سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ شىعىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن, جەرگىلىكتى جۇرتشىلىقپەن, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرىمەن, بەلسەندى جاستارمەن جانە ەڭبەك ۇجىمدارىمەن كەزدەستى. بارلىق ءىس-شارا «جاڭا كونستيتۋتسيا – ۇزاق مەرزىمدى دامۋدىڭ بەرىك نەگىزى» تاقىرىبىنا ارنالدى. سونداي-اق كەزدەسۋلەردە مەملەكەت باسشىسى ايقىنداپ بەرگەن رەفورمالاردىڭ باسىم باعىتتارى, اتا زاڭنىڭ نەگىزگى جاڭا نورمالارى جانە پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىنداعى بىرلەسكەن جۇمىس تەتىكتەرى تالقىلاندى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
سەنات توراعاسى اتاپ وتكەندەي, كونستيتۋتسيالىق رەفورما – ايرىقشا ماڭىزعا يە تاريحي وقيعا جانە دەموكراتيانى نىعايتۋ جولىنداعى ناقتى قادام. جاڭا كونستيتۋتسيا – مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان رەفورمالاردىڭ تىكەلەي ناتيجەسى. بۇل وزگەرىستەر ساياسي ينستيتۋتتاردى قايتا جاڭعىرتىپ, قازاقستاننىڭ ءتيىمدى ءارى زاماناۋي باسقارۋ ۇلگىسىنە كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
«كونستيتۋتسيالىق رەفورما – پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ ساياسي جۇيەسىن اۋقىمدى جانە كەشەندى جاڭعىرتۋعا ارنالعان باستامالارىنىڭ زاڭدى ءارى دايەكتى جالعاسى. جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى زاڭ مەن ءتارتىپ قاعيداتىنا, ازاماتتاردىڭ مۇددەسى مەن قۇقىقتارىنا تابان تىرەيدى. جالپى, بۇل شەشىم – زاماناۋي مەملەكەت مودەلىنە ءوتۋ جولىنداعى سانالى جانە باتىل قادام. اتا زاڭداعى كونتسەپتۋالدى وزگەرتۋلەردىڭ ءبىرى ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى مەملەكەتتىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىعى رەتىندە بەكىتىلۋى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. جاڭا كونستيتۋتسياداعى ءدال وسى قاعيدا مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ بارلىق جۇيەسىنىڭ نەگىزىن قالىپتاستىرادى», دەپ ماۋلەن اشىمباەۆ ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن بىرلەسىپ اتقاراتىن الداعى ورتاق مىندەتتەردى تىلگە تيەك ەتتى.
ساۋالناما: رەسپوندەنتتەردىڭ 86,5%-ى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولدايدى
ماۋلەن اشىمباەۆ سونداي-اق ءوڭىردىڭ وندىرىستىك جانە عىلىمي الەۋەتىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى سىن-قاتەرلەرگە دە توقتالدى. سونداي-اق ول جاڭا كونستيتۋتسياداعى ەكولوگيالىق نورمالار حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋدى جانە كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسىنا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە ەكەنىن ايتتى.
«جاڭا كونستيتۋتسياداعى ەكولوگيالىق ەرەجەلەردىڭ شىعىس قازاقستان ءۇشىن ماڭىزى زور. العاش رەت تابيعاتقا قامقورلىق تانىتۋ مەملەكەتتىڭ ىرگەلى قۇندىلىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە بەكىتىلدى. ورنىقتى دامۋ, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جانە كەلەر ۇرپاققا قامقورلىق جاساۋ – قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق تاڭداۋى. سونداي-اق بۇل – زاماناۋي ستاندارتتاردى ەنگىزۋ, وزىق تەحنولوگيالارعا كوشۋ جانە ەكولوگيالىق ەسەپتىلىكتىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ دەگەن ءسوز. بۇگىندە مەملەكەت عىلىمدى, ءبىلىمدى, ەكولوگيالىق باستامالاردى, جاڭا تەحنولوگيالار مەن تسيفرلىق شەشىمدەردى بەلسەندى قولداپ وتىر. ءدال وسى باعىتتار ەلىمىزدىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرادى. مۇنىڭ ءبارى ادىلەتتى قازاقستان يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ جارقىن كورىنىسى ەكەنى انىق», دەدى پالاتا توراعاسى.
باقىتگۇل قامبار: جاڭا كونستيتۋتسيا حالىقارالىق نورمالارعا تولىق سايكەس كەلەدى
ءىس-شارالاردا جاڭا اتا زاڭ ەلىمىزدىڭ ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتىلىعى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن جانە سەرپىندى دامۋعا نەگىز بولاتىن ساياسي قۇرىلىمدى قالىپتاستىراتىنى تۋرالى دا ءسوز بولدى. جاستارمەن جانە ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر بۇگىنگى جاھاندىق سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىن ساياسي جۇيە قۇرۋعا باعىتتالعانى ايتىلدى. ماۋلەن اشىمباەۆ بۇل رەفورمالاردىڭ ساپالى جۇزەگە اسىرىلۋى, جالپى ەلدىڭ دامۋى جاستاردىڭ قوعامدىق-ساياسي ۇدەرىستەرگە سانالى تۇردە قاتىسۋىنا جانە ولاردىڭ باستاماشىلدىعى مەن كاسىبي قابىلەتتەرىنە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى.
«پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ ەڭبەكقورلىق, كاسىبي بىلىكتىلىك, جاسامپازدىق جانە ۇزدىكسىز ءبىلىم الۋ قۇندىلىقتارىنىڭ ماڭىزىنا ۇنەمى باسا ءمان بەرىپ كەلەدى. بۇل قاعيداتتار مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسىندا كورىنىس تاپقان. ول ابايدىڭ «تولىق ادام» ىلىمىمەن ۇندەسەتىنى بەلگىلى. بۇگىندە جاستاردىڭ بەلسەندىلىك تانىتىپ, قوعامدىق تالقىلاۋلارعا قاتىسۋى, ديالوگ مادەنيەتىن ىلگەرىلەتۋى جانە ەلدىڭ بولاشاعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋى اسا ماڭىزدى. ويتكەنى, رەفورمالاردىڭ تابىستى جۇزەگە اسۋى جانە قازاقستاننىڭ ءارى قاراي قارقىندى دامۋى جاس بۋىننىڭ ۇستانىمىنا تىكەلەي بايلانىستى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
ول ءوز سوزىندە سەنات جانىندا بەس جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان, سونداي-اق, جاس مامانداردىڭ تالداۋ قابىلەتىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان ساراپشىلار كلۋبى مەن تالداۋ مەكتەبىنىڭ قىزمەتىنە دە توقتالدى.
كونستيتۋتسيالىق رەفورما: پارلامەنتتىڭ جاڭا ساياسي سالماعى
ساپار اياسىندا سەنات توراعاسى د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ, وسكەمەن تيتان-ماگني كومبيناتىنىڭ جانە «ۆوستوك-مولوكو» كورپوراتسياسىنىڭ ۇجىمدارىمەن كەزدەستى. سونداي-اق لۋ بان شەبەرحاناسىنا ات باسىن بۇرىپ, «اۆتوموبيلدەردىڭ SMART-تەحنولوگياسى» زەرتحاناسىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى.