جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولا بىلەيىك
تاۋەلسىز ەل تاريحىندا ايتۋلى داتالار دا, اۋىز تولتىرىپ ايتار تاريحي كورىنىستەر مەن تۇلعالار دا بار. ەلباسىنىڭ جولداۋىن بارلىق قاۋىم بولىپ جىلدا تالدايمىز. باسشىمىز ءوز ەلىنىڭ بولاشاعىنا تولىقتاي سەنەتىن تۇلعا, ونىڭ ءاربىر جولداۋىندا ويلاناتىن, ىسكە اسىراتىن جۇيەلى ويلار بار. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ءوز قۇندىلىقتارى دا, قيىنشىلىقتارى دا جەتەرلىك. ال ولاردى جەڭۋ ءسىز بەن ءبىزدىڭ قولىمىزدا. مەن ءوز كۇشىمىزدى بىرىكتىرسەك كەمەل ەل قالىپتاستىراتىنىمىزعا سەنىمدىمىن. كەڭ بايتاق ەلىمىزدە اقىن دا, جازۋشى دا, كەرەمەت ونەر يەلەرى دە, ءوز ماماندىقتارىنىڭ مايتالماندارى دا, جومارت جاندار دا, ەر تۇلعالى ازاماتتار دا جەتەرلىك. سول جانداردىڭ ەسىمى مەن ىستەرىن كورىپ-ءبىلىپ جۇرسەك, سولارداي بولساق – الار اسۋىمىز كوپ-اق.
تۋعان جەرىمدەگى ءاربىر جاڭالىق مەنى سەرپىلتىپ وتىرادى. سوڭعى بەس جىلدىڭ كولەمىندە ءبىزدىڭ وبلىسىمىز گۇلدەنە باستادى. قالا كەلبەتى ابدەن وزگەردى, اۋىل جاڭاشا تىنىستادى. ارينە, بۇل ءبىر ادامنىڭ جۇمىسى ەمەس شىعار, دەگەنمەن وسى ارالىق ق.كوشەرباەۆتىڭ ەل باسقارۋ كەزىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىنا ەشكىم كۇمان كەلتىرە الماس. ءوزىم بايقوڭىر قالاسىنىڭ تۇرعىنىمىن. بۇل شاھاردا دا ءوز ىستەرىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان جاندار بارشىلىق. وسىنداي جانداردىڭ دا ەڭبەگى باعالانىپ, جاقسىلىق جارشىسى تىزىمىنە كوپتەپ ەنەتىنىنە, ەلىمىز ەلباسى ايتقان دامىعان مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنان كورىنەتىنىنە مەن ابدەن سەنىمدىمىن.
گۇلجاينا تۇرسىنباەۆا
قىزىلوردا وبلىسى
...اسەرىمەن بولىسەدى
ءابىش الەمىنە ءۇڭىلدى
شەتپەدەگى س.قوندىباي اتىنداعى وبلىستىق مەموريالدىق مۇراجايىندا ء«ابىش جانە ماڭعىستاۋ» اتتى رۋحاني دوڭگەلەك ۇستەل ءماسليحاتى وتكىزىلدى. باسقوسۋداعى العاشقى ءسوزدى زامانىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى ءابىش كەكىلباەۆتىڭ زامانداسى الدابەرگەن قۇرماشەۆ الىپ, سىنىپتاسى جونىندە ەستەلىك ايتسا, جازۋشىنىڭ شىعارمالارىنداعى ماڭعىستاۋدىڭ ءرولى جايىندا گۇلجاميلا قۇسايىنقىزى بايانداما جاسادى. سونداي-اق ريما بەرديەۆا ء«ابىش جانە سەرىكبول» تاقىرىبىنداعى بايانداماسىندا ەكى ۇلى ادامنىڭ اراسىنداعى قاتىناس پەن ونەگەلى ءومىر جولى مەن شىعارماشىلىق بەلەستەرىن جان-جاقتى تالدادى. ال ءتىل مامانى ق.بوبەتاي ء«ابىش كەكىلباەۆ شىعارماشىلىعىنداعى ستيليستيكا» اتتى عىلىمي تۇجىرىمداماسىن ورتاعا سالىپ, كوپشىلىككە كەكىلباەۆتىڭ جازۋ شەبەرلىگىن ءتۇسىندىرىپ بەردى.
باسقوسۋ بارىسىندا جاستار كەلگەن قوناقتارعا ساۋالدارىن قويىپ, ۇسىنىستارىن بىلدىرسە, جاس اقىندار وزدەرىنىڭ ءابىش اتالارىنا شىعارعان ارناۋلارىن وقىپ, جۇرەكجاردى تىلەكتەرىن جەتكىزدى. شارا سوڭىندا ءا.كەكىلباەۆ تۋرالى جازۋشى سۇلتان ورازالىنىڭ ارنايى تۇسىرگەن دەرەكتى ءفيلمى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى.
اللابەرگەن قونارباەۆ
ماڭعىستاۋ وبلىسى, ماڭعىستاۋ اۋدانى
...ۇسىنىس ايتادى
بابالار كەسەنەسىنە كوڭىل بولىنسە...
تۇركىستان قالاسىنداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ جارتى بولىگى ءتۇرلى-ءتۇستى كەراميكامەن كومكەرىلگەن دە, ال قالعان بولىگى قاراپايىم قىشتارمەن ورىلگەن كورىنەدى. ارداگەرلەر اتىنان سۇرارىمىز – كىرەبەرىس كەلبەتى جاعى دا ءتۇرلى-ءتۇستى كەراميكامەن كومكەرىلسە دەيمىز. سوندا بۇل كەشەن تۇگەلدەي ادەمى بەينەگە ءتۇسىپ, ءارى كەلگەن جۇرتشىلىقتى تامساندىرارى انىق.
قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى يۋنەسكو تىزىمىندەگى مادەني مۇرا ەكەندىگىن ەسكەرىپ, وسى كەسەنەنىڭ جوندەۋىنە جەتەتىندەي قارجى بولىنسە, قۇبا-قۇپ بولار ەدى.
تاعى ءبىر ۇسىنىس, وسى ويشىل عۇلاما عالىمنىڭ ۇستازى بولعان وتىرارداعى ارىستان بابقا دا قۇرمەت كورسەتىلسە ەكەن دەيمىز. «بۇل كەسەنەنى دە ءتۇرلى-ءتۇستى كەراميكامەن سىرتىن تۇرلەنتسە, اسپەتتەسە ەكەن» دەگەن تىلەگىمىز بار. بۇل ياساۋي بابامىزدىڭ ۇستازى ارىستان بابقا دەگەن قۇرمەت بولار ەدى. وسى ەكى كەسەنەگە بىردەي كوڭىل ءبولىپ, اجىراتپاي ءبىر جىلدا, ءبىر مەزگىلدە قۇرىلىسى جۇرگىزىلسە دەيمىز. تۇركىستان قالاسى 2017 جىلى تۇركى تىلدەس حالىقتارىنىڭ رۋحاني استاناسى بولعان كەزدە وسى ءىستى قولعا الۋىمىز ماڭىزدى بولار ەدى.
ا.ساپاروۆ,
كەنتاۋ قالالىق «ارداگەر» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ باسشىسى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى
...ساقتاندىرادى
تاربيە تال بەسىكتەن باستالادى ەمەس پە؟
قازىرگى تاڭداعى قازاق وتباسىنداعى تاربيە-ءتالىم قاي دارەجەدە؟ ء«اي» دەيتىن اجە, «قوي» دەيتىن قوجا جوق» زامان بولىپ بارا جاتقان جوق پا؟ كەيبىر اتا-انالار بالا تاربيەسىنە نەمقۇرايلى قارايدى. كەيبىرى كەش باستالىسىمەن تەلەديداردىڭ الدىنان شىقپايدى. اتا-انا نە ىستەسە, بالا سونى كورىپ وسەدى. كەش بولىسىمەن جۇمىستان شارشاپ كەلگەن اتا-انالار: «بالام, بۇگىن ساباقتا نە وقىدىڭ, قانداي تاپسىرما بەردى؟» دەپ سۇراماي, قولىنا ۇيالى تەلەفوندى بەرىپ: «سەن دە تىنىش, مەن دە تىنىش» دەپ وتىرا بەرەدى. بالا قانداي سايتتا وتىر, نە ويىن ويناپ وتىرعانىندا شارۋاسى جوق. الەۋمەتتىك جەلىگە كىرگەن بالا ودان شىققىسى كەلمەي, ءارتۇرلى ۆيدەولاردى كورىپ, جەلىلەردى ارالاپ شىعىپ, سول جەلىدەگى بىرەۋمەن تانىسادى. جەتكىنشەك قىزدار الدانىپ قالىپ, سودان قيىن جاعدايعا ءتۇسۋى مۇمكىن...
تاربيە – تال بەسىكتەن باستالادى ەمەس پە, سول تاربيەمىز قايدا بارا جاتىر؟! ەكى جاستاعى ءسابيدى دە تەلەفونمەن الداندىرامىز. وسە كەلە بالانى تەلەفونمەن تاربيەلەيتىن شىعارمىز. الەۋمەتتىك جەلىدەن نەشە ءتۇرلى سۇمدىقتاردى كورگەن جەتكىنشەكتەر ءوز-وزدەرىنە قول جۇمساپ, ءارتۇرلى سەكتا, جيھاد جەتەگىمەن شەتەل اسىپ كەتىپ جاتىر ەمەس پە! زامان وزگەردى دەيمىز, زامان ەمەس – ادام وزگەردى. اتا-انا, ۇستازدار ارالاساتىن ورتالارى جاقسى بولسا, بالا دا زامانعا قاراي وزگەرمەۋشى ەدى.
كەنجەگۇل ءادىلوۆا
استانا
...كوزقاراسىن بىلدىرەدى
جاقىنىمىزعا دومبىرا سىيلايىق
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنەن ورالحان ءداۋىتتىڭ «كۇي وينايدى قازاعىمنىڭ قانىندا» اتتى ماقالاسىن وقىپ, مەنىڭ دە قالام ۇستاۋىما تۇرتكى بولدى. بۇرىن دومبىراسىز ءۇي بولماۋشى ەدى. قازىر ءىرى قالالاردا بالالاردىڭ ۇيرەنۋلەرى ءۇشىن دومبىرا ۇيىرمەلەرى بار, ال اۋىلدا ونداي مۇمكىندىك جوق. ءبىر كەزدەرى تەلەارنالاردان دومبىرادا ورىندالاتىن ءداستۇرلى اندەر ءجيى بەرىلىپ, كۇيشىلەردىڭ «كۇي تارتىستارى» بولىپ تۇرۋشى ەدى. بۇل كۇندە ونىڭ ءبىرى دە جوق. ەلدە – ورتا جاستاعى, ەگدە جاستاعى كىسىلەردىڭ, زەينەت جاسىنداعى اتا-اپالارىمىزدىڭ ەرتەلى-كەش تەلەديدار الدىندا وتىراتىنىن ەسكەرسەك, بىراۋىق دومبىرا ءۇنىن اڭسايتىنىن نەگە باعامدامايمىز وسى؟!
مەن ءوزىم دە دومبىرا تارتامىن. ۇلىمنىڭ جاس كەزىندە ءان سالۋعا يكەمى بارلىعىن بايقاپ, دومبىرا ۇيرەتتىم. ۇلىم جيىرماعا تولعاندا وعان تۋعان كۇنىنە دومبىرا سىيلادىق. سوسىن ءىنىمنىڭ بالالارىنا دا دومبىرا تارتۋدى ۇيرەتتىم. ولار دا قازىر ستۋدەنت, الەۋمەتتىك جەلىلەردە قازاق اندەرىن, تەرمەلەردى ورىنداپ ءوزى قۇرالپىلاس جاستارعا ناسيحاتتاپ ءجۇر. قازىر ويلاپ وتىرمىن, جالپى سىيلىق جاساۋدى ايەلدەر قاۋىمى عوي ۇيلەستىرەتىن. قازاق انالارىنا, ايەلدەرىنە ايتارىم – التىن تاعۋدان, شاپان جابۋدان جالىعاتىن ۋاقىت بولدى عوي... قازاقى قۇندىلىعىمىزدى ويلايىق. ول ءۇشىن كەيىنگىگە ۇلگى بولسىن, ەڭ قادىرلى قوناققا دومبىرا سىيلايىق. ءار ءۇيدىڭ تورىندە «قۇدا سىيلاعان» قاسيەتتى دومبىرا ءىلۋلى تۇرسىن.
زەبەركۇل شارداربەكوۆا, ۇستاز
جامبىل وبلىسى, تالاس اۋدانى