ەكسپو حالىقارالىق كورمەسىندە كورسەتىلگەن جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ەلىمىزىدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرى دە قولدانىپ, تاجىريبە جۇزىندە ەنگىزە باستاماق. بۇل تۋرالى ۇكىمەتتە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا جان-جاقتى ايتىلدى.
جۋرناليستەرمەن كەزدەسۋدە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى گۇلزات كوبەنوۆا ەكسپو كەزىندە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ عالىمدارى, وقىتۋشىلار قۇرامى شەتەل پاۆيلوندارىندا وتكەن كوپتەگەن سەمينارعا قاتىسىپ, ارىپتەستەرىمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندە مەموراندۋمدارعا قول قويعانىن ايتتى. ولاردىڭ ىشىندە جاڭعىرمالى ەنەرگيانى ءتيىمدى پايدالانۋ, الەمدىك ءبىلىم سالاسىنداعى وقىتۋ تاسىلدەرى مەن ادىستەمەلەردى تاجىريبەگە ەنگىزۋ سەكىلدى جوبالار بار.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا بىرنەشە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باسشىلارى دا قاتىسىپ, ناقتى قانداي جوبالار تاڭدالىپ الىنعانىن, شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن قانداي مامىلەگە كەلگەندەرىن تارقاتىپ ايتىپ بەردى. مىسالى, قاراعاندى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءبىرىنشى پرورەكتورى اريستوتەل يساعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ۋنيۆەرسيتەت انحالت قولدانبالى عىلىمدار ۋنيۆەرسيتەتىمەن ارنايى مەموراندۋمعا قول قويىپتى. الداعى ۋاقىتتا وقۋ ورىندار ءوزارا بىرلەسىپ, بالامالى ەنەرگيا سالاسىندا بىرلەسكەن زەرتتەۋلەر جاساماق.
سونداي-اق, قاراعاندىلىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «ەنەرگەتيكا, اۆتوماتتاندىرۋ جانە تەلەكوممۋنيكاتسيا» فاكۋلتەتى كافەدرالارىنىڭ مەڭگەرۋشىلەرى فرانتسيانىڭ پاۆيلونىندا ۇيىمداستىرىلعان «بولاشاق ەنەرگياسى ءۇشىن تالانتتاردى دامىتۋ» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل جيىنىنا قاتىسىپ, شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ وي-پىكىرلەرىمەن تانىسىپ قايتقان. ەندى وسى جيىندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر بويىنشا ءبىلىم ورداسى بيىلعى 26 قازاندا «ەكسپو كورمەسىنىڭ ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى مامانداردى دايارلاۋعا اسەرى» اتتى وڭىرلىك عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇعان قوسا, بولاشاق ەنەرگەتيكتەر ءۇشىن بالامالى ەنەرگەتيكانىڭ جەتىستىكتەرىن پايدالانۋ پەرسپەكتيۆالارى, گەرمانيانىڭ كۇن ەنەرگياسىن جەتكىزۋ جۇيەلەرىن قولدانۋ تاجىريبەسى, ەۋروپا ەلدەرىندەگى ەنەرگەتيكا سالاسى مەن ونىڭ دامۋى جانە «ەكسپو-2017» كورمەسىندە ۇسىنىلعان ەنەرگيانى ۇنەمدەۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارىن قولدانۋ تاقىرىپتارىندا دارىستەر سەرياسىن وتكىزۋ كوزدەلۋدە.
ال م. اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى جۇماحان مىرحالىقوۆ ەكسپو كورمەسى عالىمداردىڭ ءوزارا تاجىريبە الماسۋىنا ۇلكەن مۇمكىندىك جاساعانىن ايتا كەلىپ, جاھاندىق الاڭدا 6 مىڭنان استام ءارتۇرلى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلعانىن جەتكىزدى. «سونىڭ ىشىندە اتاقتى عالىمدار قاتىسقان بۇكىلالەمدىك ينجەنەرلىك فورۋم, «بولاشاق ەنەرگياسى» تاقىرىبىنداعى حالىقارالىق فورۋمى, «كازەنەردجي» ەۋرازيالىق فورۋمدى اتاپ وتۋگە بولادى. مۇنداي ۇنقاتىسۋ الاڭدارى عالىمدار مەن وقىتۋشىلاردىڭ ءارى قارايعى جۇمىسىنا ەرەكشە سەرپىن بەردى. الداعى ۋاقىتتا ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا كوپتەگەن وتاندىق تىڭ جوبالار پايدا بولاتىنىنا سەنىمىمىز مول» دەيدى رەكتور.
وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەريستەتىنىڭ دە ەكسپو-نىڭ ارقاسىندا قولجەتكىزگەن تابىستارى از بولماپتى. وقۋ ورداسى گەرمانيا, قىتاي, تۇركيا, ۋكراينا, رەسەي, بەلورۋسسيا عالىمدارىمەن بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جونىندە بىرقاتار مەموراندۋمعا قول قويعان. ناقتىراق ايتقاندا, گەرمانيامەن كۇن ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ جونىندە كەلىسىمگە كەلگەن. نەمىس عالىمدارى ۋنيۆەرسيتەتكە ارنايى كەلىپ, وسى سالاداعى وتاندىق عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرىمەن تانىسقان. سونىڭ ناتيجەسىندە شالعاي وڭىرلەردەگى فەرمەرلىك قوجالىقتاردى بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءموبيلدى گەليو-قۇرىلعىلار جوباسى دايىندالعان. بۇل جوبا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۇيىمداستىرعان كونكۋرسقا جىبەرىلىپ, مورەۆا ەۆروپالىق باعدارلاما بويىنشا قارجىلاندىرىلۋعا ۇسىنىلعان. بولاشاقتا اتالعان جوبا نەگىزىندە وتاندىق گەليو-قۇرىلعىلار ءوندىرىسى باستالۋى مۇمكىن. بۇل ءوندىرىس ورنى ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنەن دە جوعارى سۇرانىسقا يە بولىپ, ەكسپورت پوتەنتسيالىنا دا يە بولۋى ابدەن مۇمكىن, دەيدى رەكتور.
وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى ۇسىنعان جوبالاردىڭ بىرىنە قىتاي عالىمدارى دا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتىپتى. ولار بيوگاز بەن سەرىكتەس گازداردى اۋلاۋ بويىنشا تەحنولوگيانى ەكسپو كورمەسىندە تانىستىرعان. مىنە, وسى جوباعا بايلانىستى ءبىلىم ورداسىنىڭ عالىمدارى قىتايعا ارنايى شاقىرتۋمەن بارىپ, سولتۇستىك-قىتاي ەنەرگەتيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن پەكين مۇناي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ قايتقان. ەكىجاقتى كەزدەسۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بىرلەسكەن جوبالار جاساۋ جونىندە مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, ارنايى ۇيلەستىرۋ كەڭەسى قۇرىلعان.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى گاۋھار احمەتوۆا دا قاتىسىپ, وزدەرى تاڭداپ العان جوبالار جونىندە ايتىپ بەردى. رەكتوردىڭ ايتۋىنشا, ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋ جانە ەكولوگيالىق تازالىقتى ساقتاۋ تاقىرىبىندا 15 يننوۆاتسيالىق جۇمىس ۇسىنعان. ال ەكسپو كورمەسىن ارالاپ شىققان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وكىلدەرى پاۆلودار وبلىسىندا جۇزەگە اسىرۋعا بولاتىن 4 جوبانى تاڭداپ الىپتى. ولار: گەرمانيانىڭ جەلەنەرگەتيكالىق جانە تۇركيانىڭ جەل گەنەراتورى قۇرىلعىلارى, بيووتىن نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن قۇبىرلى قوندىرعى مەن «كوگىلدىر كومىر» تەحنولوگياسى. كەلەشەكتە ۋنيۆەرسيتەت ۇندىستاندىق كۇن باتارەياسىمەن جۇمىس ىستەيتىن اۆتونومدى شامدار جوباسىن جۇزەگە اسىرماق. سونىمەن قاتار, ءبىلىم ورداسىنىڭ عالىمدارى ادام اياعى جۇرگەن سايىن ەنەرگيا جيناقتايتىن «اقىلدى جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولاعىن» دا پاۆلوداردا ەنگىزۋدى ۇسىنىپ وتىر.
قىمبات توقتامۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»