە باسۋىنا ىقپالىمەن كومەگىن تيگىزسە بولعانى.
وسى ورايدا تاياۋدا اقتوبە ايماعىندا ەل وڭىرلەرىندە ەشقانداي بالاماسى جوق جوبالىق باسقارما قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا وبلىستاعى وندىرىستىك جانە الەۋمەتتىك سيپاتتا قىزمەت اتقاراتىن باسقارمالار تولىقتاي ەنگىزىلگەن. قازىرگى كۇنى مۇندا 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكونوميكالىق ءوسىمدى 5 پايىزدان كەم تۇسىرمەۋ جونىندەگى جوسپار جاساقتالعان. بۇل ەلىمىزدەگى كەز-كەلگەن ەنشىسىنە تيە بەرمەيتىن كۇردەلى دە جاۋاپتى ءىس ەكەنى انىق.
سوندىقتان دا العا قويىلعان ماقساتتار كەشەندى ءىس-شارالار ۇدەسىنەن شىعۋ ءۇشىن جوبالىق شتاب قۇرىلعان. ونىڭ باستى ءىس-قيمىل ارەكەتى ناقتى ءارى ناتيجەلى جۇمىستار جۇرگىزۋگە باعىتتالعان. ءبىر سوزبەن ايتقاندا جوبالىق شتاب ماقساتتى ينديكاتورلارعا قول جەتكىزۋدىڭ باستى كەپىلى بولماق. بۇل رەتتە وبلىستا ەكونوميكالىق ءوسىمدى جلعا قويۋدىڭ 15 تارماقتان تۇراتىن نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالدى.
ونىڭ العاشقىسى وڭىرگە قوماقتى ينۆەستيتسيا تارتۋ جوباسىنان باستاۋ الادى. سوعان ساي بيىل 416 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە 26 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بەلگىلەنگەن. ونىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىنداعى جوبالار قۇرايدى. تۇتاستاي العاندا 2018 جىلعى وبلىس ەكونوميكاسىنا 512 ميلليارد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلماق. بۇل وبلىس بيۋدجەتىنە تۇسەتىن سالماقتى جەڭىلدەتۋدىڭ باستى كىلتى رەتىندە قاراستىرىلۋدا. وسى ىڭعايمەن بازالىق يندۋستريالاندىرۋ, وتىن-ەنەرگەتيكا كەشەنى مەن شاعىن جانە ورتاشا بيزنەس قۇرىلىمدارىن دامىتۋ, ساۋدا ساپاسىن جاقسارتۋ, سونداي-اق اگروونەركاسىپ, كولىك-لوگيستيكا كەشەنىن وركەندەتۋ باعىتتارى جونىندە دە بايانداپ بەرۋگە بولادى. ايتسە دە «تەڭىزدىڭ ءدامى تامشىسىنان بىلىنەدى» دەگەندەي جوبالىق باسقارما شەڭبەرىنە كىرگەن قاي-قاي جوبانىڭ دا ارقالايتىن جۇگى سالماقتى ەكەنى ەشقانداي تالاس تۋعىزبايدى.
تەك ءبىر قوسارىمىز اقتوبە وڭىرىندە ەكونوميكالىق ءوسىمدى 5 پايىزعا دەيىن ءوسىرۋ جونىندەگى كەشەندى ءىس-شارالار ونى جالاڭ تۇردە ىسكە اسىرۋدى ماقسات ەتپەيدى. سونىمەن بىرگە العا قويىلعان باستى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن دە قوسا شەشۋ جولدارى قاراستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن ەداۋىر ازايتۋ مەن ەڭبەك نارىعىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى ىستەر دە جوبالىق باسقارما جۇرگىزەتىن جۇمىستار قاتارىنا قوسىلادى. سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا اتقارىلاتىن جوبالار دا جوبالىق باسقارمانىڭ جۇگى مەن سالماعىن تەرەڭدەتە تۇسەدى. ءتىپتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندەگى شارالار دا جاڭا قۇرىلىمنىڭ اياسىنان تىس قالماپتى. ايتالىق بيىل اقتوبە قالاسىندا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارى ءۇشىن ون ەكى, ال جوعارى وقۋ ورنى ءۇشىن ء بىر جاتاقحانا سالۋ بەلگىلەنگەنى وسى پىكىرىمىزدىڭ باستى ايعاعى.
ءسوز سوڭىندا اقتوبە ايماعىندا قولعا الىنعان ەكونوميكالىق ءوسىمدى ءوسىرۋ تەتىنى قانداي ناتيجەلەر بەرەتىنىنە ۋاقىتتىڭ ءوزى تورەشى بولا الادى دەمەكپىز.
تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان»