اكيحيتو 1940-1952 جىلدار ارالىعىندا گاكۋشيۋين كوللەدجىندە وقىعان. باستاۋىش مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە سوعىس باستالىپ, باسقا دا وقۋشىلارمەن بىرگە توكيو قالاسىنان نيككو جاققا كوشىرىلەدى. اكيحيتو نيككودا 1945 جىلعا دەيىن تۇرادى. 1952 جىلى گاكۋشيۋين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساياسات جانە ەكونوميكا فاكۋلتەتىنىڭ ساياساتتانۋ بولىمىنە وقۋعا قابىلدانادى. ول گاكۋشيۋيندە ءبىلىم الۋمەن قاتار جاپون تاريحى, اتا زاڭ, جاپون ادەبيەتى, ت.ب. پاندەر بويىنشا قوسىمشا ساباق الادى. وسى جىلدىڭ قاراشا ايىندا اكيحيتو رەسمي تۇردە مۇراگەر حانزادا اتانادى. 1953 جىلى ستۋدەنت كەزىندە سولتۇستىك امەريكا مەن باتىس ەۋروپانىڭ 14 مەملەكەتىنە التى ايلىق ساياحات جاساعان. وسى ساپارىندا ول شيوۆا يمپەراتورىنىڭ وكىلى رەتىندە ەليزاۆەتا ءىى-ءنىڭ لوندوندا وتكەن تاققا وتىرۋ سالتاناتىنا قاتىسادى.
اكيحيتو ۋنيۆەرسيتەتتى 1956 جىلى ءبىتىرىپ, 1959 جىلدىڭ ساۋىرىندە شيودا ميچيكوعا ۇيلەنەدى. پرەمەر-مينيستر باسقاراتىن ساراي كەڭەسى اكيحيتونىڭ ميچيكوعا ۇيلەنۋىنە جاسىرىن تۇردە كەلىسىم بەرەدى. مۇراگەر حانزادانىڭ ۇيلەنۋ سالاتاناتىن تاماشالاۋعا 500 000 ادام جينالعان دەسەدى. بۇل وقيعا سوعىستان كەيىنگى جاپونيا ءۇشىن العاشقى زور قۋانىشتىڭ ءبىرى ەدى.
1989 جىلدىڭ 7 قاڭتارىندا اكيحيتونىڭ تاققا وتىرۋى مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ءراسىم ءارى ءدىني عۇرىپ «دايدجيوۋساي» رەتىندە اتالىپ وتەدى. اكيحيتونىڭ تاققا وتىرۋ سالتاناتىنا 158 مەملەكەتتىڭ باسشىلارى, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جەتەكشىلەرى قاتىسادى. «مەن ءومىر بويى حالقىممەن بىرگە بولامىن جانە اتا زاڭدى ساقتايمىن» دەدى ول, سويلەگەن سوزىندە. كەلەسى كۇنى جاپون تاريحىنداعى جاڭا كەزەڭ, اكيحيتونىڭ بيلىك ءداۋىرى «حەيسەي» باستالادى.
بۇگىنگە دەيىن مارتەبەلى يمپەراتور اكيحيتو مەن ونىڭ جۇبايى 37 مەملەكەتتە رەسمي ساپارمەن بولعان. اكيحيتو بيولوگيامەن, يحتيولوگيامەن اينالىسادى. جاپونيا يحتيولوگتار قوعامىنىڭ مۇشەسى رەتىندە تەڭىز بالىقتارى جايىندا 30 عىلىمي ەڭبەگى جارىق كورگەن. يمپەراتور اكيحيتو جاپونياداعى بالىق اتاۋلىنى سۋرەتتەرىمەن تانىستىراتىن «جاپون ارحيپەلاگىنىڭ بالىقتارى» (1984) دەگەن كىتاپتىڭ شىعۋىنا ۇيىتقى بولعان عالىم. 1985 جىلى ءۇندى جانە تىنىق مۇحيتتاردىڭ بالىقتارىنا ارنالعان ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسيانى باسقارعان.
1986 جىلى لوندوننىڭ ليننەان قوعامىنىڭ, 1992 جىلدان لوندون زوولوگيالىق قوعامىنىڭ جانە 1997 جىلدان ارگەنتينانىڭ جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى ينستيتۋتىنىڭ قۇرمەتتى مۇشەسى اتانادى. سونداي-اق حالىقارالىق بيولوگتار قوعامىنىڭ مۇشەسى بولىپ قابىلدانادى. يمپەراتور اكيحيتو 100 عالىمنىڭ باسىن قوسىپ, يمپەراتور سارايىنا قاراستى ورماندارداعى جاسىل تابيعات پەن اڭداردى قورعاۋعا ارنالعان عىلىمي جوبانى دايىنداعان.
وسى جوباعا كىرەتىن سارايدىڭ فۋكياگە باعى كوپشىلىك نازارىنان جاسىرىن وسىرىلۋدە. جاسىل جەلەككە ورانعان بۇل باقتىڭ ءبىر شەتى عانا 2007 جىلدىڭ مامىر ايىندا ءبىر توپ ادامعا تانىستىرىلدى. يمپەراتور اكيحيتو سونداي-اق اۆستراليا مۇراجايىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى. ول 1998 جىلى عىلىمعا سىڭىرگەن ولشەۋسىز ەڭبەگى ءۇشىن لوندون مونارحيالىق قوعامى تاعايىندايتىن كورول چارلز ءىى مەدالىنىڭ تۇڭعىش يەگەرى اتانعان. اكيحيتو تاريحتى قادىرلەيتىن, مادەني قۇندىلىقتاردى سىيلايتىن يمپەراتور رەتىندە تانىمال. ول 1992 جىلى «Science» جۋرنالىندا «Early Cultivators of Science in Japan» ماقالاسىندا العاشقى جاپون عالىمدارىن ەۋروپالىق وقىرماندارعا تانىستىرعان.
مارتەبەلى يمپەراتور سونداي-اق وتباسىمەن ساراي قاراماعىنداعى ورماندى كۇتۋ, ەگىستىك جەرلەردى باپتاۋ سياقتى جۇمىستارعا دا ارالاسادى. يمپەراتور اۋلەتىنە ءتان ەجەلدەن كەلە جاتقان ءداستۇر بويىنشا ساراي اۋماعىنداعى كۇرىش القاپتارىنداعى جۇمىستارعا دا قاتىسادى. اكيحيتونىڭ اكەسى شيوۆا يمپەراتورىنىڭ 1927 جىلى ەنگىزگەن ەرەجەسىنە ساي, ساراي وزىنە قاجەتتى كۇرىشتى ءوز ەگىستىگىندە ءوسىرۋى كەرەك. يمپەراتور اكيحيتو ەگىن جيناۋ ماۋسىمىندا كۇرىش ورۋمەن دە اينالىسادى. قاراپايىمدىلىق قۇندىلىقتاردى باعالايتىن ەل باسشىسى زايىبى ەكەۋى ەل ومىرىندەگى شارالارعا قاتىسىپ, قوعامنىڭ ءبىر بولىگى ەكەندىگىن تانىتا بىلەدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن مارتەبەلى يمپەراتور مەن حانشايىم بالالار مەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان 400-دەن استام ءىس-شاراعا قاتىسقان. جاپونياداعى تابيعي اپاتتار ورىن العان وڭىرلەرگە دە ۋاقىتىندا بارىپ, تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ, جىلى سوزدەرىن جەتكىزۋدى وزدەرىنە مىندەت دەپ بىلەدى. ماسەلەن, 1995 جىلعى وراسان ءزىلزالادان زارداپ شەككەن حيوگو پرەفەكتۋراسىنا تىكۇشاقپەن بارىپ, ايماقتى شاعىن اۆتوبۋسپەن تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن ارالاپ, جاعدايمەن تىكەلەي تانىسقاندىعىن اقپارات قۇرالدارى جازدى.
يمپەراتور اۋلەتى ۇلتتىق ونەر مەن ادەبيەتتى قاستەرلەيدى. تاريحى ەجەلگى «مانيوشيۋ» انتولوگياسىنان باستالاتىن ۆاكا جىرىن بۇگىنگى يمپەراتور اۋلەتىنىڭ مۇشەلەرى دە جازا بىلەدى. مۇراگەر حانزادا كەزىنىڭ وزىندە اكيحيتو مەن جۇبايى وزدەرىنىڭ جىر جيناعىن شىعارعان. يمپەراتور اكيحيتو حالىقتىڭ سۇراۋىمەن 1997 جىلى جاڭا جىرلارىن باستىردى. قاڭتار ايىندا يمپەراتور سارايىندا ءداستۇرلى جاڭا جىلدىق ءمۇشايرا ءوتىپ تۇرادى. وسىنداي ادەبي كەشتە يمپەراتور اۋلەتىنىڭ مۇشەلەرى جازعان ۆاكا جىرلارى مەن قاراپايىم تۇرعىندار شىعارعان ولەڭدەر وقىلىپ, ىرىكتەلگەن جىرلار جيناق ەتىپ باسپادان شىعارىلادى. 1999 جىلى مارتەبەلى يمپەراتوردىڭ تاققا وتىرۋىنىڭ ون جىلدىعىنا وراي ونىڭ «ميچي» (جول) دەپ اتالاتىن جيناعى شىقتى. بۇل كىتاپقا مارتەبەلى يمپەراتوردىڭ باياندامالارى مەن ۆاكا پوەمالارى ەنگەن.
مارتەبەلى حانشايىم ميچيكونىڭ بالالار جازۋشىسى ەكەندىگىن كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى. 1991 جىلى «حادجمەتەنو يامانوبوري» (العاش تاۋعا شىعۋىم) دەگەن بالالارعا ارنالعان اڭگىمەلەر جيناعى سۋرەتتى كىتاپ بولىپ جارىق كوردى. 1992 جىلى بالالار جازۋشىسى ميچيو مادونىڭ «دوۋبۋتسۋتاچي» (اڭدار), «فۋشيگينا پوكەتتو» (تاڭعاجايىپ دوربا) دەگەن ەكى كىتابىن مارتەبەلى حانشايىم اعىلشىن تىلىنە ءوزى اۋدارىپ, سۋرەتتى كىتاپ تۇرىندە اقش-تا باستىرىپ شىعاردى.
مارتەبەلى حانشايىمنىڭ اۋدارۋىنىڭ ارقاسىندا ميچيو مادو ازيادا العاشقى بوپ گانس حريستيان اندەرسەن اتىنداعى سىيلىققا يە بولدى. 1998 جىلى بالالارعا ارنالعان گانس حريستيان اندەرسەن اتىنداعى سىيلىقتى تاعايىندايتىن كوميسسيانىڭ ءوتىنىشى بويىنشا مارتەبەلى حانشايىم «Reminiscences of Childhood Readings» دەگەن تاقىرىپتا بايانداما جاساپ, ونىڭ ءماتىنى ەكى تىلدە شىققان «Building Bridges» دەگەن كىتاپقا ەندى. كەيىن بۇل كىتاپتار باسقا دا شەت تىلدەرىنە اۋدارىلدى. ميچيكو حانشايىم 2002 جىلى اندەرسەن اتىنداعى سىيلىقتى تاعايىندايتىن ۇيىمنىڭ شاقىرۋىمەن شۆەيتسارياداعى بازەل قالاسىندا بالالار ادەبيەتىنە ارنالعان كونگرەسكە قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. ول ەڭبەگى «From Basel – to those who bring books and children together» دەگەن تاقىرىپتا كىتاپ بولىپ جارىق كوردى. 2005 جىلى مارتەبەلى حانشايىمنىڭ ۆاكا جىر جيناعى اعىلشىن جانە جاپون تىلدەرىندە جارىق كوردى.
مارتەبەلى يمپەراتوردىڭ جارى شيودا ميچيكو 1934 جىلدىڭ 20 قازانىندا توكيودا تۋعان. ۇن تارتاتىن ءىرى كومپانيانىڭ باسشىسى شيودا حيدەسابۋرونىڭ ۇلكەن قىزى. اتا-اناسى زيالى ادامدار بولعان. بۇل اۋلەتتىڭ ەكى مۇشەسى كورنەكتى عالىمدارعا تاعايىندالاتىن يمپەراتوردىڭ «مادەنيەتكە سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن» جوعارى اكادەميالىق ناگراداسىمەن ماراپاتتالعان. شيودا ميچيكو فۋتابا باستاۋىش مەكتەبىندە ءبىلىم الىپ, توكيونىڭ اۋليە جۇرەك ۋنيۆەرسيتەتiن تامامداعان. ستۋدەنتتەر ۇيىمىن باسقارعان ول سول كەزدىڭ وزىندە مەيىرىمدى, دوستىققا ادال جان رەتىندە توڭىرەگىنە تانىلعان. بۇگiندە جاپونيانىڭ «قىزىل جارتى اي» قوعامىنىڭ قۇرمەتتi پرەزيدەنتi بولىپ وتىرعان مارتەبەلى حانشايىم ادەبيەت پەن ونەرگە جاقىن, پيانينو مەن ارفادا وينايدى, كەستە تىگىپ, توقىما توقيدى. باقشاداعى گۇلدەردى كۇتكەندى جاقسى كورەدى. ميچيكو حانشايىم يمپەراتور اۋلەتىنىڭ انسامبلىندە پيانيست, اقسۇيەك مۋزىكانتتاردان قۇرالعان گاگاكۋ ساراي انسامبلىندە دە ونەر كورسەتەدى. ونەر فەستيۆالدەرىنىڭ وتۋىنە دە ۇيىتقى بوپ ءجۇر.
2009 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا مارتەبەلى يمپەراتور مەن حانشايىمنىڭ ۇيلەنگەنىنە 50 جىل تولۋىنا بايلانىستى سالتاناتتى شارا وتكىزىلدى. يمپەراتور سارايىندا وتكەن التىن تويعا جاپونياداعى ۇيلەنگەنىنە ەلۋ جىل تولعان بارلىق جۇپتار قوناق رەتىندە شاقىرىلدى.
ءوزىنىڭ ەڭبەكسۇيگىشتىگىمەن كوپشىلىكتىڭ قوشەمەتىنە بولەنگەن مارتەبەلى حانشايىم بالالارىن تاربيەلەۋدە ەشكىمگە سالماق سالماعان دەسەدى. مونارحيالىق اۋلەتتەرگە ءتان بالا كۇتۋشى, اسپاز, جەكە قىزمەتشى دەگەندەردىڭ ءبىرىن دە ۇستاماعان. ءۇش بالاسىن دا كۇتۋشىنىڭ كومەگىنسىز ءوزى باعىپ, تاربيەلەگەن. حانشايىم تاڭەرتەڭ بالالارىن مەكتەپكە جىبەرەردە ولاردىڭ تۇسكى تاماعىن ءوزى ازىرلەپ, سومكەلەرىنە سالىپ بەرەدى ەكەن. مارتەبەلى يمپەراتور پرەسس-كونفەرەنتسيالاردىڭ بىرىندە ايتقانىنداي, ميچيكو حانشايىم كوزى تىرىسىندە اتا-ەنەسىن دە ەرەكشە قۇرمەتتەگەن. اكيحيتونىڭ اناسى 2000 جىلى دۇنيە سالعانعا دەيىن ميچيكو حانشايىم اپتا سايىن بارىپ, حال-جاعدايىن سۇراپ تۇرعان.
ميچيكو حانشايىمنىڭ تاعى ءبىر دارالىعى, ول يمپەراتور سارايىنداعى ورتالىقتا جىبەك قۇرتىن وسىرۋمەن اينالىسادى. بۇل ءداستۇردى اكيحيتونىڭ اجەسى, مەيدزي يمپەراتوردىڭ زايىبى شيوۋكەن 1871 جىلى باستاعان دەسەدى. ميچيكو حانشايىم تۇت اعاشىنىڭ القاپتارىن ارالاپ, جىبەك ءوندىرۋدىڭ بۇكىل پروتسەستەرىنە ءوزى ارالاسادى. جىبەك قۇرتىن تۇت اعاشىنىڭ جاپىراقتارىمەن قورەكتەندىرۋ ىسىمەن دە ءوزى شۇعىلدانادى. سارايعا قاراستى ورتالىقتا حانشايىمنىڭ ءوز قولىنان شىققان جىبەك جىپتەردەن كەزدەمە توقىلادى. بۇل كەزدەمەلەر ناراداعى شيوۋسوۋين دەپ اتالاتىن سارايدا ساقتالعان مىڭداعان جىلدىق تاريحى بار كونە جادىگەرلەردى رەستاۆراتسيالاۋعا پايدالانىلادى.
يمپەراتور اكيحيتو مەن ميچيكو حانشايىمنىڭ نارۋحيتو, اكيشينو ەسىمدى ەكى ۇلى مەن ساياكو دەگەن قىزى بار. مۇراگەر حانزادانى يمپەراتور سارايىنداعى كەڭەس سايلايدى. بۇل كەڭەستى پرەمەر-مينيستر باسقارادى, قۇرامىنا يمپەراتور اۋلەتىنىڭ مۇشەلەرى, پارلامەنتتىڭ كەڭەسشىلەر پالاتاسى مەن ۋاكىلدەر پالاتاسىنىڭ سپيكەرلەرى, جوعارى سوتتىڭ باس سۋدياسى كىرەدى.
مۇراگەر حانزادانى جاپوندار «كوۋتايشي» دەيدى. ال تاق مۇراگەرى, ياعني يمپەراتوردىڭ نەمەرەسى كوۋتايسون (يمپەراتوردىڭ ۇلى نەمەرەسى) دەپ اتالادى. «مۇراگەر حانزادا» تيتۋلى تۋرالى جازبا دەرەكتەر ءۇىى عاسىردان جەتكەن. بۇعان دەيىن تاق مۇراگەرى اتاۋىن بەينەلەۋدە ەكى يەروگليفتەن تۇراتىن «ووە» ( ۇلى اعا) تيتۋلى قولدانىلعان. 1949 جىلعى «يمپەراتور اۋلەتى تۋرالى زاڭنىڭ» 8-ءشى تاراۋىندا يمپەراتوردىڭ مۇراگەر ۇلى «مۇراگەر حانزادا» دەپ جازىلعان.
مۇراگەر حانزادا نارۋحيتو 1960 جىلى 23 اقپاندا دۇنيەگە كەلگەن. 1982 جىلى گاكۋشيۋين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ادەبيەت فاكۋلتەتىنىڭ تاريح ءبولىمىن بىتىرگەن. جاپون كولىگىنىڭ ورتا عاسىرلىق تاريحىن زەرتتەگەن. ودان سوڭ ۇلىبريتانياداعى وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اسپيرانتۋراسىندا وقىعان. نارۋحيتو ءحۇىىى عاسىرداعى تەمزا وزەنىندەگى كولىك قاتىناسى تۋرالى زەرتتەۋ جۇرگىزگەن.
مۇراگەر حانزادا 1988 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا دوكتورانتۋرانىڭ 1-ءشى دارەجەسىن بىتىرەدى. گاكۋشيۋين ۋنيۆەرسيتەتىندە ارناۋلى لەكتسيالار وقيدى. قازىر مارتەبەلى حانزادا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاريحي زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ مۇشەسى. 1991 جىلى قۇرمەتتى عىلىم دوكتورى اتاعىن العان. 1991 جىلدىڭ اقپان ايىندا مۇراگەر حانزادا تيتۋلىن العاننان بەرى نارۋحيتو اكيحيتو اۋلەتىنىڭ وكىلى رەتىندە شەت ەلدەرگە رەسمي ءىس-ساپارلارمەن بارىپ تۇرادى. سونىمەن قاتار ول قوعامدىق جۇمىستارمەن اينالىسادى. كەزىندە اتا-اناسى اتقارعان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان وليمپيادا ويىندارىنىڭ اشىلۋىنا قاتىسۋ ءتارىزدى فۋنكتسيالاردى دا مۇراگەر حانزادا اتقارۋدا.
مۇراگەر حانزادا نارۋحيتو جاس كەزىنەن قابىلەتىمەن ەرەكشەلەنىپتى. ءتورت جاسىنان باستاپ سكريپكادا ويناعان. گاكۋشيۋين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وركەسترىنە قابىلدانعان سوڭ التقا اۋىسقان. ستۋدەنت كەزىندە دوستارىمەن بىرگە شەكتى اسپاپتار ءانسامبلىن قۇرادى. مۇراگەر حانزادا سونداي-اق «جاپون الپينيستەر قوعامىنىڭ» مۇشەسى رەتىندە الپينيزممەن شۇعىلدانادى, تەننيسپەن اۋەستەنەدى.
1986 جىلى 26 جاسار نارۋحيتو بولاشاق جارى وۆادا ماساكومەن سالتاناتتى قابىلداۋدا تانىسقان. يمپەراتوردىڭ ۇلكەن كەلىنى وۆادا ماساكو 1963 جىلى توكيودا تۋعان. سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, وۆادا حيساشي مەن جارى يۋميكونىڭ ۇلكەن قىزى. اكەسى بۇۇ-نىڭ حالىقارالىق سوتىنىڭ توراعاسى بولعان. ماساكودان باسقا ەگىز قىزدارى بار. ماساكو ديپلومات اكەسىمەن بىرگە بالالىق شاعىن شەت ەلدە وتكىزەدى. اكەسى ماسكەۋ مەن نيۋ-يوركتە ۇزاق جىلدار جۇمىس ىستەگەن. ماسكەۋدە تۇرعان كەزىندە ەكى جاسار ماساكونى اتا-اناسى جەرگىلىكتى بالا-باقشاعا بەرگەن.
1971 جىلى ماساكو توكيوعا ورالىپ, قىزدارعا ارنالعان اتاقتى دەنەنچوۋفۋ فۋتابا دەگەن جەكەمەنشىك مەكتەپكە قابىلدانادى. ودان سوڭ قايتادان شەت ەلگە ساپار شەگەدى. اكەسى اقش-تاعى بوستان قالاسىنداعى كونسۋلدىققا اۋىسىپ, جاپونيا ەلشىسىنىڭ كومەكشىسى قىزمەتىن اتقارادى. مەكتەپتى بىتىرگەن ماساكو گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇسىپ, 1985 جىلعا دەيىن ەكونوميكا فاكۋلتەتىندە ءبىلىم الادى. سونداي-اق وكسفوردتاعى كوللەدجدە حالىقارالىق قاتىناستار سالاسى بويىنشا وقيدى. بىراق وقۋىن اياقتاماستان 1986 جىلى جاپونياعا ورالعان ماساكو توكيو ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيدى. انا تىلىنەن بولەك اعىلشىن, فرانتسۋز تىلدەرىندە ەركىن سويلەيدى, نەمىس, ورىس, يسپان تىلدەرىن بىلەدى.
اكەسىنىڭ ىقپالىمەن ماساكو ديپلومات ماماندىعىن تاڭدايدى. 1986 جىلى گارۆاردتاعى وقۋىن ءبىتىرىپ, جاپونياعا ورالعان ماساكو توكيو ۋنيۆەرسيتەتىنە قىزمەتكە كىرەدى. ءبىر جىل وتكەندە كۇردەلى كۆاليفيكاتسيالىق ەمتيحانداردى تاپسىرىپ, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە جۇمىسقا ورنالاسادى. وۆادا ماساكو 1988 جىلى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ باعىتتاۋىمەن وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە وقۋ ءۇشىن انگلياعا بارادى. 1990 جىلى ەلگە ورالعان ول سىرتقى ىستەر مينسترلىگىنىڭ سولتۇستىك امەريكا بولىمىندە جۇمىس ىستەيدى.
وۆادا ماساكو مۇراگەر حانزادامەن العاش رەت توكيو ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ جۇرگەندە كەزدەسكەن. سالتاناتتى شاراعا شاقىرىلعان وتىز قىزدىڭ ىشىنەن مۇراگەر حانزادا ماساكونى تاڭدايدى. بۇل سالتاناتتى شاراعا ماساكو ەڭ سوڭىنان شاقىرىلعان دەگەن دەرەك بار. ارۋلاردىڭ تىزىمىنە ماساكونىڭ اتى بىردەن جازىلماۋىنىڭ دا سەبەبى بار. ويتكەنى ونىڭ ناعاشى اتاسى ەلگە ەكولوگيالىق زيان اكەلگەن ءوندىرىس وشاعىن باسقارعان. ياعني, 1953-1956 جىلدارى ماساكونىڭ اتاسى اشقان ءوندىرىس ورنىنان شىققان ۋلى زات وزەنگە اعىپ, بالىقتار ارقىلى قىرىقتان استام ادام ۋلانعان دەسەدى. ەكولوگيالىق اپاتقا سەبەپكەر بولعان ادامنىڭ جيەنى يمپەراتور اۋلەتىنە كەلىن بولۋى توسىن وقيعا سانالىپ, قوعامدا ءارتۇرلى پىكىرلەردىڭ تۋىنا سەبەپكەر بولدى.
1993 جىلدىڭ 9 ماۋسىمىندا سينتويستىك ءداستۇر بويىنشا مۇراگەر حانزادا نارۋحيتو مەن وۆادا ماساكونىڭ ۇيلەنۋ تويى بولادى. ماساكو 2001 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا ايكو ەسىمدى قىزدى (رەسمي تيتۋلى توشينوميا) دۇنيەگە اكەلەدى. زاڭ بويىنشا ەگەر ايكو قاراپايىم ادامعا تۇرمىسقا شىقسا بۇل تيتۋلىنان ايىرىلادى.
ءداستۇر بويىنشا نەمەرەلەردىڭ اتتارىن يمپەراتور قويۋ كەرەك, الايدا مۇراگەر حانزادا مەن ماساكو حانشايىم قىزىنا ەسىمدى وزدەرى تاڭداپتى. يمپەراتوردىڭ نەمەرەسىنىڭ ەسىمى «ماحاببات», «بالا» دەگەن ماعىناداعى ەكى يەروگليفتىڭ بىرىگۋىنەن تۇرادى. مۇراگەر حانزادا مەن حانشايىم ەجەلگى زامان فيلوسوفى مەن-تسزىنىڭ «باسقالاردى جاقسى كورەتىن ادام عانا سۇيىكتى بولادى, وزگەلەردى سىيلاي بىلەتىن جاندى دا باسقالار قۇرمەتتەيدى» دەگەن ءسوزىن نەگىزگە العان دەسەدى. ايكو حانشايىم 2005 جىلدان توكيوداعى ۇلتتىق بالالار سارايىندا وقي باستايدى. 2006-2008 جىلدار اراسىندا گاكۋشيۋين بالالار باقشاسىندا تاربيەلەنەدى. ول قىش ىدىس جاساۋدى, گيمناستيكامەن اينالىسۋدى جانە گۇل باقشانى كۇتۋدى جاقسى كورەدى. 2008 جىلى گاكۋشيۋين باستاۋىش مەكتەبىنە وقۋعا بارعان ايكو حانشايىم 2014 جىلدىڭ ساۋىرىنەن بەرى گاكۋشيۋين ورتا مەكتەبىندە ءبىلىم الۋدا. سۋموۋ تاماشالاعاندى ۇناتادى, ولەڭ جازىپ, پەسالارعا ستسەناري دايىندايدى. سونداي-اق فورتوپيانو مەن سكريپكادا ويناپ, ءان سالادى ەكەن. 2001 جىلى نارۋحيتو حانزادانىڭ العاشقى بالاسى ايكو حانشايىمنىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە بايلانىستى اۆستراليا تەڭگە سارايى 300 دانامەن 1 كيلوگرامدىق كۇمىس تيىنداردى شىعاردى.
ەجەلگى جاپون اڭىزدارىندا ەلدى سەگىز حانشايىمنىڭ بيلەگەنى تۋرالى جازىلعان. الايدا 1947 جىلعى زاڭ بويىنشا مۇراگەرلىك تاق ۇل بالاعا بەرىلۋى كەرەك. سوندىقتان جاپون قوعامىندا «قىز دا بولسا تۇڭعىش نەمەرە مۇراگەر بولا ما؟» دەگەن ماسەلە توڭىرەگىندە اڭگىمەلەر وربۋدە. ويتكەنى, قازىرگى يمپەراتوردىڭ ەكىنشى بالاسى اكيشينونىڭ ءبىر ۇلى بار. 1965 جىلى دۇنيەگە كەلگەن اكيشينو گاكۋشيۋين مەكتەبىندە ءبىلىم الادى. 1996 جىلى جاپونيادا دوكتور دارەجەسىن يەلەنەدى. كالليگرافيانىڭ شەبەرى ءارى تەننيس ويناعاندى ۇناتاتىن اكيشينو ستۋدەنت كەزىندە تەننيستەن كانتوۋ ايماعىنداعى العاشقى وندىققا كىرگەن دەسەدى.
ونىڭ زايىبى اكيشينو حانشايىم (بۇرىنعى اتى كيكو كاۆاشيما) 1966 جىلى تۋعان. ول 1990 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا اكيشينو حانزاداعا تۇرمىسقا شىققان سوڭ يمپەراتور اۋلەتىنىڭ مۇشەسى بولىپ قابىلدانادى. يمپەراتوردىڭ ەكىنشى كەلىنى گاكۋشيۋين ۋنيۆەرسيتەتىندە پسيحولوگيا ماگيسترى دارەجەسىن العان. قازىر جاپونيانىڭ تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس اسسوتسياتسياسىنىڭ ءتورايىمى, «جاپون قىزىل كرەست قوعامى» پرەزيدەنتىنىڭ ورىنباسارى رەتىندە جۇبايىمەن بىرگە رەسمي, قوعامدىق شارالارعا قاتىسىپ تۇرادى. اكيشينو حانزادانىڭ قاراماعىنا 9 ۇيىم بار. اكيشينونىڭ زايىبى 1991 جانە 1994 جىلدارى ماكو, كاكو ەسىمدى قىزداردى دۇنيەگە اكەلگەن. ال 2006 جىلدىڭ 6 قىركۇيەگىندە حيساحيتو ەسىمدى ۇل بالا تۋدى. بۇل سوڭعى 41 جىلدا يمپەراتور اۋلەتىندە تۋىلعان العاشقى ەر بالا.
يمپەراتوردىڭ جالعىز قىزى ساياكو 1992 جىلى گاكۋشيۋين ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن. قۇستار تابيعاتىن زەرتتەۋمەن اينالىسادى. 2005 جىلدىڭ قاراشا ايىندا توكيو مۋنيتسيپاليتەتىندە قىزمەت اتقاراتىن يوشيكي كۋرودا ەسىمدى ديزاينەرگە تۇرمىسقا شىققان سوڭ «مارتەبەلى حانشايىم» دەگەن تيتۋلىنان ايىرىلادى. يمپەراتور سارايىنىڭ باسقارماسىنىڭ شەشىمىمەن ساياكو 152,5 ميلليون يەن (1,3 ميلليون دوللار) سىياقىمەن ۇزاتىلادى. قاراپايىم ازاماتقا تۇرمىسقا شىققان ساياكو ءبىر رەتتىك سىياقىنى العان سوڭ يمپەراتور اۋلەتىنىڭ مۇشەسى بولىپ ەسەپتەلمەيدى. يوشيكي كۋرودا نەگىزىنەن اتا-تەگى اقسۇيەك (كادزوكۋ) بولعانمەن, 1947 جىلى تيتۋلىنان ايىرىلعاندىقتان قاراپايىم اۋلەت بوپ ەسەپتەلەدى. كۋرودا تەگىن يەلەنگەن ساياكو كۇيەۋىنىڭ كەڭەسىمەن ورنيتولوگيالىق ينستيتۋتتاعى قىزمەتىن دە تاستايدى.
قازاقستان تاريحىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ كۇنشىعىس ەلىنە ءتورت رەت رەسمي ءىس-ساپارمەن باردى. 1994 جانە 1999 جىلدارى ەلباسىنىڭ توكيوعا بارعان ساپارىندا ەكى جاقتى ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويىلدى. 2008 جىلدىڭ شىلدە ايىندا جاپونياعا ساپارى كەزىندە قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مارتەبەلى يمپەراتور اكيحيتونى ەكى ەل اراسىنداعى دوستىقتىڭ نىعايۋىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن «التىن قىران» وردەنىمەن ماراپاتتاپ, قازاقستانعا شاقىرعان بولاتىن.
2016 جىلى 7 قاراشادا ەلباسى جاپونياعا رەسمي ءىس-ساپارى بارىسىندا يمپەراتور اكيحيتومەن كەزدەستى. جاپون باسىلىمدارى («اساحي», «نيحونكەيدزاي شينبۋن») بۇل كەزدەسۋدىڭ ەكى مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزى تۋرالى جازىپ جاتتى. بۇل كەزدەسۋدە جاپون ساربازدارى ء(سىبىر اسكەري تۇتقىندارى) مەن جەكەلەگەن تۇرعىنداردىڭ كونتسلاگەرگە, ءبىر بولىگى قازاقستانعا ايدالعانى تۋرالى ايتىلدى. يمپەراتور سارايى باسقاراماسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, تۋعان جەرىنەن جىراقتا ءومىر سۇرگەن جاپوندار تۋرالى اڭگىمە قوزعالىپ, يمپەراتور قازاقستانعا بارعان جاپون ازاماتتارىن حالىقتىڭ جىلى قابىلداعانى ءۇشىن العىس ايتتى. ء«اساحيدىڭ» جازۋىنشا, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءسوزىن جاپون يمپەراتورى زور ىقىلاسپەن, مۇقيات تىڭداعان.
2013 جىلدىڭ 23 جەلتوقسانىندا يمپەراتور اكيحيتونىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا وتكەن سالتاناتتى قابىلداۋدا قازاق پەن جاپون حالىقتارىنىڭ دوستىعىنىڭ نىشانى رەتىندە كۇنشىعىس ەلى جايىندا جازىلعان «كۇنشىعىس اڭىزدارى» جانە «قىزىل قاقپانىڭ قۇپياسى» دەپ اتالاتىن ەڭبەكتەرىمىزدى قولتاڭبا جازىپ, جاپونيانىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى كاموحارا ماسايوشيگە تارتۋ ەتكەن بولاتىنبىز.
2017 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا جاپونيا پارلامەنتى يمپەراتور اكيحيتوعا كوزى تىرىسىندە تاعىن ءوز مۇراگەرىنە تاپسىرۋعا رۇقسات ەتەتىن ارنايى زاڭ قابىلدادى. بۇل زاڭعا سايكەس مۇراگەر حانزادا نارۋحيتو تاققا 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا وتىرادى دەپ كۇتىلۋدە.
شارافات جىلقىباەۆا
جاپونتانۋشى