قازاقستان – تابيعي رەسۋرستار مەن پايدالى قازبالارعا اسا باي ەل. بىزدە مەندەلەەۆ كەستەسىندەگى ەلەمەنتتەردىڭ بارلىعى بار. تابيعات بىزگە جەتى قات جەردىڭ قويناۋىنداعى بايلىقتى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, كوزگە اسەم كورىنەتىن الۋان ءتۇرلى رەلەفتەردى دە سىيلاي سالعان. بۇعان ەندى ەجەلگى ساق, عۇن, ءۇيسىن زاماندارىنان بەرى ساباقتى ءجىبى جالعاسقان تامىرى تەرەڭ تاريحىمىز بەن سان عاسىرلار بويى وركەن جايىپ كەلە جاتقان مادەنيەتىمىزدى جانە ەتنوگرافيامىزدى قوسساق, ۇلان-بايتاق جەرىمىزدى ەۋرازيا ەندىگىندەگى ءتالىمدى تۋريزم ورتالىعىنا اينالدىرۋعا ابدەن بولار ەدى.
نەگىزى, بۇل تاقىرىپتاعى اڭگىمەنىڭ كوتەرىلىپ جۇرگەنىنە ءبىراز ۋاقىت بولىپ قالعانىمەن, وعان قاتىستى جۇمىستار, وكىنىشكە قاراي, سول ءسوز جۇزىنەن ءالى تىم كوپ ىلگەرى جىلجىپ كەتە قويعان جوق. ال بۇل سالانى دامىتۋ بولاشاقتا جۇرتتىڭ ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرىن شەشىپ الىپ, مۇنداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كەڭىنەن ءورىس اشۋعا مۇمكىندىك بەرگەن بولار ەدى. سەبەبى, تۋريزم الداعى ونجىلدىقتار بەدەرىندە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى وسۋىنە ىقپال ەتەتىن بىردەن-ءبىر سالا بولۋى ءتيىس. تۋريزم – جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, تومەنگى جانە ورتا بىلىكتى قىزمەتكەرلەردى جۇمىس ورنىمەن قامتۋ, ەكونوميكانى جان-جاقتى دامىتۋ. ول الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى بولىپ تابىلادى. مۇنداعى باسەكەلەستىكتە ارتىقشىلىقتار دۇرىس پايدالانىلسا, ول بۇل يندۋسترياعا تىكەلەي تارتىلعان كولىك, بايلانىس, قۇرىلىس, اۋىل شارۋاشىلىعى سياقتى 32 سالانى دامىتۋعا تىكەلەي نەمەسە جاناما اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەن.
تۋريزم قازىرگى تاڭدا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرى ەكونوميكاسىندا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. جەر شارىنداعى ءاربىر 11-ءشى جۇمىس ورنى تۋريزم نەگىزىندە قۇرىلعان. الەمنىڭ جيىنتىق ىشكى جالپى ونىمىندە ءتۋريزمنىڭ ۇلەسى 9,4 پايىزدى قۇرايدى. بۇل 6,8 ترلن اقش دوللارى كولەمىندەگى قارجىنى كورسەتەدى. تاعى ءبىر مىسال, تۇركيا قاجەتتى زاڭنامالىق شارالار مەن سالىقتىق جەڭىلدىكتەرىن قابىلداۋ ارقاسىندا ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 10,9 پايىزىن وسى سالادان الىپ, 2 ملن ادامعا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ وتىر. ال بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە بۇل كورسەتكىش ءتىپتى 14,3 پايىزدان اسىپ ءتۇسىپ, ەلدەگى جۇمىس ورنىنىڭ سانى 383 مىڭنان اسىپ جىعىلادى.
شىنى كەرەك, سوڭعى جىلدارى بىزدە سالانى وركەندەتۋ كەرەك ەكەنى ءجيى ايتىلىپ جۇرگەنىنە قاراماستان, وعان قالدىق قاعيداتىمەن قاراجات بولۋشىلىك ءۇردىسى توقتاتىلماي كەلەدى. بىزدەگى تۋريزم سالاسىندا ءالى كۇنگە دەيىن جۇمىستارمەن جۇيەلى تۇردە اينالىساتىن ءبىرتۇتاس دەربەس ۋاكىلەتتى ورگان جوق. راس, بۇدان ەكى جىل بۇرىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنىڭ اياسىندا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگى سالانى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىن جاساپ, بەكىتكەن بولاتىن. بىراق ودان قارقىن الىپ, دامىپ كەتكەن سالا جوق. نەگە؟
بىزدىڭشە, مۇنىڭ وتكەن جولى باياندالعاننان دا باسقا بىرنەشە وبەكتيۆتى سەبەپتەرى بار. قازىرگى تاڭدا سالانىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان بىرنەشە ماسەلەنى اتاپ وتۋگە بولادى. اتاپ ايتقاندا, بىرىنشىدەن, تۋريستىك قىزمەت قۇنى ءالى دە بولسا جوعارى, ەكىنشىدەن, تۋريزم ينفراقۇرىلىمى قالىپتاسپاعان, ۇشىنشىدەن, كورسەتىلەتىن قىزمەت دارەجەسى تومەن, تورتىنشىدەن, ۆيزا جۇيەسى مەن كوشى-قون ءتارتىبى كۇردەلى, بەسىنشىدەن, چارتەرلىك اۋە تاسىمالىنا قاتىستى دا پروبلەمالار بار.
ال بۇلاردىڭ ءبارىنىڭ باسىندا وتاندىق ءتۋريزمدى ناسيحاتتاۋ ءىسى ءبىزدىڭ قاجەت ەتكەنىمىزدەن كوپ تومەن ەكەندىگى تۇر. مۇنىڭ الدىندا وسى ماسەلە سالانى دامىتۋداعى باستى كەدەرگىلەردىڭ ءبىرى ەكەنى رەتىندە ايتىلعان بولاتىن. ەندى سول ءسوز جالعاستىرىلار بولسا, ەڭ الدىمەن ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ وتاندىق تۋريستىك يندۋستريانىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ جونىندە ۇيلەستىرىلگەن قانداي دا ءبىر ايقىن ءىس-قيمىل جوسپارى جوق ەكەنىن اۋىزعا الار ەدىك. سوندىقتان, جۋىق ۋاقىت شەڭبەرىندە سىرتتان كەلەتىن جانە ىشكى تۋريزم كولەمىن ۇلعايتۋ ەسەبىنەن تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋ, مەملەكەت پەن حالىق كىرىسىنىڭ تۇراقتى ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن باسەكەگە قابىلەتتى تۋريستىك يندۋستريا قۇرۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەت بولعانى ابزال. مۇنىڭ ءبىرىنشى قادامى وڭىرلىك دەڭگەيدە جاپپاي جەكە تۋريزم باسقارمالارىن قۇرۋدى قولعا الۋ بولسا كەرەك.
بۇل رەتتە ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار سالانىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ۆيزا رەجىمىن, كوشى-قوندى جانە شەتەلدىكتەردى تىركەۋدى وڭايلاتىپ, قۇقىقتىق ءتارتىپتى, دەنساۋلىق ساقتاۋدى جانە سانيتارلىق-گيگيەنالىق جاعدايلاردى باقىلاۋعا الۋدى كۇشەيتۋى, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ ارناسىندا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە كرەديت بەرۋ شارتتارىن جەڭىلدەتۋى, مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىك پەن ينۆەستيتسيالىق پرەفەرەنتسيالار بەرۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋى ءتيىس.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان»