ەرلىك پەن تاريح

تاجىك-اۋعان شەكاراسىندا قىزمەت اتقارعان شەكاراشىلار باس قوسقان جيىندا شەكارا قىزمەتىنىڭ باتىرى رادجان باتىرقانوۆتىڭ قارۋلاستارى تولكىنجون مۋرزاەۆ, راحمەتجان شاميەۆ, رەنات نۋرمامەتوۆتار دا ءجۇردى. شىنىمدى ايتسام, بۇل – مەن ءۇشىن كۇتپەگەن وقيعا بولاتىن. ءبىز – جۋرناليستەر تاجىك-اۋعان شەكاراسىندا بولعان قازاقستاندىق باتالوندار تۋرالى گازەت-جۋرنالدارعا كولەمدى ماقالالار جازۋمەن شەكتەلگەن جوقپىز. كىتاپتاردىڭ جارىق كورۋىنە بەلسەنە اتسالىستىق. ەسەسىنە, ءدال ر.باتىرقانوۆ سەكىلدى باتىر شەكاراشىمەن بىرگە بولعان جاۋىنگەرلەرمەن كەزدەسىپ, سۇحباتتاس بولۋ باقىتىن يەلەنگەن جوق ەدىك... دەگەنمەن, وسىدان ءبىر جىل بۇرىن وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋدىڭ ءساتى تۇسكەن. 1994 جىلى ءوزىنىڭ ازاماتتىق بورىشىن وتەپ جۇرگەن جەرىنەن تاجىكستانعا اتتانىپ, ءبىزدىڭ باتىر شەكاراشىمەن بىرگە قىزمەت اتقارعان قاتارداعى جاۋىنگەر ت.مۋرزاەۆپەن سۇحباتتاسقانبىز. ول مىنەزى اشىق, باۋىرمال جان ەكەن.   

ء«بىز جات ەلدىڭ شەكاراسىنا رادجاننان بۇرىن اتتاندىق», دەگەن بولاتىن تولكىنجون تويشى ۇلى. ال شىندىعىندا ءبىز بىرگە جازىلعانبىز. الايدا, وسى كەزدە كۇرشىمدە ۆولەيبولدان جارىس وتەتىن بولدى دا, رادجان سوعان قاتىسۋ ءۇشىن بىزدەن قالىپ قويدى. ءبىز دوسىمىزبەن تاجىك-اۋعان شەكاراسىندا ەكىنشى مەرزىمگە قالعان كەزىمىزدە كەزدەسىپ, قاۋىشىپ ەدىك.   

ول سپورتشى بولاتىن. نەگىزىندە ول ەرەكشە جان ەدى. وسىنداي دوستىڭ قازا تاپقانىنا بيىلعى قىركۇيەكتە 32 جىل تولادى. زۋلاعان ۋاقىت-اي. سول كەزدە ءبىز نەبارى ون توعىزداعى بوزبالا ەدىك. ەرلىك جاساۋعا اسىعىپ تۇراتىنبىز. سوندىقتان دا ءبىز مودجاحەدتەرمەن بولعان ۇرىستا ەشتەڭەدەن تايسالعان جوقپىز. ال رادجان ەكىباستان...

الدىمەن ءبىزدىڭ ءبىر سارباز جاۋدىڭ كولىگىن جارىپ جىبەردى. بۇل كەزدە ءبىرىنشى نۇكتەنى الىپ ۇلگەرگەن رادجان ءبىزدىڭ وڭ قاپتالدا دۇشپاندارمەن سوعىسىپ جاتقان. ول كومانديرى مەن دوستارىن جاۋدىڭ وعىنان امان الىپ قالۋ ءۇشىن جانتالاسىپ جاتىپ, اياعىنان اۋىر جارالاندى. جاۋدىڭ نىساناسى دا سول بولىپ, وقتاردىڭ جاڭبىرشا جاۋعانى سونشا رادجان جارالانعان كەزدە وعان بىرنەشە قادامداي جەردە جاتقان رينات تا جاقىنداي الماپ ەدى.

جاۋدى تاس-تالقان ەتىپ بارىپ, قاسىنا جەتكەنىمىزدە قايران دوستىڭ دەمى ءۇزىلىپتى.

وسىلاي دەگەن تولقىن اۋىر كۇرسىنگەن. ءبىز تاجىك-اۋعان شەكاراسىنىڭ باتىرىن تاعى دا سوزگە تارتۋعا اسىقپادىق. مۇنى قاجەت دەپ تە تاپپادىق. رادجان تۋرالى قانشاما ماقالا جازىلىپ, كىتاپتار جارىق كوردى. ءبىز ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى, باتىر وعلاننىڭ دوسىمەن كەزدەسىپ, تاجىك-اۋعان شەكاراسىنىڭ ارداگەرىمەن سۇحباتتاسۋ بولاتىن.

... ەندى مىنە, بۇگىن قازاقستاندىق سوڭعى 24-ءشى باتالوننىڭ تاجىك-اۋعان شەكاراسىنان تۋعان ەلگە ورالعانىنا 25 جىل تولۋىنا وراي وتكەن اۋقىمدى جيىندا ءسوز سويلەگەن دەپارتامەنت باستىعىنىڭ ورىنباسارى پولكوۆنيك ەربول تۇلكىباەۆ, وتستاۆكاداعى گەنەرال-مايور مارات ماجيتوۆ, رەنات نۋرمامەتوۆتار ءوز ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.

ايتا كەتەرلىگى, پولكوۆنيك ە.تۇلكىباەۆ تاجىك-اۋعان شەكاراسىنا اتتانعان كەزدە بۇرىنعى كۇرشىم شەكارا وتريادىندا قىزمەت اتقاراتىن. ال رەنات ەكى ەلدىڭ اراسىن ءبولىپ تۇرعان پياندج بويىندا وتكەن كۇندەرىن, 1994 جىلعى قىركۇيەك ايىندا بولعان تاريحي وقيعا – مودجاحەدتەرمەن بولعان كۇشى تەڭ ەمەس ۇرىس جايىندا توقتالعان.

شارا سوڭى شاعىن كونتسەرتتىك باعدارلاماعا ۇلاسىپ, كلۋب باستىعى اعا سەرجانت داستان سەمباەۆ «اۋعان جىرى» اتتى پاتريوتتىق ءاندى ناقىشىنا كەلتىرە ورىندادى.

ءيا, دۋشانبە اۋەجايىنىڭ بەتون جولاعىنان سوڭعى قازاقستاندىق باتالوندى الىپ ۇشقان «ان-72» ۇشاعىنىڭ كوككە كوتەرىلگەنىنە دە 25 جىل ءوتتى. ۋاقىت وتكەنمەن, سول كۇندەردىڭ ءىزى جاۋىنگەرلەر جادىندا جانە ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ جاۋىنگەرلىك شەجىرەسىندە ساقتالىپ قالدى. قازا تاپقانداردىڭ ەسىمى ۇمىتىلماۋى ءتيىس. ويتكەنى وتكەندى ەستەن شىعارساق, بۇگىنگى تىرشىلىكتىڭ قادىرىن دە جوعالتامىز. بۇگىنگى باس قوسۋ – سونىڭ ناقتى دالەلىندەي.    

تامارا داۋلەتباەۆا,

شەكارا قىزمەتى الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى.