الماتىدا ايەلدەردىڭ كوشباسشىلىق الەۋەتىن دامىتىپ, ەلىمىزدىڭ ساياسي ومىرىنە قاتىسۋىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءۇش كۇندىك ترەنينگ ءوز جۇمىسىن باستادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ءىس-شارا «بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسياسىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلدى. ترەنينگتىڭ ماقساتى – مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن ساياساتتاعى ايەلدەردى قولداۋ.
ترەنينگ سپيكەرى «بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ ورتالىق ازياداعى ۇيلەستىرۋشى كەڭسەسىنىڭ جەتەكشىسى جانە قازاقستانداعى بۇۇ ايەلدەر قۇرىلىمىنىڭ ەلدىك كەڭسەنىڭ وكىلى دجەرەن گيۋۆەن گيۋرەس ەلىمىزدەگى, سونداي-اق الەمدەگى كوشباسشى ايەلدەردىڭ قوعامداعى ءرولى, ساياسي بەلسەندىلىگى, ەل دامۋىنا ۇلەسىنە قاتىستى بايانداما جاسادى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ قاتىسۋشىلارعا قۇتتىقتاۋ حاتىن پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى جانىنداعى پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءلاززات سۇلەيمەن جەتكىزدى.
«بۇل ءىس-شارا ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە ايەلدەردىڭ بەلسەندى قاتىسۋى ولاردىڭ كوشباسشىلىق الەۋەتىن ارتتىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام. ەلىمىز گەندەرلىك تەڭدىك ساياساتىن جۇيەلى تۇردە ىسكە اسىرىپ, ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ ءۇشىن قاجەتتى ينستيتۋتسيونالدىق جانە قۇقىقتىق جاعدايلاردى قالىپتاستىرىپ كەلەدى.بۇل رەتتە كوشباسشىلىق قۇزىرەتتى دامىتۋ, ايەلدەردىڭ ساياساتتاعى بەلسەندىلىگىن جۇيەلى تۇردە قولداۋ ايرىقشا ماڭىزعا يە. ۇلتتىق كوميسسيا مەن حالىقارالىق سەرىكتەستەردىڭ ونىڭ ىشىندە بۇۇ ايەلدەر قۇرىلىمىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان ءبىلىم بەرۋ باستامالارى تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر. مۇنداي باعدارلامالار ايەلدەرگە جاڭا ءبىلىم بەرۋىمەن قاتار وزىنە دەگەن سەنىمدىلىكتى ارتتىرۋعا جاڭا داعدالىرادى مەڭگەرۋگە جانە كاسىبي بايلانىستاردى ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى» دەلىنگەن قۇتتىقتاۋدا.
ءلاززات سۇلەيمەنوۆا قوعامداعى ايەلدەردىڭ ءرولى تۋرالى ايتا كەلىپ, دجەرەن گيۋۆەن گيۋرەسكە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. بۇگىندە وتباسىنىڭ ۇيىتقىسىنا اينالىپ وتىرعان ايەلدەر قاۋىمى قوعامدا تۋىنداپ وتىرعان كوپتەگەن الەۋمەتتىك ماسەلەنىڭ شەشىلۋىنە اتسالىسىپ كەلەدى. ونىڭ ناتيجەسى قانداي دا بولماسىن وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋدە ايەلدەردىڭ ازاماتتىق, ساياسي بەلسەندىلىگىنەن ايقىن كورىنىس بەرىپ وتىر. ولاردىڭ ساياسي ومىردەگى بەلسەندىگى مەن كاسىبي الەۋەتىن ارتتىرۋدا بۇل ترەنينگ دەر كەزىندە وتكىزىلىپ وتىر.
ترەنينگ مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «ايەلدەردىڭ قۇقىقتىق قورعالۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, گەندەرلىك تەڭدىكتى نىعايتۋعا جانە ايەلدەردىڭ ەلدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە تولىققاندى قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە جاردەمدەسۋ» جوباسى اياسىندا ءوتىپ جاتىر. باستاما ايەلدەردىڭ ساياسي بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى باعدارلامانىڭ ءبىر بولىگى. باعدارلاما اياسىندا استانا مەن الماتى قالالارىندا 60 ايەل-كوشباسشىنى وقىتۋ جوسپارلانىپ وتىر. العاشقى ترەنينگ بيىل 13–15 مامىر ارالىعىندا استانادا وتكەن بولاتىن. وعان ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنەن ساياسي پارتيالار مەن ازاماتتىق سەكتوردىڭ وكىلدەرىنەن 30 ايەل-كوشباسشى قاتىستى.
دجەرەن گيۋۆەن گيۋرەستىڭ ايتۋىنشا, ايەل كوشباسشىلاردى قولداۋ مەن ساياساتقا ارالاسۋىن قىسقا مەرزىمدى شارا رەتىندە ەمەس, ينكليۋزيۆتى باسقارۋعا, ورنىقتى دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار, قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا باعىتتالعان ۇزاق مەرزىمدى ينۆەستيتسيا رەتىندە قاراستىرۋ قاجەت. مۇنداي باستامالار ايەلدەردىڭ كوشباسشىلىق قۇزىرەتىن نىعايتۋعا, كاسىبي بايلانىستارىن جانە شەشىم قابىلداۋ ۇردىسىنە سەنىمىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمى گەندەردىك تەڭدىكتى, ايەلدەردىڭ قۇقىعى مەن مۇمكىندىگىن ارتتىرا وتىرىپ, ۇلتتىق دەڭگەيدە رەفورمالاردى قولداۋ, ينستيتۋتتاردى كۇشەيتۋ جانە ايەلدەر مەن قىزداردىڭ قوعامدىق ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا تەڭ مۇمكىندىگىن قاراستىرادى» دەپ اتاپ ءوتتى ول.
وسى رەتتە ول ەلىمىزدە كوپتەگەن وڭ رەفورمالاردىڭ جۇزەگە اسقاندىعىنا توقتالىپ, پارلامەنتتە ايەلدەر سانىن ارتتىرۋدىڭ كەزى كەلدى دەگەن پىكىرىن العا تارتتى. سوندىقتان بۇل ترەنينگ – فورمالدى ءىس-شارا ەمەس, تاجىريبەلىك دايىندىق. «بۇۇ-ايەلدەر» ۇيىمى ايەلدەردىڭ ساياسي ومىرگە تەڭ قاتىسۋىن ارتتىرۋ ءۇشىن وسىنداي ترەنينگتەردى الەمنىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىندە وتكىزىپ كەلەدى. بۇگىندە ايەلدەر الەم حالقىنىڭ تەڭ جارتىسىن قۇرايتىن بولسا, كەلىسسوز الاڭدارىندا ايەلدەردىڭ دە ۇسىنىس-پىكىرى ەرلەرمەن تەڭ ەسكەرىلۋى قاجەت. حالىقارالىق تاجىريبەلەر بارىسىنان سوڭعى جىلداردا ەڭبەكاقىداعى گەندەرلىك ايىرماشىلىقتىڭ ازايعانىن, زورلىق-زومبىلىقتىڭ تومەندەگەنىن, دەموكراتيانىڭ كۇشەيىپ, بەيبىتشىلىكتىڭ تۇراقتالعانىن كورەمىز. گەندەرلىك تەڭدىك ەرلەردىڭ ورنىن باسۋ ەمەس, قوعامنىڭ دامۋىنا ەرلەرمەن تەڭ قۇقىلى ۇلەس قوسۋ.
الايدا, سوڭعى ۋاقىتتاعى جەتىستىكتەرگە قاراماستان, جاھاندىق دەڭگەيدە ءارى ۇلتتىق دەڭگەيدە ايەلدەردىڭ ۇلەسى از. پارلامەنتارالىق وداق پەن «بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمى دەرەكتەرىنە سايكەس, الەم بويىنشا ايەلدەردىڭ پارلامەنتتەگى ۇلەسى نەبارى 27,5 پايىزدى قۇرايدى, ال 28 ەلدە عانا مەملەكەت نەمەسە ۇكىمەت باسشىسى قىزمەتىن ايەلدەر اتقارادى. قازاقستاندا ايەلدەر پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ شامامەن 18, مينيسترلەر كابينەتى مۇشەلەرىنىڭ شامامەن 16 پايىزىن قۇرايدى. سونىمەن قاتار, ايەل ساياساتكەرلەرگە گەندەرلىك ستەرەوتيپتەر, مۇمكىندىكتەردىڭ قولجەتىمسىزدىگى, سونداي-اق زورلىق-زومبىلىق سياقتى فاكتورلار كەدەرگى بولۋدا. حالىقارالىق دەرەكتەرگە سايكەس, الەمدەگى ايەل پارلامەنتشىلەردىڭ 76 پايىزى پسيحولوگيالىق قىسىمعا نەمەسە قۋدالاۋعا ۇشىرايدى.
«بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمى قازاقستانداعى گەندەرلىك تەڭدىكتى ىلگەرىلەتۋ, ايەلدەردىڭ شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىستەرىنە قاتىسۋىن كەڭەيتۋ جانە ينكليۋزيۆتى مەملەكەتتىك باسقارۋدى دامىتۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرىن حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرگە, ونىڭ ىشىندە گەندەرلىك تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە بارلىق ايەلدەر مەن قىزداردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ جونىندەگى تۇراقتى دامۋ ماقساتى №5-كە سايكەس قولداۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى.
قاتىسۋشىلار ءۇش كۇن بويى ناقتى ساياسي ۇدەرىستەردى جۇيەلەيدى. ولار كانديدات رەتىندە سايلاۋعا ءتۇسۋ تۋرالى شەشىم قابىلداپ, سايلاۋالدى باعدارلامانى ازىرلەۋدەن باستاپ, سايلاۋشىلارمەن كەزدەسىپ, پىكىر سايىستارعا قاتىسۋعا جانە كوپشىلىك الدىندا ءسوز سويلەۋگە دەيىنگى كەزەڭدەردەن وتەدى.