ىشسەڭ سۋسىن, اۋىرساڭ ەم بولاتىن قاسيەتى بار قىمىزدىڭ قادىرىن قازاقتان ارتىق بىلەر ەشكىم جوق شىعار. ساۋىن بيەنىڭ بويىندا ءپىسىپ, جەلىننەن ساۋىنشىنىڭ شەلەگىنە نوسەرلەي قۇيىلاتىن بۇل اعارعاندى اتامىزدان قالعان ادال اسىمىز دەسەك, استە قاتەلەسپەسپىز.
قازىرگى تاڭدا قالالاردا, اۋدان ورتالىقتارى مەن اۋىلداردا ارنايى قىمىز ساتاتىن نۇكتەلەر بارشىلىق. ۇلتتىق سۋسىنىمىزدىڭ وسىلايشا كەڭ تارالۋى, حالىقتىڭ وعان دەگەن سۇرانىسىنىڭ وسە ءتۇسۋى كوڭىل قۋانتپاي قويمايدى. دەگەنمەن, وسى جاعىمدى جاعداياتتاردىڭ ىشكى استارىنا ۇڭىلسەڭ, بىرقاتار سۇراقتار مازالاپ, وعان جاۋاپ ىزدەيسىڭ. ماسەلەن, ء«سىز بەن ءبىزدىڭ ءىشىپ جۇرگەنىمىز قارا سۋ قوسىلعان شالاپ پا, الدە ءدامى ءتىلىڭدى ۇيىرەر ناعىز قىمىز با؟» دەگەن مازمۇنداعى ساۋال ساناعا ورالادى.
ارينە, بۇل سۇراققا قىمىزدى ۇزبەي ءىشىپ كەلە جاتقاندار نەمەسە اراگىدىك ۇرتتاسا دا ودان از-كەم حابارى بارلار بولماسا, كوپشىلىگىمىز «جاقسى» نە «جامان» دەپ سەنىمدى تۇردە جاۋاپ بەرە المايمىز-اۋ. ويتكەنى, بيە ءسۇتىنىڭ نە ەكەنىن كىتاپتان عانا وقىپ وسكەن بۇگىنگى قازاقتىڭ باسىم بولىگى ءىشىپ تۇرعان اعارعانىنىڭ ساپاسىن قايدان عانا سارالاي قويسىن؟ وعان قىمىز دەپ اشىعان ايران بەرسەڭ دە كوڭىلى باياعىداي. تەك قىمىز دەگەن اتى بولسا جەتەدى. وسىندايدا قازاقتىڭ «اتا داڭقىمەن قىز وتەر, ماتا داڭقىمەن ءبوز وتەر» دەگەن ماتەلى ەسكە تۇسەدى.
ءبىز جوعارىداعى سۇراقتاردىڭ جاۋابىن ىزدەگەنسىپ قىمىزحانالار مەن بازارلارعا بارىپ, قىمىز ساتۋشىلارمەن تىلدەسكەنىمىزدە, ولاردىڭ كوبى ءونىمدى وزدەرى وندىرمەيتىنىن, وزگەنىكى ەكەنىن, جۇرتشىلىققا مەيلىنشە قاناعاتتانارلىق جاعدايدا قىزمەت ەتەتىندەرىن, ءتيىستى ورىنداردىڭ ماماندارى ونىڭ ساپاسىن, قۇرامىن تەكسەرىپ تۇراتىنىن العا تارتتى. كىم ءوز تاۋارىن جاماندايدى دەيسىڭ.
وسىدان ءبىراز بۇرىن ەلورداداعى بازارلاردىڭ بىرىنە بارىپ, قىمىز ىشتىك. ءبىر رەتتىك پايدالانىلاتىن ستاقانعا شۇپىلدەتە قۇيىلعان قىمىزدى تۇرعان بويدا تۇبىنە دەيىن قۇمارلانا سىمىرمەك بولعانمىن. قايدان؟ ۇرتتاي بەرە ءىشۋدى توقتاتا قويدىم. ءتۇرى قىمىز سەكىلدى بولعانىمەن, ءدامى سۋ تاتيدى. قولىمداعى ستاقاندى ساتۋشىنىڭ الدىنا قويا سالىپ, ءلام-ميم دەمەي بۇرىلىپ جۇرە بەردىم. ويتكەنى, ەگدە تارتقان ساتۋشى ايەل العاشقىدا مەنەن كىنا ارتار پىكىر كۇتىپ, وعان قارسى ءسوز ساپتاۋعا ىڭعايلانا بەرگەنىن اڭعارا قويعان ەدىم. ال الگى ايەلمەن تاجىكەلەسىپ بەرەكە تابامىن دەۋ اقىماقتىق بولىپ كورىندى.
وسىلايشا, قىمىزدىڭ جاقسى-جامانىنان ازدى-كوپتى حابارى بار كومەيىمنىڭ ءا دەگەندەگى «قۋانىشى» ساپ باسىلعان-دى. ءبىر قىزىعى, بىلايىراق شىعىپ قاراعانىمدا الگى ساتۋشىنىڭ قىمىزىن ەكى-ءۇش جىگىت راحاتتانا ءىشىپ تۇرعانىن بايقادىم. سودان, جەلى ماڭىندا نەمەسە ق ۇلىن قۇلدىراڭداعان جايلاۋلاردا وسپەسەك تە رەتى كەلىپ, ءجيى-ءجيى قىمىز ءىشىپ كەلە جاتقان مەن بيە ءسۇتىنىڭ ساپاسىن اجىراتا بىلەر «قارىم-قابىلەتىمە» كۇدىكپەن قارادىم. بىراق ىشكى ويىم الگى ساتۋشىنىڭ قىمىز دەپ ۇسىنعانى سۋ قوسىلعان شالاپ ەكەنىن قايتالاي بەردى.
بۇل جەردە ايتپاعىمىز, اعارعان ساتار اعايىن ادالدىقتان اتتاماي, ساتار قىمىزىنىڭ مولشەرىن كوبەيتۋ ءۇشىن سۋ قوسپاسا, ۇلتتىق سۋسىنىمىزدىڭ قادىرىن ەندى-ەندى ءتۇسىنىپ, ۇعىنىپ, مويىنداپ كەلە جاتقان قانداستارىمىزعا, ونىڭ ىشىندە جاس بۋىنعا قىمىز اتىمەن كوك سۋ بەرىپ, ولاردى جەرىتىپ الماساق دەگەن نيەتىمىزدى ءبىلدىرۋ عانا. ەگەر ءدامىن ايىرا الماعاندىقتان قىمىز دەپ شالاپ ىشكەن جاس بۋىن وكىلدەرى ءبىر كۇندەرى «تامسانعان قىمىزدارىڭ وسى بولسا, وزدەرىڭ ىشىڭدەر» دەۋى ابدەن مۇمكىن عوي.
ءيا, قالالاردا اعارعان ساتاتىن ورىندار كوبەيىپ, بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جۇيەگە كەلتىرىپ, اراق-شاراپپەن قىمىزدى باسەكەلەستىرىپ, ونىڭ ءوتىمىن وزا شاپتىرۋعا كۇش سالساق, ۇرپاعىمىزدى جىندى سۋعا جولاتپاۋعا, دەنساۋلىقتارىن مىقتى ەتىپ وسىرۋگە العىشارت جاساعان بولار ەدىك. جانە دە قىمىز-قىمىراننىڭ, ايران-ءسۇتتىڭ ساپاسى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, ءوتىمى ۇلعايا تۇسسە, وسى سالانىڭ سۇرانىسىن وتەۋ ءۇشىن ءىرى شارۋاشىلىقتار كوپتەپ پايدا بولار ما ەدى؟
سونىمەن قاتار, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدىڭ ءبىرى سانالاتىن اس-سۋلارىمىزدىڭ بىرەگەيى قىمىزدى جالپى حالىق جاپپاي تۇتىناتىنداي دارەجەگە كوتەرىپ, ءتىپتى ەكسپورتقا مولىنان شىعارۋعا دەيىن قول جەتكىزسەك, قانەكي!