ەڭبەك داۋلارى وڭتايلى شەشىلىپ كەلەدى

ۇلت جوسپارىنىڭ 83-قا­دا­مىنا وراي ازىرلەنگەن جاڭا ەڭبەك كودەكسى 2016 جىلعى 1 قاڭ­تاردان باستاپ كۇشىنە ەن­گەن. بۇگىندە اتالعان قۇ­جات اياسىندا رەتتەلەتىن ەڭ­بەك قا­تىناستارىنا ەل تۇرعىن­دارى­نىڭ 70 پايىزى تارتىلعان.

جيىندى اشقان گ.يسيم­باەۆا جاڭا كودەكستى قول­دانىپ وتىرعان قازىرگى كە­زەڭ­گە دەيىنگى ارالىقتا ەڭبەك سالا­سىنداعى كوپتەگەن بازالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا وڭ سەرپىلىس بايقالعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

«اتاپ ايتقاندا, قازاقستان دۇنيە­جۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ باسەكەگە قابى­لەت­تىلىك جونىندەگى جاھاندىق يندەكسىندە «ەڭبەك نارىعىنىڭ تيىمدىلىگى» فاكتورى بويىنشا 140 مەملەكەتتىڭ ىشىنەن 35-ورىنعا يە بولدى. دەسەك تە, ءبىز نەگىزگى ماسەلەنىڭ ءبىرى – داعدارىسقا قارسى شارالاردان ەڭبەك نارىعىن رەتتەۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى, جۇيەلى ءىس-قيمىلىنا كوشۋ جونىندە, ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا, جەدەل جۇزەگە اسىپ جاتقان تسيفرلاندىرۋ جانە روبوتتاندىرۋ پروتسەستەرى تۋرالى جانە ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بوساۋى جونىندە ويلانۋىمىز كەرەك.

بۇل ماسەلەنىڭ ءبارى ۇكىمەت ساعاتى تاقىرىبىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ايقىندايدى», دەدى ول.سودان كەيىن ءسوز العان ەڭ­بەك جانە حالىقتى الەۋ­مەت­تىك قورعاۋ ءمينيسترى ت.دۇ­ي­سەنوۆا تاراپىنان بۇگىن­دە قابىلدانعان كەشەندى شا­را­لاردىڭ ناتيجەسىندە جاسالعان ۇجىم­دىق شارتتاردىڭ سانى 9 پايىزعا ءوسىپ, ەڭبەك داۋلارىن شەشۋدىڭ سوتقا دەيىنگى ينس­تي­تۋت­تارىنىڭ قىزمەتى (تاتۋلاس­تىرۋ جانە كەلىسىم كوميسسيا­لارى, مەدياتسيا) دامىپ جات­قاندىعى ايتىلدى.

«ەڭبەك تاۋەكەلى كارتا­لار­ىن­د­اعى اقپاراتتى ەسكەرە وتىرىپ, بيىلعى جىلى ەڭ­بەك ينسپەكتورلارى ەڭبەك كودەكسىنىڭ جاڭا نورمالارىنا سايكەس, زياندى ءارى قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايىنداعى 149 كاسىپورىندا بولدى. وسى ورايدا ايىپپۇل سانكتسيالارىنسىز ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى ستاندارتتارىن ورىنداۋ تۇرعىسىندا جۇ­مىس بەرۋشىلەرگە 300-گە تار­تا ۇسىنىس بەردى. ونىڭ ىشىن­دە بۇگىندە 240-قا جۋىعى ورىن­دالدى.

ۇشجاقتى كوميس­سيا­نىڭ وتىرىستارىندا ەڭبەك­اقى بويىنشا قارىزدارى بار 294 كاسىپورىن قارالدى. وسى جىلدىڭ 8 ايىندا 17 جۇ­مىس­شىنىڭ الدىنداعى 2,2 ميل­ليارد تەڭگە ەڭبەكاقى قارى­زى وتەلدى. سونىمەن قاتار جۇمىسشىلاردى بوساتۋ­دى جوسپارلاعان 396 كاسىپ­ورىننىڭ 5 مىڭ قىزمەتكەرىن جۇ­مىستان شىعارۋ قادامىنا جول بەرىلگەن جوق. 100-دەن اس­تام جۇمىسشىسى بار 250 كاسىپورىن ەڭبەك جانە الەۋ­مەتتىك زاڭنامانى ءجيى بۇزاتىن تاۋەكەل توبىنا جاتقىزىلدى», دەدى مينيستر. 

ت.دۇيسەنوۆانىڭ سوزىنە قاراعاندا, بيىل مەملەكەتتىك ينسپەكتورلار 539 جوس­پارلى تەكسەرۋ جۇرگىزگەن. ياعني, تەكسەرۋلەر سانى 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا 3 ەسەدەن استام دەڭگەيگە ازايعان بولسا, ال تەك­سەرۋلەر تاۋەكەل توبىنا ەن­گەن كاسىپورىنداردا عانا ىسكە اسىرىلىپتى. سونداي-اق ازا­ماتتاردىڭ شاعىمى بويىنشا 5 136 جوسپاردان تىس تەكسەرۋ جاسالعان. 

«ونىڭ باسىم بولىگى جۇ­مىس­قا الۋ مەن بوساتۋ ماسەلە­لەرىن قامتىسا, 4 مىڭ كاسىپ­ورىندا 6 مىڭنان استام زاڭ بۇ­زۋشىلىق انىقتالدى. تەكسەرىس ناتيجەسى بويىنشا 326 ميلليون تەڭگە كولەمىندەگى ايىپپۇل سانكتسيالارى سالىنىپ, 761 ءىس قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرىلدى. بۇل تۇرعىدا 161 لاۋازىم يەلەرى قىزمەتىنەن بوساتىلدى», دەدى ت.دۇيسەنوۆا.

وتىرىس اياسىنداعى تال­قى­لاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار تاراپىنان جاستار مەن جاس ماماندار ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرلەر دە ايتىلدى. ايتالىق, ەڭبەك كودەكسىنىڭ بىرنەشە باپتارىنا جاڭاشا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەندىگىن اتاپ وتكەن دەپۋتات جانات وماربەكوۆا ەڭبەك قاتىناستارىنىڭ جاڭا ءتۇرىن قالىپتاستىرۋ مەن ەڭبەك زاڭناماسىن ىرىقتاندىرۋ باعىتىندا وڭتايلى شەشىمدەر قابىلدانعانىنا توقتالدى.

«جاڭا ەڭبەك كودەكسى بويىنشا جۇمىس بارىسىندا, كوپتەگەن جۇمىس بەرۋشىلەر مەن قىزمەتكەرلەر باسشىلارعا ارنالعان 3 ايلىق سىناق مەرزىمىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى تۋرالى نارازىلىق ءبىلدىردى. ويتكەنى ولارعا باسقارۋشىلىق داعدىلارىن كورسەتىپ, دالەل­دەۋگە جانە جۇمىستىڭ ءبا­رىن قابىلداپ, ءىس-قيمىل جوس­پارىنا ەنۋ ءۇشىن بۇل ۋاقىت جەتكىلىكسىز. كەيبىر جاعدايلاردا, تاجىريبە بويىنشا جەتەكشى قىزمەتكەرلەر ءۇشىن وتپەلى كەزەڭ 12 ايعا دەيىن بولۋى مۇمكىن. جاڭا ەڭبەك كودەكسى جارتىلاي شەشىم ۇسىنادى. 2016 جىلدان باستاپ جۇمىس بەرۋشi باسشىلار مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارى, باس بۋحگالتەرلەر مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارى, سونداي-اق فيليال باسشىلارى مەن وكىلدەرى ءۇشىن سىناق مەرزىمىن 6 ايعا دەيىن بەلگىلەۋگە قۇقىق بەرىلەدى», دەدى ول.

سونداي-اق ەڭبەك نارى­عىن­داعى جاستاردىڭ ناقتى جاسى مەن ولاردىڭ پراكتيكالىق تۇر­عىدا ءجيى كەزدەسەتىن قيىن­دىقتارى تۇرعىسىندا دەپۋتات باقتيار ماكەن مالىمدەمە جاسادى.

«مىسالى, ستاتيستيكا كو­مي­تەتى 15 پەن 28 جاس ارالى­عىن جاستارعا جاتقىزسا, «مەم­لەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭدا بۇل 14-29 جاس ارالىعى دەپ كورسەتىلگەن.

جاستاردىڭ جاسىن وسى زاڭعا سايكەس اتاۋدى دۇرىس دەپ سانايمىن. سول سياقتى ەلىمىزدە وقۋدىڭ سوڭعى جىلىنداعى جوو ستۋدەنتتەرى ءۇشىن پراكتيكالىق ءىس-تاجىريبەدەن ءوتۋ كوپ جاعدايدا, تەك, رەسمي سيپاتتا عانا جۇرگىزىلەدى. بۇل باعىتتا «جۇمىسپەن قام­تۋدىڭ جول كارتاسى-2020» شەڭ­بەرىندە «جاستار پراكتيكاسى» باعدارلاماسى جۇزەگە اسى­رىلىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, ايتىلعان جوبالارعا باقى­لاۋ جاسايتىن بىرىڭعاي مەم­لە­كەتتىك ورگان قاجەتتىگى تۋىنداۋدا», دەدى ب.ماكەن.

نۇرلىبەك دوسىباي, «ەگەمەن قازاقستان»