كيىم ۇلگىسى – قوعام دامۋىن انىقتايتىن كومپونەنتتەردىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, الەۋمەتتىك قۇبىلىس رەتىندە قاراستىرۋعا بولادى. قازاق كيىمدەرى – حالىقتىڭ ماتەريالدىق مادەنيەتىندە ءپىشىن لوگيكاسىمەن, قۇرىلىم تۇتاستىعىمەن, ءتۇر-تۇسىمەن ەرەكشەلەنەدى. جاڭا وقۋ جىلىنىڭ العاشقى اپتاسىندا قازاقستانداعى تۇڭعىش مەكتەپ اشىلعان تۇستان بۇگىنگە دەيىنگى مەكتەپ فورماسىنىڭ فوتوجيناعىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
1. قازاقتاردىڭ ءداستۇرلى ءبىلىم جۇيەسى. XIX عاسىردىڭ ورتا شەنىنە دەيىن قازاق بالالارى مەكتەپتەر مەن مەدرەسەلەردە مۇسىلمانشا ءبىلىم الدى. ولاردى نەگىزىنەن مولدالار وقىتتى. حالىق اراسىندا مەدرەسەلەردىڭ بەدەلى كۇشتى بولدى. مەدرەسە شاكىرتتەرى يسلام ءدىنىنىڭ نەگىزدەرى بويىنشا باستاۋىش ءبىلىم الۋمەن قاتار فيلوسوفيا, ماتەماتيكا, مەديتسينا, تاريح, ءتىل ءبىلىمى (لينگۆيستيكا) جانە استرونوميا جونىندە دە ەداۋىر حاباردار بولىپ شىقتى. بۇل تۇستا ۇلتتىق كيىمنىڭ ءپىشىنى مەن قۇرلىمى, ونىڭ ەلەمەنتتەرى ارقاشان دا ماتا تۇرىنە, كليمات جاعدايىنا نەگىزدەلگەن سوزىلىمدىق پلاستيكالىق سيپاتىنا قاراي ىڭعايلانىپ, تىگىلدى.
ۇل بالالار جەيدە, كويلەك, دامبال, شالبار, جۇقا شاپان كيسە, ءجاسوسپىرىم قىز بالالار قوس ەتەك كويلەگى مەن ۇكىلى تاقياسىمەن ەرەكشەلەندى.
كيىز ۇيدەگى ساباق, XIX عاسىردىڭ سوڭى
2. جاڭگىر حاننىڭ باستاماسىمەن 1841 جىلى حان ورداسىندا العاشقى مەكتەپ اشىلدى. 1864 جىلى تورعاي قالاسىندا ىبىراي التىنسارين اشقان تۇڭعىش مەكتەپ قازاقستاننىڭ جالپى مادەني قوزعالىسىنا ەلەۋلى ىقپالى ەتتى. بۇل كەزەڭدەردەگى وقۋشىلاردىڭ كيىم ۇلگىلەرى تۋرالى ماردىمدى اقپارات تابىلامادى. دەگەنمەن فوتوسۋرەتتەن وقۋشىلاردىڭ بىرىڭعاي تۇيمەلەنەتىن جەيدە كيىپ, سىرتىنان بەلبەۋمەن بۋىنعانىن بايقايمىز.
ى.التىنسارين قوستاناي ەكى سىنىپتىق ۋچيليششەنىڭ وقۋشىلارىمەن, 1889 جىل
1884 جىلى قوستانايداعى ترويتسك ورىس-قازاق مەكتەبى جاڭا عيماراتقا كوشىرىلىپ, «قوستاناي ەكى سىنىپتىق ورىس-قازاق ۋچيليششەسى» دەپ اتالا باستادى.
قوستاناي ەكى سىنىپتىق ورىس-قازاق ۋچيليششەسىنىڭ وقۋشى قىزدارى
3. XX عاسىردىڭ باس كەزىندە ءداستۇرلى مۇسىلمان مەكتەپتەرىن رەفورمالاۋ قوزعالىسى باستالىپ, جاڭا ادىستەمەلىك مەكتەپتەر پايدا بولا باستادى. قازاقستانداعى ەڭ العاشقى جاڭا ادىستەمەلىك مەكتەپ 1900 جىلى تۇركىستان قالاسىندا اشىلدى. ونداي مەكتەپتەر اقتوبە, جاركەنت, ۆەرنىي, قازالى, قوستاناي, پەروۆسك, سەمەي سياقتى باسقا دا قالالاردا پايدا بولا باستادى. قازاق زيالىلارىنىڭ ەداۋىر بولىگى جاڭا ادىستەمەلىك مەكتەپتەردە ءبىلىم الىپ شىققاندار بولاتىن. ماسەلەن, ۋفاداعى «عاليا» مەدرەسەسىندە ب. مايلين, ورىنبورداعى «ۋسمانيا» مەدرەسەسىندە ق. بولعانباەۆ جانە باسقالارى وقىدى. اباي قۇنانباەۆ تا سەمەيدەگى احمەت ريزا مەدرەسەسىندە جاڭا ادىستەمەلىك وقىتۋ مەتوديكاسى نەگىزىندە ءدارىس العان.
تۇركىستانداعى ورىس-قازاق تۇزەمدىك مەكتەبى, 1899 جىل
4. تورعىن مەكتەبى 1869 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى تورعىن وزەنىنىڭ بويىنداعى ەلدى-مەكەندە اشىلعان. بوكەي وردا تاريحي-مۋزەي كەشەنى ديرەكتورى م.ءماحيموۆتىڭ سوزىنشە بۇل جىلدارداعى وقۋشىلاردىڭ كيىم ۇلگىسى تۋرالى ناقتى دەرەك جوق.
تورعىن مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى, 1911 جىل
5. سوۆەتتىك مەكتەپ فورماسى پاتشالىق رەسەيدىڭ گيمنازيالىق كيىم ۇلگىسىنە ۇقساس كەلەدى. قىزدار كويلەك سىرتىنان اق فارتۋك كيدى. بىرىڭعاي مەكتەپ فورماسى ستالين داۋىرىندە ەنگىزىلدى. سسسر تۇسىندا ۇل بالالار كوك ءتۇستى شالبار مەن كويلەك كيدى.
1929 جىلى قازاق ءالىپبيى لاتىن گرافيكاسىنا نەگiزدەلىپ, 29 ارiپتەن تۇراتىن جازۋ ەملەسىنە كوشتi. فوتوسۋرەتتەن لاتىن ءالىپبيىنىڭ قولدانىستا ەكەنىن كورۋگە بولادى, 1928-1930 جىلدار
6. پۋلەمەتشى مانشۇك مامەتوۆا وقىعان سىنىپتىڭ فوتوسۋرەتى. مانشۇك مامەتوۆا ەكىنشى قاتاردا, سول جاقتان ساناعاندا التىنشى تۇر. №28 مەكتەبى – 1932 جىلى اشىلعان ەسكى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى. 1938 جىلى ۇلگىلى مەكتەپ رەتىندە ماداقتالىپ, يوسيف ستالين ەسىمى بەرىلدى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى اتالعان مەكتەپتەن 120 وقۋشى مايدانعا اتتانعان.
الماتىداعى №28 مەكتەپتىڭ, 4 سىنىپ وقۋشىلارى
7. II دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسى ناشارلاعاندىقتان, شالعايداعى ەلدى-مەكەندەردەگى وقۋ ورىندارىندا بىرىڭعاي مەكتەپ فورماسى ساقتالا بەرمەگەن سىڭايلى. 1940-41 جىلدارى جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكتەپتەرىندە 1 ملن 145 مىڭ 993 وقۋشى وقىدى. 1925 جىلمەن سالىستىرعاندا وقۋشىلار اراسىندا قازاق قىزدارىنىڭ سانى 20 مىڭعا ارتتى.
باتىس قازاقستان وبلىسى وردا اۋىلىنداعى مەكتەپتىڭ 5-6 سىنىپ وقۋشىلارى, 1937-1941 ج.ج
8. سوعىس اياقتالعاننان كەيىن سسسر ەلدەرىنە بىرىڭعاي مەكتەپ فورماسى مىندەتتەلدى. پيونەرلەر قىزىل گالستۋك بايلاسا, كومسومول مۇشەلەرى كەۋدەلەرىنە توسبەلگى تاقتى.
№12 قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ 10 سىنىپ وقۋشىلارى, الماتى, 1949 جىل. كۇلاش بايسەيىتوۆا مەن ءابىلحان قاستەەۆتەر وسى مەكتەپتى بىتىرگەن.
9. يندۋستريالاندىرۋ اياسىندا 1950 جىلدارى قازسسر-دا 9 مىڭعا جۋىق جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكتەبى جۇمىس ىستەدى.
اۋىل مۇعالىمى بالالارمەن اڭگىمە قۇرىپ وتىر, 1950 جىلداردىڭ اياعى
10. 1965-1970 جىلدار شاماسىندا قازسسر اۋماعىنداعى كۇندىزگى جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكتەپتەرىن 650 مىڭنان استام وقۋشى ءبىتىرىپ شىقتى.
الماتىداعى № 75 ورتا مەكتەبى, 1 مامىر مەرەكەسى, 1963 جىل
11. 1980-90 جىلدارى جالپىعا بىردەي ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا رەفورما جۇرگىزىلدى. 6 جاستان وقىتۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. تەگىن ءبىلىم بەرۋمەن قوسا اقىلى مەكتەپتەر دە ۇيىمداستىرىلا باستادى.
قاراعاندىداعى №36 مەكتەبىنىڭ 7 سىنىپ وقۋشىلارى, 1982 جىل
12. 1991 جىلدان باستاپ قازاقستاندا جاڭا ۇلگىدەگى مەكتەپتەر مەن ارنايى ورتا وقۋ ورىندارى اشىلدى: ليتسەي, گيمنازيا, تەحنيكالىق-كاسىپتىك مەكتەپتەر, كوللەدجدەر. ال 1995 جىلى قازاقستاندا جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلدانىپ, جالپىعا مىندەتتى تەگىن ورتا ءبىلىم الۋ جاريالاندى. قازاقستاننىڭ كوپ مەكتەپتەرىندە اق كوفتا, قارا شالبار كلاسسيكالىق كيىم ۇلگىسى ساقتالىپ كەلدى.
№136 ورتا مەكتەبىنىڭ ءبىرىنشى سىنىپ وقۋشىلارى, الماتى, 1991 جىل
13. 2016 جىلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى ءۇشىن مىندەتتى مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتاردى بەكىتتى. تالاپتار ءبىلىم الۋشىلار اراسىندا الەۋمەتتىك, م ۇلىكتىك جانە باسقا دا وزگەشەلىكتەردىڭ بەلگىلەرىن جويۋعا باعىتتالعان.
مينيسترلىك بەكىتكەن قۇجاتتا «مەكتەپ فورماسىنىڭ ۇلگىسى, ءتۇسى كلاسسيكالىق ستيلدە, بىرىڭعاي ءتۇس گامماسىندا جاسالادى, ۇشەۋدەن اسىرماي تۇستەردى ارالاستىرۋعا رۇقسات ەتىلەدى. مەكتەپ فورماسى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي ەنگىزىلىپ, كۇندەلىكتى, مەرەكەلىك جانە سپورتتىق بولىپ بولىنەدى» دەلىنگەن.
فوتوسۋرەتتەر ورتالىق مەملەكەتتىك كينو-فوتو قۇجاتتار جانە دىبىس جازبالارى مۇراعاتى, بوكەي وردا تاريحي-مۋزەي كەشەنى, سەمەي قالاسىنىڭ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى, قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ مۇراعاتىنان الىندى.
ازىرلەگەن ايا ءومىرتاي,
«ەگەمەن قازاقستان»