اركىمگە ءوزىنىڭ تۋعان جەرى – ىستىق دەسەك تە, ىشىندە ەرەكشە قاسيەتىمەن دارالانىپ تۇراتىن كيەلى وڭىرلەردىڭ ورنى قاشاندا بولەك سانالادى. سونىڭ بىرىنە – وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, تولەبي اۋدانىنىڭ قاسقاسۋ ءوڭىرى جاتادى. سەبەبى, ودان 17 كسرو سۋرەتشىلەر وداعى مۇشەسىنىڭ شىققانىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلە بەرمەۋى مۇمكىن. ءۇش مەكتەپ سول ءوڭىردەن تۇلەپ ۇشقان قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ – توقبولات توعىسباەۆ, قۇراس تىنىبەكوۆ, بەكسەيىت تۇلكيەۆ ەسىمىنە يە. بۇل دا باسقا بىردە-ءبىر جەردە جوق وقيعا. قازاقتىڭ تۇڭعىش گوبەلەن توقۋشىسى, سۋرەتشى قۇراس تىنىبەكوۆ, شىعىس جەكپە-جەگىنىڭ شەبەرى, تاەكۆوندونىڭ مايتالمانى بەكسەيىت تۇلكيەۆ جايىندا ءالى بولەك اڭگىمە قوزعالا جاتار. ال جاقىندا پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىنىڭ كورمە زالىندا بەلگىلى قىلقالام شەبەرى, كسرو سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ ءمۇشەسى توقبولات توعىسباەۆتىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي وتكەن جەكە كورمەسى ليريكالىق, پاتريوتتىق سارىنىمەن باۋرادى.
الۋان ناقىشپەن ورىلگەن بوياۋ سازىنان دالا قۇدىرەتى سەزىلەدى. مۇنى ەشكىم يەلەنىپ كەتە المايدى, «مەنىكى» دەۋگە جۇرەگى داۋالامايدى. سەبەبى, قىلقالام يەسى تۋعان ولكەنىڭ ەتنوگرافيالىق قۇندىلىقتارىن قيال-ارمانى قالىقتاعان تۇستىڭ بارلىعىندا ساناعا مىقتاپ قۇيىپ وتىرعان. توقبولات توعىسباەۆ شىعارمالارى ەپيكالىق سارىندا توگىلە جىرلانادى. ول قازاقتىڭ رۋحى مەن كۇش-قايراتى ءوزىنىڭ ءتول تۋىندىلارىندا, سالت-ءداستۇرى مەن ادەت-عۇرپىندا جاتقانىن جازباي تانىعاندىقتان, وسى ۇعىمنان قاي كەزدە دە باس تارتپاعان. 60-70-80-جىلداردا كەڭەستىك ساياساتتىڭ شارىقتاپ تۇرعان كەزى بولاتىن. سول ۋاقىتتىڭ تىنىسىن ايشىقتاپ, اتاق-داڭققا بولەنە بەرسە, كىم ۇستاپتى ونى بۇل جولدان؟ كوممۋنيزمدى, ءسوتسياليزمنىڭ جەتىستىكتەرىن نەگە جىرلامادى؟ ساياساتتىڭ سويىلىن سوعۋدان نەگە قاشتى؟ نەنىڭ توزىپ, نەنىڭ ماڭگى ءومىر سۇرە بەرەتىنىن باعامداۋدىڭ ءوزى تەك قانا تالانتتى ادامداردىڭ عانا قولىنان كەلەتىنىن وسى كورمەدەگى كەز كەلگەن تۋىندىسى شاشاۋسىز بايانداپ تۇر. توقبولات سۋرەتشى «دالا اندەرى ناقىشتارى» (1968ج), «سايىس» (1972ج), «ءانشى تاۋلار» (1973ج), «جاڭعىرعان دالا» (1980ج), «بەيبىتشىلىك ءانى» (1985ج), «تۇيەشىلەر» (1986ج), «جايلىلىق» (1986ج), «بەيبىتشىلىك تۋرالى ءان» (1985ج), ت.ب ەڭبەكتەرىندە حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتەرىنەن ءومىر ىزدەرىن كورسەتە ءبىلدى. ابايدىڭ, قۇرمانعازىنىڭ, ماحامبەتتىڭ, نۇرعيسانىڭ پورترەتتەرىن سالدى. حالقىنىڭ ازاتتىعى مەن ەرلىگىن جىرلاعان جاسامپاز تۇلعالاردىڭ بەينەسىن مىنەز-بولمىسىنا قاراي زەرتتەپ, قىلقالام ونەرىندە ماڭگى قالاتىن ۇلگىدە ءتۇسىرگەنىنە ءشۇبا كەلتىرىلمەيدى.
كورمە زالى اشىق ءتۇستى, ايقىن بەينەلەردەن ءدال وسىنشالىق قۇلپىرىپ كەتەدى دەپ ويلاماپپىز. وڭ قاپتالدا سۋرەتشى ەسىمىن جۇرتقا ايگىلى ەتكەن بىرەگەي تۋىندىلارى – ءۇش ءبيدىڭ بەينەسى تۇسىنا كەلگەن ادام تاريح تىلسىمىنا ۇڭىلەدى. تريپتيح-پورترەتتىڭ ەرەكشەلىگى – تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا حالقىمىزدىڭ ءۇش كەمەڭگەرىنىڭ بەينەسىن سالۋدى العاش قولعا العان ادامنىڭ الدىندا قانشاما ۇيقىسىز تۇندەر مەن كۇلكىسىز كۇندەر تۇرعان ەدى. تاريحتى بىلمەي, ءوتكەننىڭ ساباعىنان ءدارىس الماي مۇلتىكسىز دۇنيە تۋا ما؟ جوق, ارينە. ول ءۇشىن شاڭ باسقان ءارحيۆتىڭ ىشىندە ءبىراز كۇن كوز مايىن تاۋىسۋعا تۋرا كەلەدى. ارعى-بەرگى تاريحتى ءسۇزىپ بولعان سوڭ, كوكىرەككە تۇيگەن اسەردى قيالدا ورنەكتەپ شىعۋ ءۇشىن سۋرەتشىگە قانشاما ۇشقىر وي كەرەك دەسەڭشى. جيعان-تەرگەن دەرەكتى سانادا ابدەن ەكشەپ العاننان كەيىن ناعىز جان قينالىسى سوندا باستالادى. ازاپتانىپ, ارقالانۋدى جان دەرتى دەۋ قيىن بولار, بىراق مۇنسىز قاي شىعارما دا ادامدى جالىقتىرىپ جىبەرەدى. سوندىقتان بولسا كەرەك وسى قيىندىققا توزە بىلەتىن ادامداردان عانا اتاقتى سۋرەتشىلەر شىققان. قازاققا شەشەندىگىمەن, اقىل-پاراساتىمەن قىمبات ءۇش تۇلعانىڭ بەينەلەۋ ونەرىندەگى تاعىلىمىن تاپجىلماي تانىتۋ مىندەتى جۇكتەلگەندە, سول ءتوزىمدى سۋرەتشى توقبولاتقا جاراتقاننىڭ ءوزى سىيلاعانداي. ونەردىڭ توركىنى ءتوزىم ەكەنىن ءتۇيسىندىرەر بۇل كورمە ادامعا رۋحاني شابىت بەرىپ, كوڭىلگە شات اۋەن ۇيالاتۋىمەن قىمبات. شارا سۋرەتشىنىڭ ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۇراجايىنداعى, پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىنداعى, پاۆلودار وبلىستىق كوركەمسۋرەت مۇراجايىنداعى جانە دە ءىنىسى ەربولات تولەپباي مەن ءوزىنىڭ جەكە وتباسىنداعى كوللەكتسياسىنان ۇيىمداستىرىلىپ, تاۋەلسىزدىك رۋحىنا ساي كەلۋىمەن باعالى.
قاراشاش توقسانباي,
سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.