بيىلعى اقپان ايىندا اقتوبە قالاسىنىڭ الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق ومىرىندە ايتا قالارلىقتاي جاڭالىق بولدى. قالا تۇرعىنى, التىن قۇرساقتى انا ايساۋلە ساتىبالديەۆا 34 جاسىندا ونىنشى پەرزەنتىن ومىرگە اكەلدى. وسى ارقىلى ول اقتوبەنىڭ ەڭ جاس «التىن القا» يەگەرى اتاندى. ال بۇل ماراپات كەم دەگەندە سەگىز بالا وسىرگەن كوپ بالالى
انالارعا بەرىلەتىنىن ەسكەرسەك, بۇگىنگى اقتوبەلىك جاس انالار مەن كەلىنشەكتەردىڭ اراسىندا ون تۇگىلى, سەگىز بالانى دۇنيەگە كەلتىرگەندەر ىلۋدە ءبىر ەكەنىنە كوز جەتكىزەمىز. قالاي دەگەندە دە, قازىرگى كەزدە انالاردىڭ ون بالانى دۇنيەگە اكەلۋى سيرەك كورىنىسكە اينالىپ بارا جاتقانى راس.
ارينە, مۇنىڭ ءتۇرلى سەبەپتەرى بولۋى مۇمكىن. ايتسە دە, ءبىز ونىڭ ءبارىن تالداپ جاتپاي, ەسەسىنە اڭگىمەمىزدى كوپ بالالى وتباسى اتانۋدىڭ, اعالى-ءىنىلى جانە اپالى-ءسىڭلىلى بولۋدىڭ وڭ قىرلارىنا قاراي اۋدارعىمىز كەلەدى. مۇندايدا قايسى بىرەۋلەر كوپ بالانى ءومىرگە اكەلىپ, اسىراپ وسىرۋگە شامامىز كەلمەيدى, ماتەريالدىق جاعدايى-
مىز كوتەرمەيدى دەپ ءۋاج ايتۋى دا ءابدەن مۇمكىن. مۇنى قيسىنسىز پىكىر دەي المايسىز. دەگەنمەن, «قوي ەگىز تاپسا, قوس ءتۇپ جۋسان ارتىق شىعادى», «ءار بالانىڭ ءوز نەسىبەسى بار» دەگەن حالىق دانالىعىن ەسكە سالا كەتكەننىڭ دە ارتىقشىلىعى جوق. وسى حالىقتىق قاعيدانى ون بالانى دۇنيەگە كەلتىرگەن اقتوبەلىك انا ايساۋلە ساتىبالديەۆا دا قۋاتتادى.
كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭگە قاراي شەگىنىس جاساپ كورەيىكشى. سول داۋىردەن نەنى كوڭىلگە تۇيۋگە بولادى؟ بۇل ەڭ الدىمەن الپىسىنشى-جەتپىسىنشى جىلدار ارالىعىنداعى بالا تۋ سانىنىڭ كۇرت ءوسىمى. ءبىر وتباسىندا بەس-التى بالادان كەم بولمايتىن, ءارى سەگىز-ون بالاعا «الەمنىڭ جارىعىن سىيلاعان» اتا-انالار وتە ءجيى كەزدەسەتىن. ال سول كەزدەگى تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق دەڭگەيى قازىرگى قازاقستاندىق قوعام ءمۇشەلەرىمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا تومەن تۇردى دەسەك, قاتەلەسپەيتىن شىعارمىز. ويتكەنى, ول داۋىردە جارتىمسىز كەسىمدى جالاقىدان وزگە تابىس كوزدەرى جوق بولاتىن. ءتىپتى, كەڭەس وكىمەتى جەكە تۇرعىنداردىڭ قولىنداعى مال سانىن شەكتەۋ جونىندە شارالار بەلگىلەدى. سونىڭ وزىندە كوپ بالالى وتباسىلار ءوز بالالارىن ەشكىمنەن كەم قىلماي ءوسىردى.
الەۋمەتتانۋشى ماماندار ءبىر وتباسىنداعى ۇيەلمەلى-سۇيەلمەلى كوپ بالانى تاربيەلەگەننەن گورى, جالعىز بالانىڭ تاربيەسى الدەقايدا كۇردەلى بولاتىنىن تۇجىرىمدايدى. حالقىمىز تۋمىسىنان وتە بالاجان ەكەنى دە شىندىق. سوندىقتان ءوز پەرزەنت-
تەرىن ەركەلەتىپ وسىرۋگە دەن قويادى. الايدا, شەكتەن تىس ەركەلىك جەتكىنشەكتىڭ بويىندا ءوزىمشىل مىنەز-قۇلىقتىڭ پايدا بولۋىنا سوقتىرماي قويمايدى دەيدى ءتاربيە ءىسىنىڭ ماماندارى. مۇنداي كورىنىس, اسىرەسە, جالعىز پەرزەنتى بار وتباسىلاردىڭ اراسىندا ءجيى كەزدەسەدى. ونىڭ ۇستىنە اتا-اناسى ەركەلەتىپ ءوسىرگەنىمەن, ءومىر ونداي ەركەلىكتى كوتەرمەيتىنى دە ايان. جالعىز بالا ەرجەتكەن سوڭ ومىردە ءارتۇرلى كەلەڭسىز جاعدايلارعا تاپ بولاتىنىنا, ال كوپ بالالى وتباسىندا ءتاربيەلەنگەن بالالاردىڭ كوپشىل, باۋىرمال, ءوزگەگە قولدان كەلگەن كومەگىن بەرۋگە بەيىم بولىپ وسەتىنىنە ءومىردىڭ وزىنەن كوپتەگەن مىسالدار كەلتىرۋگە بولادى.
ەلىمىزدىڭ دەموگرافيالىق ءوسىمىن جاقسارتۋ جونىندە بۇدان بيىك مەجەلەر دە بەلگىلەنەر. الايدا, باستى ماسەلە تەك وسى يندەكسپەن ەسەپتەلمەيتىنىن ءارى باعالانبايتىنىن ۇعىنا الار ما ەكەنبىز. تۇتاستاي العاندا, بۇگىندە ەلىمىزدە جاس وتباسىلارعا مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان قامقورلىق ولاردىڭ پەرزەنت سانىن شەكتەمەۋىنە وڭ اسەر ەتەدى دەگەن ويدامىز.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
حايرەدەن راۋشانوۆ
اقتوبە