كورەر كوز, تىڭدار قۇلاق بولعاندا, بالكىم وسى ماقالانى جازۋعا وتىرماس تا ەدىم. بۇل سونشاما نەمەنەگە تاۋسىلىپ وتىر دەيسىزدەر عوي. ولاي بولسا ماسەلەنىڭ ءمانىسىن تارقاتىپ جازايىن. تاقىرىپ – سول باياعى جول قاتىناسى.
ەل يگىلىگى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا ورتالىق – شىعىس باعىتىنداعى استانا – وسكەمەن تاس جولىنىڭ (اۆتوبان) استانا-شىدەرتى بولىگىندە اۋىلىمىز اجىعا بۇرىلاتىن جول قيىلىسى وتكەلى قاراستىرىلماعان. وسى تۇيتكىلدى ماسەلە تۋرالى اۋداندىق, وبلىستىق, ورتالىق گازەتتەردە بىرنەشە ماقالا جارىق كوردى. اقمولا وبلىستىق «كوكشەتاۋ-قازاقستان» تەلەارناسىنان سيۋجەت كورسەتىلدى. بىراق ءبىزدىڭ جانايقايىمىزعا قۇلاق تۇرگەن جان بولسايشى.
وركەنيەت دامۋىنىڭ كۇرەتامىرى – جول ەكەنىن ەسكەرسەك, وسى بەيقامدىقتىڭ كەسىرىنەن ءبىزدىڭ اۋىل ءبىر جىلدىڭ ءۇش ايىندا سىرتقى دۇنيەمەن بايلانىسىن ءۇزىپ الايىن دەپ وتىر. ارىز-شاعىمدارىمىزدا, ءباسپاسوز بەتىندە جارىق كورگەن ماقالالاردا اتالعان ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلى تاپتىشتەپ, ساناسىندا ساڭىلاۋى بار ادام ۇعاتىنداي ەتىپ جازدىق. «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاس, قاڭق ەتەر, تۇكتى بايقاماس» دەمەكشى, وسىنداي ماسەلەلەردى تالداپ تەكسەرەتىن ءبولىم بار ما؟ مونيتورينگ جۇرگىزىلە مە؟ اۆتوبان قۇرىلىسى ەندى از ۋاقىتتا اياقتالادى. بىزگە كەرەكتى بۇرىلىس تۇسىندا وسى كۇنگە دەيىن ءولى تىنىشتىق. سالىناتىن وتكەلدىڭ نىشانى دا بايقالمايدى. حالىقتىڭ مۇڭ-زارىنا قۇلاق قويار جاۋاپتى جاندار ءبىر-بىرىنە سىلتەۋمەن ۋاقىت وتكىزۋدە. تۇشىمدى جاۋاپ ەستىمەي ەكىۇداي سەزىمدە اجىلىقتار ءجۇر.
وسى تۇستان اتالمىش ماسەلەنىڭ باسىن اشىپ, قايتالاپ ءتۇسىندىرۋدى ءجون كوردىم. ءبىزدىڭ اجى اۋىلى وبلىسىمىزدىڭ ورتالىعى كوكشەتاۋدان 500 شاقىرىمنان اسا قاشىقتىقتا ورنالاسقان. پاۆلودار وبلىسىنىڭ ءدال شەكاراسىنداعى ءتورت جۇزگە جۋىق تۇرعىنى بار ەلدى مەكەن. گەوگرافيالىق ورنالاسۋى ەكى وبلىستىڭ شەكاراسى ىسپەتتەس بولىپ اعاتىن ولەڭتى وزەنىنىڭ وڭ جاعاسىندا. وسى ولەڭتى وزەنىنىڭ ۇستىندە سالىنىپ جاتقان اۆتوبان كوپىر ارقىلى جالعاسادى. سول كوپىردەن اجىعا تۋرا قاتىنايتىن ون جەتى شاقىرىمدىق دالا جولى بار. ايتا كەتەتىن ەرەكشەلىك – اجى اۋىلى اقمولا وبلىسىنا قاراعانىمەن, وسى دالا جولى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اۋماعىندا. اۆتوبان قۇرىلىسىن جوبالاپ, سمەتالىق قۇجاتتاردى جوسپارلاۋ كەزىندە بۇل ەرەكشەلىك ەسكەرىلمەگەن. سونىڭ كەسىرىنەن جوق جەردەن قيىندىقتار تۋىنداۋدا.
نەگىزى اۆتوبان بويىندا ءبىر جاعى ولەڭتى, بوزتال اۋىلدارىنا, ەكىنشى جاعى قويتاس, اجى اۋىلدارىنا قاتىناۋ ءۇشىن جول ايرىعى بار. بىراق كوكتەمدە قار ەرىپ, وزەن ارناسىنان اسىپ, تاسىعاندا وزەننىڭ سول جاق بەتىندەگى قويتاس اۋىلى مەن وڭ جاعالاۋداعى اجى اۋىلىنىڭ اراسىندا كوپىردىڭ جوقتىعىنان اراقاتىناس ناۋرىزدىڭ باسىنان مامىردىڭ ورتاسىنا دەيىن ۇزىلەدى. بۇل ۋاقىتتا ەشقانداي كولىك تاسىعان وزەننەن وتە المايدى. ءتىپتى كەي جىلدارى نوسەرلەپ جاۋعان جاڭبىردان سوڭ, تامىلجىعان جازدىڭ ورتاسىندا وزەننىڭ وتكەل بەرمەگەنىن كوزىمىز كوردى. قىستا وزەن بويىنداعى تال-قامىسقا قار توقتاپ, وتكەلدەر بىتەلەدى. مۇنداي كەزدەرى اجىلىقتار وزەننىڭ ىق جاعىنداعى جاڭاعى دالا جولىمەن بارىپ, اۆتوبانداعى كوپىر ارقىلى سىرتقى دۇنيەمەن بايلانىسادى. كوپىردەن اسىپ تۇسەر تۇستا جول بويىنداعى ءدامحانا-كەمپينگ ورنالاسقان. اۆتوبۋستان تۇسكەن جولاۋشىلار وسى دامحاناعا ايالداپ, اۋىلدان كولىك كۇتەدى. جاياۋلاپ-جالپىلاپ جۇرگەن اجىلىقتارعا جاۋىن-شاشىننان, اياز-بوراننان قورعان بۇل جەر. سوندىقتان دالا جولى – ءومىر جولى ىسپەتتەس.
جازۋشى ورالحان بوكەي كەڭەس زامانىنداعى ءومىر شىڭدىعىن ءبىر اڭگىمەسىندە جازىپ ەدى. ستۋدەنت قىز قالاداعى وقۋىنان تۋعان اۋىلىنا قىسقى دەمالىسقا كەلە جاتادى. تاس جولدىڭ بويىنان قاشىق ورنالاسقان اۋىلىنا بارۋ ءۇشىن ورتا جولدان ءتۇسىپ قالادى. سەبەبى اۆتوبۋستىڭ مارشرۋتىنا كىرمەيدى بۇل ەلدى مەكەن. قالاي بارساڭ ولاي بار. اراقاشىقتىق ءبىرشاما ەكەن, جاياۋلاپ تارتقان الگى قىز بالانى ءبىر قالتارىستا ءۇيىرلى قاسقىر قاماپ جەپ قويادى. جولدان قيىس جاتقان اۋىلدارعا دەگەن كوزقاراستى اشىنىپ اڭگىمەلەپ ەدى جازۋشى. سول احۋال وسى كۇنگە دەيىن وزگەرمەگەن بە دەپ پايىمدايسىن كەيدە. ويتكەنى اۆتوبان بويىنداعى جولايرىقتا «ولەڭتى – 8 كم», «بوزتال – 20 كم وڭ جاققا», «قويتاس –18 كم مىنا جاققا» دەگەن جول بەلگىلەرى بار. اراسىن وزەن ءبولىپ تۇرعان قويتاستان بەس شاقىرىم جەردەگى اجى اۋىلى وسى باعىتتا, وسىنشا شاقىرىم دەگەن بەلگى دە, جازۋ دا جوق. تاريحى سوناۋ پاتشا زامانىنان باستالاتىن اجىعا الداعى جىلى 160 جىل تولادى. وسىنداي اۋىل بار-اۋ, ءبىر بەلگى كەرەك-اۋ دەپ قاپەرىنە الماعان ادامنىڭ بولماعانى وكىنىشتى.
قازىر اۆتوبان قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن. تاس جول ەكى باعىتتاعى اۆتوكولىكتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ورتادان تەمىر باعاندارمەن قۇرساۋلانىپ بولىنگەن. بەيساۋات جايىلعان مال, جۇرگەن تەحنيكا ءار جەردەن شىعىپ كەتپەۋ ءۇشىن ەكى جاعى تەمىر تورمەن قورشالۋدا. ءبارى كورىپ-ءبىلىپ وتىر. كوپىردەن اجىعا قاتىنايتىن دالا جولى جابىلسا نە ىستەيمىز؟ «قازاۆتوجول ۇك» اق باسشىلارى, جەرگىلىكتى بيلىك تارماقتارى ءبىزدىڭ جانايقايىمىزعا نەگە قۇلاق تۇرمەيدى؟
جۇمابەك راحىمبەك ۇلى
ەرەيمەنتاۋ اۋدانى, اجى اۋىلى