پارتيا حاتشىسى ناتاليا گودۋنوۆا 1 شىلدەدەن باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جاڭا جۇيە – مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋمەن ەلىمىزدىڭ الەمدىك ستاندارتتارعا ۇمتىلىپ وتىرعانىن العا تارتا كەلە, ءسوز كەزەگىن ساراپشىلارعا ۇسىندى. وتىرىستىڭ نەگىزگى ۇيىمداستىرۋشىسى, ساياسي تالداۋ جانە ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى يۋليا كۋچينسكايا: «تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى قازاقستاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ايتارلىقتاي دامىدى. قازىر ەلىمىزدە وسىدان 10 جىل بۇرىن مۇمكىن ەمەستەي كورىنگەن كۇردەلى وپەراتسيالاردىڭ جاسالۋىنا تاڭعالمايتىن بولدىق. دەگەنمەن, دەنساۋلىق سالاسىندا كوپتەگەن شەشىمىن كۇتەتىن ماسەلەلەر بار», دەي كەلىپ ورتالىق جۇرگىزگەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر قورىتىندىسىن ۇسىندى. ساراپشى رەسپوندەنتتەردىڭ 44 پايىزىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەتكە قاناعاتتانارلىق دەپ باعا بەرگەنىنە توقتالدى. ءبىر ەسەپتەن بۇل اجەپتاۋىر جوعارى كورسەتكىش, الايدا بۇل ەل حالقىنىڭ جارتىسىنا جەتپەيدى, سوندىقتان دا سالادا اتقارىلار جۇمىس سالماعى قوماقتى ەكەنىن ايتتى. «ستراتەگيا» الەۋمەتتىك ساياسي زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى گۇلميرا يلەۋوۆانىڭ ءسوزى سالماقتى شىقتى. نەگىزىنەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەرگە نەگىزدەلىپ جاسالعان باياندامادان نە اڭعارىلدى؟ الدىمەن ءمامس جۇيەسىنىڭ ەنۋىنە بايلانىستى جۇرگىزىلگەن ساۋالدامالاردى زەرتتەۋ بارىسىندا حالىقتىڭ بۇل ماسەلەگە جەتە ءمان بەرمەيتىنى انىقتالعان. ماسەلەن, 2016 جىلى ءمامس ەنگىزۋدى حالىقتىڭ 40,9 پايىزى قولداسا, 31,5 پايىزى نارازىلىعىن بىلدىرگەن. ءتىپتى رەسپوندەنتتەردىڭ 14,2 پايىزى نەمقۇرايلى قاراپ, 13,4 پايىزى جاۋاپ بەرۋگە قينالعان كورىنەدى. جالپى العاندا, حالىقتىڭ 70 پايىزىنىڭ اقپاراتتاندىرىلۋ دەڭگەيى تومەن دەڭگەيدە, دەدى ساراپشى. ء«سىز ءمامس جۇيەسىن بىلۋگە, تۇسىنۋگە تىرىستىڭىز با؟» دەگەن ساۋالعا ءاربىر ونىنشى ادام قىزىعۋشىلىعى جوقتىعىن, ەسەسىنە جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ جۇمىسىنا قاتىستى نەگىزىنەن 3 ماسەلەنىڭ انداعايلاعانىن العا تارتتى. ول – ءدارى-دارمەك باعاسىنىڭ قىمباتتىعى, مەديتسينالىق قىزمەت ءۇشىن باعانىڭ جوعارىلىعى, مەديتسينالىق مەكەمەلەردەگى ۇزىننان-ۇزاق تۇراتىن كەزەكتەر مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى بىلىكتىلىگىنىڭ تومەن دەڭگەيى ەكەن. راسىندا, وسى ءۇش ماسەلەنىڭ دە وزەكتى ەكەنى ايقىن. ءتىپتى سوڭعى 3 جىلدىڭ ىشىندە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق قابىلداۋ بولىمىنە تۇسكەن 11 مىڭنان استام ءوتىنىشتى سونىڭ ايعاعى دەۋگە ابدەن بولادى. بۇل بۇگىنگى مەديتسيناداعى جالپى جۇرتشىلىقتىڭ باق بەتتەرىندە قوزعايتىن, كۇندەلىكتى ءبىر-بىرىمەن كەزدەسكەندە ايتاتىن, قانشا ءسوز ەتىلسە دە ونشا وزگەرمەي كەلە جاتقان ەڭ ءبىر وسال تۇسى ەكەنى انىق. استانا قالاسىنداعى ونكولوگيالىق ديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى مۇحتار تولەۋتاەۆ ەل بويىنشا بىرنەشە جىلدىڭ جۇزىندە جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان سكرينينگتىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. شىنى كەرەك, مەملەكەت تاراپىنان قارجىلاندىرىلاتىن اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا نەگىزدەلگەن وسى جۇيەنىڭ قادىرىن كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى. ەمحانالاردىڭ شاقىرعانىنا بارماي, ۋاقىتىن سوزىپ, تەگىن قارالىپ, جىل سايىن قاتەرلى اۋرۋلاردان ساقتان دەگەن جاقسى جوباعا قاتىسۋعا ءمان بەرمەيدى. سونىڭ وزىندە باس دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, بۇرىنعىعا قاراعاندا, قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىن باستاپقى كەزىندە انىقتاۋعا سكرينينگتىڭ كومەگى بولۋدا. ساراپتاماشىلار وتىرىسىنا قاتىسقان دارىگەرلەر قاۋىمى ايماقتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەسىندە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, نارەستە ءولىمىن تومەندەتۋ, مامان تاپشىلىعى بويىنشا اتقارىلار كوپ ىستەر جايىنداعى ويلارىمەن ورتاقتاستى. سوڭىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرىندەگى ولقى تۇستاردى جويۋ ءۇشىن ۇسىنىستار ازىرلەدى.
انار تولەۋحانقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»