سۋ مەن جەلدىڭ قۋاتى دالاعا كەتپەسىن

جەل ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ ءۇشىن وبلىسقا 1 ميلليارد اقش دوللارى تارتىلدى زىلزالاعا ىلەسە كەلگەن تسۋنامي قىرعىنى كۇنشىعىس حالقىن سان­سىراتىپ تاستادى. بۇل از بولعان­داي, ارالداعى ەلگە ەندى اپاتقا ۇشى­راعان اتوم ەلەكتر ستانسا­لارى­نىڭ قاۋپى ءتونىپ تۇر. جا­قىندا توكيو قالاسىنىڭ مىڭنان استام تۇرعىنى «ەلدەگى بارلىق اتوم ەلەكتر ستانسالارىن جابۋ كەرەك» دەگەن تالاپپەن «Tokyo Electric Power compani» اكىم­شى­لىگى كەڭسەسىنىڭ الدىندا قارسىلىق شاراسىن وتكىزدى. شىنىندا, بەيبىت ماقساتتاعى اتوم ەلەكتر ستان­سالارىنىڭ قاۋپى بۇگىندە جاپون حالقىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە جەر-جاھان جۇرتىن دا الاڭداتىپ وتىر. دەگەنمەن, اەس-تەرگە دەگەن سۇرانىس شارتاراپتاعى سول ەل-جۇرتتاردىڭ ەلەكتر قۋاتىنا دەگەن تاۋەلدىلىگىنەن تۋىنداعان ماجبۇرلىك ەكەنى تاعى شىندىق. بۇل شىندىقتان, ارينە, قازاق ەلى دە قاشىپ قۇتىلا المايدى. تاۋەل­سىزدىك العان جيىرما جىل ىشىندە ەل ەكونوميكاسى اسا قارقىنمەن وركەندەپ, الىپ زاۋىت, فابريكالار مەن ءىرىلى-ۇساقتى كاسىپ­ورىن­داردىڭ كوبەيگەنى سونشا ەلەكتر قۋاتىنا دەگەن سۇرانىس بۇرىن­عى­دان بىرنەشە ەسەگە كوبەيە ءتۇستى. ەل ۇكىمەتى دە قول قۋسىرىپ وتىر­عان جوق. سونىڭ ناتيجەسىندە ەلەكتر قۋاتىن ۇنەمدەۋ ماقسا­تىن­داعى «كەزەكپەن ءوشىرۋ» ءتاجى­ري­بەسى توقتاتىلدى. بىراق ەلەكتر قۋاتىنا دەگەن تاپشىلىق ءالى دە سەزىلەدى. بىراق ودان شىعاتىن جول بار. ول جول تابيعاتتىڭ وزىندە. قازاق مەنەدجەرلەرى ونى ەندى قولعا الىپ جاتقانىمەن, شەت ەل بۇل تاسىلگە الدەقاشان كوشىپ العان. شەتەلدىك كاسىپكەرلەر مەن شارۋالاردىڭ شارۋاسىن شال­قى­تىپ جاتقان بۇل تاجىريبەنى ەندى جامبىلدىقتار دا قولعا الىپ كور­مەكشى. اتاپ ايتساق, وبلىستا 400 مەگاۆاتتىق جانە 200 مەگا­ۆات­ت­ىق جاڭاتاس جانە شوقپار جەل ەلەكتر ستانسالارىنىڭ قۇرى­لىسى باستالىپ كەتتى. ەلدەگى ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى بولىپ تابى­لا­تىن بۇل ىسكە «Central Asia Green Power», «Relight Group» جانە «Visor» كومپانيالارى 1 ميلليارد اقش دوللارىن سالماقشى. «بارماساڭ, كورمەسەڭ جات بو­لا­سىڭ». اتالعان كومپانيا وكى­ل­دەرى ۇلكەن جوبانى قولعا الۋ ءۇشىن ءىستى وبلىسقا جۇمىس ساپارىنان باس­تادى. ءسويتىپ, جامبىل وبلى­سى­نىڭ اكىمى قانات بوزىمباەۆ, «Visor» حولدينگتىك كومپانيا­سى­نىڭ ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتور­اعاسى الماس چۋكين, «KEGOK» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى باقىتجان قاجيەۆ جانە «جامبىل ەلەكتر جۇيەسى» اق ديرەكتورى يۋري كيم جاڭعىرتىلعان قۋات كوزدەرىن دامىتۋ تۋرالى قۇجاتقا قول قو­يىپ, ۇيىمداستىرۋ ءىس-شارالارىن اقىلعا سالدى. ءسويتىپ وبلىسقا قىرۋار قارجىمەن كەلىپ وتىرعان ينۆەستورلارعا جەر تەلىمىن ءبولىپ بەرۋدەن باستاپ بارلىق جاعداي جاسالاتىن بولدى. جەل ەلەكتر ستانسالارى – ەكولوگيالىق تۇرعى­دان تازا, ياعني قورشاعان ورتا مەن حالىققا, جان-جانۋارلارعا زيان­دى اسەرى جوققا ءتان. سونىمەن بىرگە وڭىردەگى ەلەكتر قۋاتىنا دەگەن قاسقالداقتىڭ قانىنداي تاپشى­لىق­تى ازايتادى. جىلدان-جىلعا شارىقتاپ بارا جاتقان باعا ساياساتىن تۇراقتاندىرۋعا دا سەپتىگى ءتيۋى مۇمكىن. ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاپشى­لى­عىنان تۋعان ىزدەنىس, وبلىستا شاعىن سۋ ەلەكتر ستانسالارىن سا­لۋ­دى دا جولعا قويدى. ونداي ستانسانىڭ بىرەۋى وتكەن جىلى ىسكە قوسىلسا, بيىل سونداي 12 شا­عىن سۋ ەلەكتر ستانساسى سالىن­باقشى. ولار ىسكە قوسىلعان كەزدە ساعاتىنا 90 مەگاۆات ەلەكتر قۋاتى وندىرىلەتىن بولادى. وبلىس اكىمى قانات بوزىم­باەۆ­تىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنىپ جاتقان بۇل جوبالار ىسكە اسىپ, حالىق يگىلىگىنە تولىق بەرىلگەن كەزدە وڭىردەگى سۋ جانە جەل ەلەكتر ستانسالارىنان 500 مەگا­ۆاتقا دەيىن قۋات وندىرىلەدى ەكەن. «يگى ءىستىڭ باسىنا, جاقسى كەلەر قاسىنا» دەگەن وسى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى. جامبىل وبلىسى.