بىرىگۋ – بەرەكە باستاۋى

كەشە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسقار مىرزاحمەتوۆ تاراز قالاسىندا الماتى, وڭتۇستىك قازاقستان, قىزىلوردا, جامبىل وبلىستارىنىڭ تاۋار وندىرۋشىلەرىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋدە اوك-ءتى 2017-2021 جىلدارى دامىتۋ­عا ارنالعان باعدارلاما جوباسى تالقىلاندى. باع­دار­لامانىڭ تۇجىرىمدامالىق ىقپالى – قوسالقى شارۋاشىلىق پەن ۇساق شارۋا, فەرمەرلىك قوجا­لىق­تاردى ءوندىرىستىڭ ءوسۋ فاكتورىمەن قاتار, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ەسكەرە وتىرىپ, اۋقىمدى تۇردە كووپەراتسيالاردى دامىتۋ بولىپ تابىلادى. ساراپتاما ناتيجەسى بويىنشا, قوسالقى شارۋاشى­لىقتاردا وندىرىلەتىن ءونىمنىڭ 80 پايىزى اۋىلدىق جەردە قالىپ قويىپ, قالا تۇرعىندارى مەن وڭدەۋشى كاسىپورىندارعا دەيىن جەتپەيتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. ەسەسىنە ەلىمىزدەگى ءسۇت جانە ەت كاسىپورىندارى بار بولعانى 50-60 پايىز جۇكتەمەلىك قۋاتپەن جۇمىس ىستەپ تۇر. ياعني, شيكىزات جەتىسپەيدى. ال كووپەراتسيا ارقىلى وسى ءونىمدى وندىرىسكە جەتكىزۋدىڭ مەحانيزمى تۇزىلەدى. كووپەراتيۆتەرگە بىرىككەن جاعدايدا ەڭ ءبىرىنشى شەشىلەتىن ماسەلە – ءونىمدى تاسىمالداۋ. كووپەراتسيادا فەرمەر ءوز ءونىمىن تاپسىرادى, ال كووپەراتسيا تاپسىرىلعان ءونىمدى قالاعا نەمەسە كاسىپورىنعا جەتكىزەدى. ال مەملەكەت بىرىككەن كووپەراتسياعا قولداۋ كورسەتىپ, سۋبسيديالاۋ جانە تەحنيكا الۋدى نەسيەلەۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ, اينالىمعا قاراجات بەرەدى. 2021 جىلعا قاراي 500 مىڭعا جۋىق جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق پەن ۇساق شارۋا قوجالىقتارى بىرىگىپ, 1500 اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتسيالارى قۇرىلادى دەپ كۇتىلۋدە. وسىنىڭ ارقاسىندا فەرمەرلەردى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ مەن وڭدەۋگە بىرىكتىرە وتىرىپ, قازاقستاندىق ءونىمنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا بولادى. قازاقستان جىل سايىن 1 ترلن تەڭگەگە جۋىق ازىق-ت ۇلىك تاۋار­لارىن يمپورتتايدى. ولار: ءىرىم­شىك, قانت, سارى ماي جانە ت.ب. جە­كە قوسالقى شارۋاشىلىق پەن شارۋا قوجالىقتارى وندىرگەن ونىمدەردى كووپەراتيۆتەر ارقىلى ساتىپ الىپ, وڭدەپ, شەتەلگە كەتىپ جاتقان اقشانى ءوز ەلىمىزدە قالدىرا الامىز. جۇكتەمەلىك 20-60 پايىز عانا قۇرايتىن بولعاندىقتان, وندىرۋشىلەر اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن ايتىپ وتىر. اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ 10-30 پايىزى عانا وڭدەلەدى. بۇل كۇردەلى ماسەلەلەردى كوو­پەراتيۆتەرگە بىرىگۋ ارقىلى شە­شۋگە بولادى. ياعني, ەلىمىزدىڭ ءاربىر فەرمەرى اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆى ارقىلى مەملەكەتتىك قولداۋ الا الادى. كووپەراتيۆتەر ارقىلى تۇراقتى ساتىپ الۋ مەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندى­رۋشىلەردىڭ تاۋارلارىن وڭدەۋ­شى كاسىپورىندارعا جەتكىزۋ ماسە­لەسى شەشىلسە, كووپەراتيۆ­تەردى تەحنيكالىق جاعىنان جاب­دىق­تاۋ «كازاگرو» ۇبح ارقىلى جۇزەگە اسىرىلماق. «اۋىلشارۋاشىلىق كوو­پەرا­تيۆتەرى دامىسا, 500 مىڭ ۇساق ءوندىرۋشىنى تارتۋ جانە ءونىم­دەردى وتكىزۋ مەن وڭدەۋدىڭ ءپار­مەندى جۇيەسىن قۇرا الامىز ءجا­نە شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتە­تىن كاسىپورىنداردىڭ ۇلەسى 1,3 ەسەگە ارتادى. سوندىقتان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كىرىسىن جىل سايىن 300 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ جانە ساۋدانىڭ ۇستە­مە باعاسىن 15-20 پايىزعا تومەن­دەتۋ كوزدەلىپ وتىر. جىل سايىن 300 ملرد تەڭگە اۋىلدارعا قوسىم­شا كىرىس رەتىندە كىرىپ وتىرسا, بۇل كورسەتكىش بولىنگەن سۋبسيديا كولەمىنەن ەكى ەسەگە ارتىق دەگەن ءسوز», دەيدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسقار مىرزاحمەتوۆ. اۋىلشارۋاشىلىق كووپە­را­تسيالارى ارقىلى قازاقستان ىشكى نارىقتا ءوزىنىڭ تابيعي جانە قۇنارلى ونىمدەرىمەن ەرەكشە­لەنەتىن بولادى. سونىمەن قاتار, كووپەراتيۆتەر ءوز ۇلەسكەرلەرىنە, ياعني قوسالقى شارۋاشىلىق پەن ۇساق شارۋا قوجالىقتارىنا ۆەتە­رينارلىق, اگروحيميالىق, تەحني­كالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە جەم-ءشوپ دايىنداۋ بويىنشا بىرنەشە قىزمەتتەر كورسەتە الادى. وزىندىك قۇنى 7-8 مىڭ تەڭگە بولاتىن ءشوپ, جازعى ۋاقىتتا 20 مىڭ تەڭگەگە, كۇزدە 30 مىڭ تەڭگە, قىستا 40 مىڭ تەڭگەگە دەيىن قىمباتتايدى. ال, كووپەراتيۆ مەملەكەتتىڭ قول­داۋىمەن ليزينگ ارقىلى ساتىپ الىنعان تراكتور, ءشوپ شابا­تىن ماشينا, تىركەمەلەردى پايدا­لانىپ, ارزان باعامەن شوپپەن قامتاماسىز ەتە الادى. «بۇگىندە جامبىل وبلىسىندا 115 شاعىن وتباسىلىق تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارىن قۇرۋعا 476 ملن تەڭگە, 542 شاعىن بورداقىلاۋ الاڭدارىن سالۋعا 1,8 ملرد تەڭگە جانە 15 ءسۇت قابىلداۋ پۋنكتتەرى قۇرى­لىسىنا 18 ملن تەڭگە قارا­جات اۋدارىلدى. سونداي-اق, 6 كووپە­راتيۆ قۇرىلدى. مەركى اۋدانىندا ءسۇت كلاستەرىن دامىتۋ بويىنشا قۇ­رامىنا 42 شارۋاشىلىق بىرىككەن «مەركى ونىمدەرى» اۋىل­شا­رۋاشىلىق وندىرىستىك كووپە­راتيۆى جۇمىس اتقارۋدا. الداعى ۋاقىتتا كووپەراتيۆ توڭىرە­گىندە 70-200 باسقا دەيىن اسىل تۇقىم­دى ساۋىن سيىرى بار شاعىن ءسۇت-تاۋارلى فەرمالارىن قۇرا وتى­رىپ, وندىرىلگەن تاۋارلى ءسۇتتى تەرەڭدەتە وڭدەپ, وتكەرۋ جۇمىس­تارىمەن شۇعىلدانادى», دەيدى بۇل جونىندە جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ. جيىن سوڭىندا ءتورت وبلىستان جينالعان اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارىن وندىرۋشىلەرى وزدەرىن تول­عاندىرعان ماسەلەلەردى ورتاعا سالىپ, بۇل باعىتتاعى جۇ­مىس­تاردى كەڭىنەن تالقىلادى. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان» جامبىل وبلىسى