ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىندا الەۋمەتتىك سالاعا كوپ كوڭىل ءبولدى. راسىندا, حالىقتىڭ كوڭىل-كۇيى وسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرا ءتۇسۋ باستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك. پرەزيدەنت «ۇكىمەت بيزنەس قوعامداستىعىمەن بىرلەسىپ, يندۋستريالىق نىساندارعا جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن ادامدارعا تەگىن كاسىپتىك وقۋدى ۇسىنۋى قاجەت. ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ەلدى اۋقىمدى يندۋستريالاندىرۋعا قاتىسۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزۋى كەرەك» دەۋى دە وسىنداي مىندەتتەردەن تۋىنداعان.
«جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلدى, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى قىسقاردى. بۇعان مىسالدى قازالى اۋدانىندا اتقارىلعان ءىس-شارالارعا قاراپ بايقاۋعا بولادى.
«جول كارتاسى» ءىس-قيمىل جوسپارىنىڭ ورىندالۋىنا بايلانىستى اۋداندا 2010 جىلى 13 جوبا قارالىپ, ناقتى 297 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلۋ بەلگىلەنگەن بولاتىن. بۇل الەۋمەتتىك جوبالار بويىنشا 8 مەردىگەر جەڭىمپاز اتاندى. اتالعان 8 مەردىگەرمەن كەلىسىم-شارتقا وتىرۋ ناتيجەسىندە 297 جۇمىسسىز جۇمىسقا جىبەرىلىپ, الەۋمەتىك جوبا بويىنشا اشىلاتىن جاڭا جۇمىس ورىندارى 100 پايىزعا ورىندالدى.
سول سياقتى ماماندىعى بار جۇمىسسىز جاستاردى تاجىريبەدەن ءوتكىزۋ, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا جىبەرۋ ءۇشىن 60 ملن.تەڭگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىنىپ, 2010 جىلى مەنشىك نىسانىنا قاراماستان 117 مەكەمەمەن كەلىسىم-شارتقا وتىرۋ ارقىلى جۇمىس ىزدەۋشى رەتىندە تىركەۋدە تۇرعان 464 ادام ءوز ماماندىقتارىنا سايكەس جاستار ءتاجىريبەسىنە, 37 جەكە تۇلعالارمەن كەلىسىم-شارتقا وتىرۋ ارقىلى 203 ادام الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا جىبەرىلدى. «جاستار ءتاجىريبەسى» بويىنشا جىبەرىلگەن مامانداردىڭ 78-ءى, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا جىبەرىلگەندەردەن 49 ادام جۇمىسقا ورنالاستى.
«جول كارتاسى» بويىنشا اۋدانداعى №5, №8 كاسىپتىك ليتسەيلەردە اتقارىلاتىن جوبالارعا ءسايكەس تراكتوريست-ماشينيستكە – 25, اۆتوكولىك تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە ءجوندەۋگە – 25, سلەسار-سانتەحنيككە – 25, كىرپىش قالاۋشىعا – 25, گاز جانە ەلەكترمەن دانەكەرلەۋشىگە – 25, بارلىعى 122 جۇمىسسىز اتالعان ماماندىقتار بويىنشا قىسقا مەرزىمدى كۋرستا وقىتىلدى.
كەنتتەگى №5 كاسىپتىك ليتسەيدەن وقۋ بىتىرگەن 50 جۇمىسسىزدان 20 ادام, قازالى قالاسىنداعى №8 كاسىپتىك ليتسەيدەن وقۋ بىتىرگەن 75 جۇمىسسىزدان 16 ادام, بارلىعى 36 ادام مەكەمەلەردىڭ قاجەتتىلىك سۇرانىستارىنا سايكەس ءار ءتۇرلى مەكەمەلەرگە جۇمىسقا تۇردى.
«جول كارتاسىنا» بايلانىستى جۇمىسسىزدارعا كاسىپتىك دايارلاۋ ءجانە قايتا دايارلاۋ كۋرستارىن ۇيىمداستىرۋ بارىسىندا 2010 جىلى ەنگىزىلەتىن يننوۆاتسيالىق جوبالارعا, اسىرەسە, «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» جوباسىنا قاجەتتى مامانداردى دايىنداۋ ماقساتىندا قىزىلوردا قالاسىنداعى «تەح مامان» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ارقىلى 5 جۇمىسسىز ءوز وتىنىشتەرى بويىنشا قىسقا مەرزىمدى 2 ايلىق كۋرستا وقىتىلىپ, 4-ەۋى جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. بيىلعى جىلى اۋداندىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجىعا «رزا-اگرو» جشس-نىڭ سۇرانىسى بويىنشا تۇكتىباەۆ اۋىلىندا №8 كاسىپتىك ليتسەيدىڭ ارنايى فيليالى اشىلىپ, 23 جۇمىسسىز تراكتوريست-ماشينيست ماماندىعىنا وقىتىلىپ, ءبىلىم الىپ شىقتى. ولار دا جۇمىسپەن قامتىلدى.
«باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيتتىك كولىك ءدالىزىن قايتا جاڭارتۋ ماقساتىندا اۆتوموبيل جولىنىڭ قايتا سالۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋعا جۇمىس جاساپ جاتقان مەردىگەر مەكەمەلەر 2010 جىلى اۋداننان 60 جۇمىسسىزدى ارنايى جولدامامەن جۇمىسقا قابىلداسا, بيىلعى جىلدىڭ 5 ايىندا 99 ادام جۇمىسقا جىبەرىلدى.
وتكەن جىلى اۋدان بويىنشا تۇرمىستىق جاعدايى كەدەيشىلىك شەگىنەن تومەن 305 وتباسىنىڭ 1638 مۇشەسىنە 15771,4 مىڭ تەڭگە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىندالىپ, تولەندى. بۇل الەۋمەتتىك تولەمدەر بيىلعى جىلدىڭ 5 ايىندا وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 165 وتباسىعا, 2788,3 مىڭ تەڭگەگە قىسقاردى.
جاڭادان بەكىتىلگەن «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى اۋدان اكىمىنىڭ قاۋلىسىمەن «اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى» قۇرىلىپ, ماماندارى جاساقتالۋ ءۇستىندە. جىل ارتقان سايىن جۇمىسسىزدار سانى دا ازايىپ كەلەدى. ال مۇنىڭ ءبارى مەملەكەت ءجۇرگىزىپ وتىرعان سىندارلى ساياساتتىڭ ارقاسى ەكەنى ايداي انىق.
جاپپاربەرگەن جالعاسباي, قازالى اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولىمىنىڭ باستىعى.