استانا يدەياسى – ۇلى يدەيا, ۇلى قۇبىلىس. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ, مەملەكەتتىك تۇتاستىعىمىزدىڭ, ەلدىگىمىزدىڭ عاجايىپ ءبىر سيپاتى. ەجەلگى اقمولا – قاراوتكەل ايماعىنىڭ تاريحى, ياكي گۇلدەنگەن استانانىڭ شەجىرەسى مەيلىنشە باي. زاتتىق مادەنيەت جاعىنان بولسىن, رۋحانيات تاريحى جاعىنان بولسىن. ادەبي مادەني ءھام تاريحي دەرەكتەر جەتكىلىكتى. قازاق جەرىندە جىلقى شارۋاشىلىعىنىڭ, مەتاللۋرگيانىڭ, كيىز ءۇيدىڭ, كونە شاھارلاردىڭ تاريحى بەس مىڭ جىلدى قامتيدى. ۇلت تاريحىندا نەبىر قان كەشۋلەر مەن زوبالاڭدار وتسە دە تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا بۇرىنعى جادىگەرلەرىمىزدى, رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى جيناقتاپ, جۇيەلەپ, ەل كادەسىنە جاراتۋ – اسىل پارىزىمىز. سونىڭ ناقتى, زاتتى ءبىر كۋالىگى – استانا تاريحى مەن مادەنيەتىنە قاتىستى «استانا جازۋشىلارىنىڭ كىتاپحاناسى» بويىنشا جارىق كورگەن كەسەك ماتەريالدار, زەرتتەۋلەر. بۇلاردى ءوز الدىنا جەكە جەكە ءتۇسىندىرىپ اڭگىمەلەيىك.
«استانا. يستوريا ستوليتسى ي كرايا XVII XIX ۆ.ۆ.» (2006) زەرتتەۋى. مۇندا قازاق جەرىندەگى قورعاندار, بالبالدار, وبالار, وسىمدىك پەن حايۋاناتتار الەمى, توپىراق, سۋ, اۋا رايى, كولدەر, قىراتتار, تاۋ كەن ءىسى, تاستاعى تاڭبالار تۋرالى مالىمەتتەر بار. سونىمەن قاتار, ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ دەنە ءبىتىمى, بيە مەن تۇيە ءسۇتىنىڭ قاسيەتى سيپاتتالعان. جەرلەۋ راسىمدەرى دە اڭگىمەلەنگەن. ابىلاي حان, كەنەسارى, قۇدايمەندە, ءۋالي, بوكەي حان, كەرەي, جانىبەك, قاسىم حاندار تۋرالى دەرەكتەر كەزدەسەدى.
ەسىل وزەنىنىڭ باسى – نياز تاۋى ەكەندىگىن دۇرىس كورسەتەدى. قازاقتاردىڭ جەر-سۋ اتاۋلارىن ايرىقشا كوركەمدىك سيپات دارىتا ايتاتىنىنا قىزىعادى. «كاكيە پريليچنىە يمەنا دايۋت كيرگيزى سۆويم رەكام, وزەرام, گورام, دولينام, لۋگام ي راۆنينام, ۋديۆيتەلنو!» – دەپ جازادى.
اتالمىش باسىلىمدا ا.لەۆشيننىڭ, برونەۆسكيدىڭ, ۆ.شنەنىڭ جانە «رەسەي. وتانىمىزدىڭ تولىق گەوگرافيالىق سيپاتتاماسى. قىرعىز ولكەسى» تومىنان ءۇزىندى جاريالانعان.
«استانا. يستوريا ستوليتسى ي كرايا. سترانا تىسياچي وزەر ي رەك» (2007) كىتابىندا سىلەتى, ولەڭتى, سولتۇستىك تەڭىز, نۇرا, قۇلانوتپەس, وڭتۇستىك باتىس تەڭىز, تەرىساققان, كەڭگىر, سارىسۋ, بەتپاقدالا اۋداندارى زەرتتەلگەن.
«استانا. يستوريا ستوليتسى ي كرايا ءXىV- XIX ۆ.ۆ.» (2006) اتتى جيناقتا ومبى, توم قالالارىنداعى سيرەك قولجازبالار قورىنداعى ماتەريالدار قامتىلعان. مىسالى, «ماتەريالى پو كيرگيزسكومۋ زەملەپولزوۆانيۋ, سوبراننىە ي رازرابوتاننىە ەكسپەديتسيەي پو يسسلەدوۆانيۋ ستەپنىح وبلاستەي. اكمولينسكايا وبلاست. اكمولينسكي ۋەزد». 1897 جىلى اقمولا ۋەزىندە 792072 – جىلقى, 402957 – ءىرى قارا مال, 1872588 – قوي مەن قوزى, 102514 تۇيە بولىپتى. بارشاسىن قوسىپ ايتقاندا, 3188131.
«استانا. ەلوردا ساۋلەتى» (2007) دەيتىن جيناقتا 1997-2007 جىلداردا ەلوردادا ءسان تۇزەگەن 25 مەملەكەتتىك ماڭىزى بار عيماراتتاردىڭ ارحيتەكتۋرالىق ەرەكشەلىكتەرى, فيلوسوفيالىق-تەوريالىق نەگىزدەمەلەرى, تەرريتوريالىق-جوبالىق دامۋ ءجۇيەسىنىڭ تۇجىرىمدارى جان-جاقتى باياندالادى.
«قازاقتىڭ قارا شاڭىراعى» (2004) اتتى كىتاپتا ءۇشىنشى مىڭجىلدىقتىڭ باس قالاسى جايىنداعى وي-تولعانىستار جيناقتالىپ جۇيەلەنگەن.
«استانا. جىر شۋاعىم» (2006) اتتى تومدا باق پەن قۇتتىڭ ورداسى – ەلوردا كەمەل كوركەمدىكپەن جىرلانادى. ەلباسىنىڭ ەرەن ەڭبەگى مەن ورنەگى ادەمى سيپاتتالادى.
«قانجىعالى قارت بوگەنباي» (2007) اتتى جيناقتا داڭقتى قولباسشىنىڭ ءومىر تاريحى, جورىقتارداعى ەرەسەن ەرلىكتەرى جانە قاناتتاس سەرىكتەرى تۋرالى ماتەريالدار, باتىردىڭ ۇرپاقتارى باپان بي, ساققۇلاق شەشەن, ولجاباي اقىن جونىندە ادەبي-تاريحي ءمالىمەتتەر توپتاستىرىلعان. بۇل ورايدا وسىناۋ عىلىمي تانىمدىق جيناقتاردى قۇراستىرعان, العىسوز جازعان مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, جازۋشى الدان سمايىلعا وقىرمان اتىنان مىڭ دا ءبىر راحمەت! ءبىر ايتا كەتەتىن ءجايت, وسى زەرتتەمەلەردە استانا تاريحى تۋرالى دايەكتى ايعاقتار مول.
ماسەلەن, 1271-1295 جىلداردا جيھانكەز ماركو پولو يسپان كورولىنە دەرەكتەر ۇسىنعان. 1375, 1459, 1742 جىلدارى جارىق كورگەن «كاتالون كارتاسىندا» بىتىعاي قالاسى كورسەتىلگەن. فرانتسۋز كورولى ليۋدوۆيك IX 1253 جىلى ۆيلگەلم رۋبرۋكتى قازاق دالاسىنا اتتاندىرعان. نەمەسە شۆەد عالىمى سترالەنبەرگ 1740 جىلى قاراوتكەلدە ارحيتەكتۋرالىق ەسكەرتكىشتەردى جازعان. XVII عاسىردا پولياك يۋري كريجانيچ اقمولا-قاراوتكەل ءوڭىرىندەگى ارحيتەكتۋرالىق ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ تۋراسىندا دابىل قاققان. 1694 جىلى ءاز تاۋكە حاننىڭ ورداسىندا رەسەي ەلشىلەرى فەدور سكيبين مەن ماتۆەي تروشين بولعان. ولاردىڭ كورسەتۋىنشە, حان ورداسى ەسىل-نۇرا بويىندا ەكەن. 1830 جىلى اقمولا وكرۋگى ۇيىمداستىرىلا باستاعان. باتىس ءسىبىر گۋبەرناتورى ۆەليامينوۆ پاتشانىڭ كەلىسىمىن العان 1832 جىلى 22 تامىزدا اسكەري بەكىنىس, قالانىڭ العاشقى بولىگى, ياعني اقمولا وكرۋگى رەسمي تۇردە جاريالانادى. قوڭىرقۇلجا قۇدايمەندين وكرۋگتىڭ اعا سۇلتانى بولىپ تاعايىندالادى. ال 1862 جىلى 23 قازاندا قالا ءمارتەبەسىنە يە بولسا, اقمولا 1868 جىلى ۋەزد ورتالىعى اتانىپتى.
ۆيزانتيالىق عالىم پروكوپي «ۆەستنيك درەۆنەي يستوري» جۋرنالىندا (1939) «اقمولا» اتاۋى «باتىستاعى قامال» دەگەن ماعىنانى بەرەدى دەپ جازعان ەكەن. تەگىندە, اقمولانىڭ تاريحى عاسىرلار تەرەڭىنەن تامىر تارتادى. بۇل ورايدا, ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ «ەۋرازيا جۇرەگىندە» كىتابىندا بىلاي دەلىنگەن: «بوزوق ورتا عاسىر قالاسىن اقمولانىڭ تىكەلەي باباسى دەپ ساناۋعا بولادى. ال ونىڭ ەڭ سوڭعى ۇرپاعى قازىرگى زامانعى قازاقستان استاناسى – استانا بولىپ تابىلادى».
استانا شاھارى – سان تارماقتى, الۋان سيپاتتى ۇلت مادەنيەتى مەن وركەنيەتىنىڭ التىن قۇنداعىنا, تاريحي-مادەني ءداستۇرلەرگە كەنەن كەمەل ورداعا اينالۋى ءتيىستى.
استانا – قازاق ەلىنىڭ التىن ءتاجى, رۋح پەن يماننىڭ كۇرەتامىرى, جاڭالىقتى قۇبىلىستار مەن جاقسىلىقتاردىڭ ۇياسى دەيتىندەي دارەجەگە, مارتەبەگە جەتۋگە ءجانە ۇزدىكسىز جەتىلە بەرۋگە دە قۇقىلى. اتىندا دا, زاتىندا دا, نەگىزىندە دە ۇلتتىق قاسيەتتەرگە, ايتۋلى ايشىق-ناقىشتارعا, كوركەمدىك سۇلۋلىققا يە مادەني ەسكەرتكىش-كەشەندەر سالىنعانى نۇر ۇستىنە نۇر. بۇل ورايدا حالىقتىڭ ارمان-اڭسارىن, اسقاق مۇراتىن, بيىك دۇنيەتانىمىن, عارىشتىق ساناسىن, كوزقاراسىن تانىتاتىن تاڭدامالى ەسكەرتكىشتەردىڭ بىرەگەيى ءمارماردان قۇيىلعان «قازاق ەلى» تاريحي-مەموريالدىق مونۋمەنتىنىڭ ايبىنى مەن ايباتى قانداي دەسەڭىزشى! ۇشار باسىنداعى التىنداي قۇلپىرعان ەرتەگى كەيىپكەرى سامۇرىق قۇس, «حالىق جانە پرەزيدەنت», «جاسامپازدىق», «قاھارماندىق», «بولاشاق», «بىرلىك» ءتارىزدى قولا بارەلەفتەر تاۋەلسىزدىك, مەملەكەتتىلىك, ەلشىلدىك يدەياسىن, ۇلت تاريحىنىڭ اسۋ-بەلەستەرىن جارقىن تۇردە ەلەستەتپەك.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ جۇرەگىنىڭ ميۋا-جەمىسىندەي, جانىنىڭ بولشەگىندەي ارداقتى استاناسى تۋرالى كوكەيكەستى, ءجۇرەكجاردى ويىن بىلايشا ورنەكتەپ, گۇلدەندىرىپ جەتكىزەدى: «استاناسىنا قاراپ ەلىن تانيدى. استاناسىنىڭ قايدا ورنالاسىپ, قالاي وركەندەپ جاتقانىنان ءار ەلدىڭ ءوزىنىڭ وتكەنى مەن ەرتەڭىنە دەگەن كوزقاراسىن اڭعارىپ, وزگەلەرگە دەگەن پەيىلىن سەزىنەدى. سوندىقتان دا, استانا كەلبەتى – ۇلت كەلبەتى. مەملەكەت ديدارى. حالىق مەرەيى. كۇللى الەم اتىن ەندى جاتتاي باستاعان جاڭا استانا ءبىزدىڭ جاس مەملەكەتىمىزگە دەگەن نازاردى ەكى ەسە ارتتىرا تۇسەرى ءسوزسىز. ونىڭ ءبىز جەتپەك بيىكتەردەي ورەلى, ءبىز ورناتپاق قوعامداي تارتىمدى بولىپ, كوركەيىپ, ءوسۋى جولىندا كۇش-جىگەردى ايامايمىز. ءبىزدىڭ جاڭا استانانى, جاڭا استانانىڭ ءبىزدى ۇياتقا قالدىرمايتىنىنا نىق سەنەمىز».
ءيا, ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاريحي زەردەلىلىگى, كەڭ قۇلاشتى دۇنيەتانىمى ايرىقشا. ءاربىر قۇبىلىستى ساباقتاستىق تۇرعىسىنان تۇسىندىرەدى. استانانى رەسپۋبليكامىزدىڭ ءدال گەوگرافيالىق كىندىگىنە كوشىرۋ يدەياسى – ەلباسىنىڭ كەمەل ساياساتىنان, مەملەكەت تاعدىرىن ويلاعاندىقتان تۋىنداعان. ەلباسىنىڭ: «قانىش يمانتاي ۇلى ساتباەۆتىڭ مەملەكەتتىك دارەجەدە كەمەڭگەرلىكپەن ويلاي ءبىلۋى وسىدان جارتى عاسىر بۇرىن, 1948 جىلى قازاقستان استاناسىن اقمولا قالاسىنا كوشىرۋگە كەڭەس بەرۋىنەن ايقىن كورىنەدى» دەگەن پىكىرىنەن ونىڭ ادامگەرشىلىك, كىسىلىك كەلبەتىن, ادىلەتتىلىگىن كورۋگە بولادى. بۇل ءتۇيىندى ويدى ءارى قاراي تەرەڭدەتەر بولساق, پولياك ساياحاتشىسى ادولف يانۋشكەۆيچ 1846 جىلى «اقمولا, ماسەلەن, بۇكىل دالانىڭ بولاشاق استاناسى» دەپ جازىپتى (يانۋشكەۆيچ ادولف. قازاق دالاسىنا ساپارى تۋرالى جازبالار). استانا, «اۋدارما», 2003.
استانا – ۇلت رۋحىنىڭ قۇدىرەتتى شارايناسى. ول مەملەكەتىمىزدىڭ بيىك مارتەبەسى, جوعارى دارەجەسى, باق-بەرەكەسى, ەلدىك پەن بىرلىكتىڭ تۇتقاسى, دەربەستىگىمىزدىڭ دارا تۋماسى.
تاۋەلسىزدىك – قاسيەتتى ۇعىم, ساۋلەلى قۇبىلىس. سانداعان عاسىرلار مەن زاماندار بويى بابالارىمىزدىڭ اسىل ارمانى بولعان تاۋەلسىزدىك اق قاناتتى پەرىشتە سيپاتىندا حالقىمىزدىڭ باسىنا باق بولىپ قوندى. وتانىمىز تاۋەلسىزدىك قۇشاعىندا اسقاقتاپ التىنجالدى ارعىماق مىنگەن اتاقتى قولباسشى ەدىل باتىردان باستاپ, تۇركى قاعاناتى داۋىرىندەگى ەستەمي, بۋمىن قاعان, كۇلتەگىن ءتارىزدى سايىپقىرانداردىڭ, جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى كۇرەسكەن ابىلاي حان, قانجىعالى قارت بوگەنباي, قاراكەرەي قابانباي سىندى باھادۇرلەردىڭ, سونىمەن بىرگە, ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستىڭ تۋ ۇستاۋشىلارى سىرىم دات ۇلى, يساتاي – ماحامبەت, كەنەسارىلاردىڭ ارمانىن جۇزەگە اسىردى. ۇلى دالانى قورعاۋ, ساقتاۋ وسى اتالارىمىزدىڭ ۇرپاقتار يگىلىگىنە قالدىرعان اماناتى ەدى عوي. «سار دالا – سارى اسپانداي جاۋىر ەدى» دەپ, جۇمەكەن اقىن زار يلەگەندەي نە وتپەدى, نە كورمەدى بۇل قازاق. نەبىر تەپەرىشتەردىڭ ءبارىن, نەبىر ز ۇلىمدىق, جىرتقىش ارەكەتتەردىڭ ءتۇرلىسىن كوردى. دالا داناگويى بۇقار جىراۋ كۇنباتىستان ءبىر قورعاسىنداي قارا بۇلت شىعىپ, قازاق دالاسىن ويران-توپىر ەتەتىنىن كورەگەندىكپەن سەزىنسە, زار زامان اقىندارى دۋلات, شورتانباي, مۇراتتار وتارلىق ەزگىنىڭ ەلگە, جەرگە, دىنگە, تىلگە تيگىزەر كەساپات-ءپالەكەتتەرىن جارقىن تۇردە سيپاتتاپ, جۇتىنتىپ جەتكىزدى. ولار ءداستۇرىمىزدىڭ, ەپوستارىمىزدىڭ تۇبىنە بالتا شابىلاتىنىن ايقىن ءورنەكتەدى. سولاردان سوڭعى سوم بولات تۇلعا نارمامبەت ورمانبەت ۇلى «سارىارقا» دەيتىن داۋىرنامالىق تولعاۋىندا:
قالمادى ەي, سارىارقا, سەندە قىزىق,
ساندال تاۋ, سارى ولكەنى الدى مۇجىق.
قولىڭنان كەلەر دە جوق, ونەر دە جوق,
بالاسى بايعۇس قازاق قالدىڭ مىجىپ, – دەپ كۇيىنسە, سارىارقانىڭ تورىنەن قونىس تەپكەن جاڭا استانا بار قازاقتىڭ ءمۇددەسىن بىرىكتىرگەن قۇت مەكەنگە اينالىپ وتىر.
وسى ارادا توقتالا كەتەتىن ءبىر ءجايت, ەل تاريحىنا قاتىستى نەبىر دەرەك شاڭنان ارشىلىپ الىنۋدا. ياعني, پرەزيدەنتتىڭ باستاماشىلدىعىمەن «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلدانىپ, ءجۇيەلى جۇمىس جاساۋدا. وتانىمىزدىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىن, ءبىلىم-عىلىمىن قارىشتاتىپ دامىتۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان «بولاشاق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى تاعى بار. سونىمەن بىرگە, «قازاقستان – 2030» دامۋ ستراتەگياسىندا نەگىزگى باعىتتار بەلگىلەنگەنى دە وزىمىزگە بەلگىلى. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك; ىشكى ساياسي تۇراقتىلىق پەن قوعامنىڭ توپتاسۋى; ەكونوميكالىق ءوسۋ; قازاقستان ازاماتتارىنىڭ دەنساۋلىعى, ءبىلىم مەن ءال-اۋقاتى; ەنەرگەتيكا رەسۋرستارى; ينفراقۇرىلىم, اسىرەسە كولىك جانە بايلانىس; كاسىبي مەملەكەت. «ەندى سول بابالار الىپ بەرگەن كەڭ بايتاق ولكەمىزدى تۇگەل قۇلپىرتىپ, تۇگەل كوركەيتۋ – بىزدەر مەن ەرتەڭگى جەتكىنشەكتەردىڭ ۇلەسىنە ءتيىپ تۇر», – دەپ تۇيىندەيدى ەلباسى.
بىزدەر – باقىتتى ۇرپاقپىز. دەربەس مەملەكەتىمىز بار. اتا زاڭىمىز, ەلتاڭبامىز, ءانۇرانىمىز بار. قازاق ءتىلىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك جوسپارى جاسالعان, كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن, «قازاقستان-2030» دامۋ ستراتەگياسىندا ەڭ نەگىزگى, ەڭ باستى باعىتتار جۇيەلەنىپ بەلگىلەنگەن. بۇل – تەمىرقازىق جۇلدىزىنداي جولباستاۋشىمىز.
تۇركى ساناتكەرلەرىنىڭ پايىمداۋىنشا, «اسكەر, تاۋەلسىزدىك, ءتىل جانە ۇلتتىق سانا ۇلتتىڭ سونداي ۇلكەن ءتورت قامالى» (نيحال اتسىز) ەكەن. ۇلتتىق ەگەمەندىك, ۇلتتىق دۇنيەتانىم – ۇلت ءتىلى مەن ساناسىنا قاتىستى.
«ەگەر انا ءتىلىن بىلمەسەڭ, وندا سەن ۇلتتىڭ بالاسى ەمەسسىڭ... بالا اناسىنىڭ قۇرساعىندا-اق ءوز ۇلتىنىڭ تىلىمەن اۋىزدانادى, ءبۇتىن دەنەسى سونىمەن ازىقتانادى. وسكەننەن سوڭ بالا سول ءتىلدى جارىققا شىعارۋعا, ورشىتۋگە بورىشتى», دەپ ءتۇيىن جاسايدى عۇمار قاراش. و زاماندا رۋحاني-ۇلتتىق قۇندىلىقتار, قاسيەتتى ۇعىم-ءتۇسىنىكتەر, ادەپتىلىك, ىزگىلىك, سۇيىسپەنشىلىك, راقىم, مەيىرىم, ار-وجدان, يمان, نامىس, ەرىك-كۇش, جاۋىنگەرلىك داستۇرلەر, ۇلتتىق فولكلوردىڭ جاۋھار ۇلگىلەرىنىڭ ماقامدارى, سارىندارى, كوركەمدىك قۇبىلىستارى انانىڭ سۇتىمەن, انانىڭ الديىمەن ءسابيدىڭ بولمىسىنا دارىعان. ءسويتىپ, ول ۇلت ءتىلىنىڭ رۋحىن, ۇيلەسىمىن قابىلداعان. ۇلتتىق سانانىڭ قالىپتاسۋ تاريحى وسىلايشا باستالعان. سونىمەن, «ۇلتتىق سانا دەگەنىمىز, ءبىر ۇلتتىڭ ءوزىن سەزىنۋى جانە ءتۇيسىنۋى. سەزىمگە ءارى وي-پىكىرگە ارقا سۇيەنەتىن ۇلتتىق سانا – ۇلتتىق رۋحاني كۇشتەردىڭ ەڭ ءماندىسى» (نيحال اتسىز). ۇلتتىڭ ساناسى مەيلىنشە جوعارى دارەجەدە بولسا, رۋحاني-ءمادەني قۇندىلىقتار الەمى دە قاز-قالپىندا, تازا كۇيىندە ساقتالاتىندىعى كۇمانسىز.
بۇل ورايدا ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى ءوز كوسەمسوزدەرىن «قازاقتىڭ باس ادامدارى! قازاقتىڭ بايلارى, كۇشتىلەرى! الاشقا اتى شىققان ادامدار!» دەپ باستاۋىندا ءمان بار. سويتەدى دە, «كوسەمدىكتەرىڭدى اداسپاي, ءتۇزۋ ىستەڭدەر. سەندەر اداسساڭدار, ارتتارىڭنان الاش اداسادى. ارتتارىڭنان ەرگەندەردىڭ وبال-ساۋابىنا سىزدەر قالاسىزدار», دەپ قانى سورعالاعان شىندىقتى كۇلبىلتەلەمەي ايتادى.
«حالىقتى ۇلت دەڭگەيىنە كوتەرۋ, ياعني جەرى, سۋى, قازىناسى, ءتىلى مەن ءدىنى ءبىر بولعان حالىق بۇقاراسىن بىرلەستىرىپ, ولاردىڭ ساناسىن ءبىرتۇتاس ساياسي, الەۋمەتتىك, ۇلتتىق ساناعا جەتكىزۋ دە ۇلى تاريحي ءمىندەتتىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى زيالىلاردىڭ ۇستىنە جۇكتەلەدى», – دەيدى مۇستافا شوقاي.
ۇلت مۇراتى جولىندا قايرات-كۇشىن جۇمساعان قايراتكەرلەردىڭ ىشىندە ناردان تۋعان جامپوزداي شاحانوۆتىڭ داۋىسى ساڭقىلداپ ەستىلەدى. ونىڭ داۋىلپاز ءۇنىندە, سەگىز قىرلى سەمسەردەي تىلىندە ايتەكە ءبيدىڭ: «ءبىز قازاق دەگەن – ءبىر ۇيانىڭ بالاپانى ەدىك, سۇڭقار بولىپ جەتىلىپ, سامعاپ ۇشايىق! ءبىز قازاق دەگەن – ءبىر توعايدىڭ اعاشى ەدىك, ورمان بولىپ جايقالىپ, جاسىلدانايىق! ءبىز قازاق دەگەن – ءبىر بيەنىڭ ق ۇلىنى ەدىك, تۇلپار بولىپ جەتىلىپ, بايگەدەن وزايىق! ءبىز قازاق دەگەن – ءبىر داستارقان ەدىك, اتامەكەندى تۇگەل قامتيىق» دەگەنى جاڭعىرادى.
استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆتىڭ «ەلوردا – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ەڭ اۋقىمدى جوباسى» دەيتىن بايانداماسىندا «استانا – حالقىمىز ءۇشىن تاۋەلسىزدىك پەن ءوسىپ-وركەندەۋدىڭ التىن تۇعىرى. پرەزيدەنتتىڭ پەرزەنتىندەي بولعان استاناعا ەلباسىنىڭ يدەيالىق ەڭبەگى عانا سىڭگەن جوق. قالانى جاسىل جەلەككە كومكەرگەن باس باعبانى دا, اجارىن ءساندى ەتكەن باس ساۋلەتشىسى دە مەملەكەت باسشىسى بولدى. سوندىقتان دا, ەلباسى مەن ەلوردا ەگىز ۇعىم. ۋاقىتتان وزا شاپقان بۇگىنگى استانا – تۇتاس ەلىمىزدىڭ ەرتەڭگە دەگەن ۇكىلى ءۇمىتى مەن سەنىمىنىڭ كورىنىسى. ارمانى مەن تىلەگىنىڭ كەپىلى», دەگەن بولاتىن.
راس, ەل تۇتقاسى – ەلباسى, وتان جۇرەگى – ەلوردا. قۇستىڭ قوس قاناتىنداي, كوزدىڭ اعى مەن قاراسىنداي ەگىز ۇعىم, ەگىز قۇبىلىس.
ەلوردا – باعىستانىم, عاجاپستانىم. ەلباسى – مەملەكەت قۇبىلاناماسى. قازاقستانىم – عارىشستانىم, گۇلستانىم, جەرۇيىعىم.
سەرىك نەگيموۆ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى.