قورشاعان ورتانى قورعاۋ – بۇگىنگى قوعام الدىنداعى ەڭ وزەكتى مىندەتتىڭ ءبىرى. بۇل باعىتتا تەك عالىمدار مەن ەكولوگتەر عانا ەمەس, جاس بۋىن وكىلدەرى دە تىڭ يدەيالارىمەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى. سونىڭ جارقىن دالەلى – الماتىلىق 10-سىنىپ وقۋشىسى ءمولدىر كەنجەبايدىڭ ەكولوگياعا زيانى جوق بيوپاكەت ويلاپ تابۋى.
جاس ونەرتاپقىش ءوز جوباسىن ازىرلەۋ بارىسىندا زاماناۋي تەحنولوگيانىڭ مۇمكىندىگىن ءتيىمدى پايدالانعان. اتاپ ايتقاندا, جاساندى ينتەللەكت كومەگىنە جۇگىنىپ, ءتۇرلى عىلىمي دەرەكتەردى سارالاعان, ەكولوگياعا قاۋىپسىز ءارى تابيعي قۇرامداردى انىقتاعان. سونىڭ ناتيجەسىندە تولىقتاي تابيعي زاتتاردان تۇراتىن, قورشاعان ورتاعا زالال كەلتىرمەيتىن بيوپاكەت جاسالىپ شىققان.
ءمولدىردىڭ ايتۋىنشا, ويلاپ تاپقان بيوپاكەت نەبارى 45–50 مينۋتتىڭ ىشىندە تولىقتاي ەرىپ كەتەدى. ال بۇل – پوليەتيلەن پاكەتتەرمەن سالىستىرعاندا وراسان زور ايىرماشىلىق. عالىمداردىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, كادىمگى پوليەتيلەن قالدىقتارى تابيعاتتا 500 جىلعا دەيىن ىدىراماي جاتادى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا توپىراقتى, سۋدى جانە ءتىرى اعزالاردى ۋلاپ, ەكوجۇيەگە ايتارلىقتاي زيان كەلتىرەدى.
«تابيعاتتى ايالاۋ بارىمىزگە ورتاق مىندەت. قورشاعان ورتامىزدىڭ تازا بولۋى ءبىزدىڭ بولاشاعىمىزعا اسەر ەتەدى. بۇل ءىستى اركىم ءوز باسىنان باستاسا, تابيعات تازا بولار ەدى», دەيدى ءمولدىر كەنجەباي.
ەلىمىزدە ەكولوگيا ماسەلەسىنىڭ وزەكتىلىگى كۇن وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ەلىمىزدە جىل سايىن 5 ميلليون توننادان استام تۇرمىستىق قوقىس شىعارىلادى. ونىڭ باسىم بولىگى – پلاستيك پەن پوليەتيلەن قالدىقتارى. بۇل جاعداي قورشاعان ورتاعا ۇلكەن قاۋىپ ءتوندىرىپ قانا قويماي, بولاشاق ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعىنا دا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن.
وسى تۇرعىدا ءمولدىر كەنجەبايدىڭ باستاماسى – قوعامعا وي سالاتىن, ماڭىزى زور جوبا. جاساندى ينتەللەكت پەن عىلىمدى ۇشتاستىرا وتىرىپ جاسالعان بيوپاكەت وندىرىستە قولدانىسقا ەنگىزىلسە, ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسا الاتىنى ءسوزسىز. سونىمەن قاتار بۇل جوبا جاسوسپىرىمدەردىڭ عىلىمعا, يننوۆاتسياعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ, ەل بولاشاعىنا بەيجاي قارامايتىن سانالى ۇرپاق قالىپتاستىرۋعا جول اشادى.
جاس ونەرتاپقىشتىڭ تاباندى ەڭبەگى مەن ىزدەنىسى – «تابيعاتتى قورعاۋ جاسقا قارامايدى» دەگەن ويدىڭ ايقىن دالەلى. ەگەر وسىنداي باستامالار قولداۋ تاۋىپ, كەڭىنەن جۇزەگە اسسا, ەكولوگيالىق تازا قازاقستان قۇرۋعا ءبىر قادام جاقىنداي تۇسەرىمىز انىق.
الماتى