ەرىكسىز نەكە مەن ەرتە ءولىم: نەلىكتەن قازاق قىزدارىنىڭ قۇقىعى قورعالماي جاتىر؟

قوعامدى ءدۇر سىلكىندىرگەن قايعىلى وقيعانىڭ ءبىرى نۇراي سەرىكبايدىڭ ءولىمى. الماتى قالاسىندا ءسان جانە ديزاين ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الىپ جۇرگەن 21 جاسار ستۋدەنت, قىسقى دەمالىسقا شىمكەنتكە كەلگەن كەزىندە تانىسىنىڭ قولىنان قازا تاپتى. قىزدى ولتىرگەن كۇدىكتى بۇعان دەيىن نۇرايعا ۇيلەنۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساپ, باس تارتقاننان كەيىن ونى كۇشتەپ الىپ قاشقان. تۋىستارى پوليتسياعا ارىزدانىپ, قىزدى ءماجبۇرلى نەكەدەن قۇتقارىپ قالادى. الايدا بۇدان كەيىن دە جىگىت تاراپىنان قۋدالاۋ ارەكەتتەرى توقتاماي, بۇل تاۋەلدىلىكتىڭ سوڭى قىزعالداق عۇمىردىڭ قىرشىنىنان قيىلۋىنا الىپ كەلدى. نۇرايدىڭ وقيعاسىنان كەيىن الەۋمەتتىك جەلىدە ستالكينگ قۇربانى بولىپ جۇرگەن قىزدار وزدەرىنىڭ وقيعالارىن ايتىپ كومەك سۇراي باستادى.

«قىز الىپ قاشۋ» – اۋىر قىلمىس

زاڭ بار, بىراق نەگە ءىس سوتقا جەتپەيدى؟

شىمكەنتتە بولعان جاعداي ايەلدەر قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىن تاعى دا ءبىرىنشى ورىنعا شىعاردى. ەلىمىزدە قىزداردىڭ قۇقىعى قانشالىقتى قورعالىپ جاتىر؟ زاڭگەر, ادۆوكات تىلەۋجان كىشكەنەباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستا بۇرىننان بار «ادام ۇرلاۋ» تۋرالى, جاڭادان قابىلدانعان «نەكەگە تۇرۋعا ماجبۇرلەۋ تۋرالى» جانە «ستالكينگ» تۋرالى زاڭدار دا قىز-كەلىنشەكتەردىڭ قۇقىعىن قورعايدى. الايدا قوعامنىڭ بۇل قىلمىسقا جاي عانا تۇرمىستىق جانجال رەتىندە قاراۋى مۇنداي قىلمىستاردىڭ سوتقا دەيىن جەتۋىنە مۇمكىندىك بەرمەي وتىر.

«وتباسىندا جانجال, ۇرىپ سوعۋ فاكتىلەرى بولعان جاعدايدا پوليتسياعا ارىز ءتۇسىرۋ كەرەك. كوپ جاعدايدا اسىرەسە ەرلى-زايىپتىلار اراسىندا وسىنداي جاعداي بولعاندا قازاقتىڭ ايەلدەرى ارىزدانا بەرمەيدى. كۇيەۋىم عوي, بالالارىمنىڭ اكەسى, ۇيات بولادى دەگەن تۇسىنىك باسىم. نەگىزى ءبىر رەت ارىزدانىپ, جازا قولدانىلسا, ەر ادامدار تاعى دا قول كوتەرۋگە ويلانادى. بۇرىن ۇرىپ-سوعۋ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق بولىپ سانالعان بولسا, قازىر قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە اۋىستى. ەگەر قىزدى ءوزىنىڭ كەلىسىمىنسىز بىرەۋ الىپ قاشقان بولسا, كەيىن قىز ارىز تۇسىرسە قىلمىستىق كودەكستىڭ 125-ءشى «ادام ۇرلاۋ» بابى بويىنشا 4 جىلدان 7 جىلعا دەيىن, قىز بالا كامەلەت جاسىنا تولماسا 10 جىلدان 15 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى بەرىلەدى», دەيدى زاڭگەر.

ونىڭ ايتۋىنشا, قىز بالاعا كۇش قولدانىپ, بوپسالاپ, ءوزىن نەمەسە جاقىندارىن ماسقارالايتىن مالiمەتتەردi جاريالاپ, مۇددەلەرiنە ەلەۋلى زيان كەلتiرۋ قاتەرىن ءتوندىرىپ نەكەگە تۇرۋعا ماجبۇرلەۋ – ەكى مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىنگى مولشەردە ايىپپۇل سالۋعا نە سول مولشەردە تۇزەۋ جۇمىستارىنا, نە ەكى جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە باس بوستاندىعىن شەكتەۋگە, نە سول مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا جازالانادى. ال ستالكينگ تۋرالى زاڭ اياسىندا 250 ايلىق كورسەتكىش كولەمىندە ايىپپۇل نەمەسە 200 ساعاتقا دەيىن قوعامدىق جۇمىستار, 50 تاۋلىككە دەيىن قاماق ءتۇرى قاراستىرىلعان.

زاڭگەردىڭ ايتۋىنشا, قىز الىپ قاشۋ فاكتىلەرى بويىنشا ءىس قوزعاۋ تاجىريبەسى كوبىنە سوتقا جەتپەيدى. سول سەبەپتەن دە بۇل ءىستىڭ ناقتى ستاتيستيكاسىن ايتۋ مۇمكىن ەمەس.

«قىز الىپ قاشۋ بويىنشا سوتقا جەتكەن ىستەر تاجىريبەدە وتە از. ويتكەنى كەيبىر جاعدايدا قىزدار بارعان جەرىنە كونىپ قالىپ قويادى, كەيبىر جاعدايدا قىزدى كونبەگەن سوڭ جىبەرە سالادى, ودان كەيىن قىزدار ارىزدانبايدى. ەگەر جابىرلەنۋشى ارىز جازىپ, كەيىن قايتارىپ السا دا ءىس توقتاتىلمايدى. ويتكەنى ادام ۇرلاۋ اۋىر قىلمىس ساناتىنا جاتادى. قارسى تاراپ كەشىرىم بەرگەن جاعدايدا دا شارتتى تۇردە جازا قاراستىرىلادى», دەدى تىلەۋجان كىشكەنەباەۆ.

ستالكينگ: قىزىلوردادا بويجەتكەندى اڭدىعان ازامات 25 تاۋلىككە قامالدى

اگرەسسور نەگە «جوق» دەگەن جاۋاپتى قابىلدامايدى؟

ءبىر قىزعا شامادان تىس بايلانىپ قالۋ نەمەسە «ونسىز ءومىر سۇرە المايمىن» دەگەن وي قايدان پايدا بولادى؟ كەيبىر ەر ادامدار نەگە «جوق» دەگەن جاۋاپتى قابىلداي المايدى؟ قوعامداعى «ەر ادام ايتقانىن ورىنداتۋى كەرەك» دەگەن ستەرەوتيپ مۇنداي قىلمىستارعا اسەر ەتە مە؟

پسيحولوگ ەكاتەرينا ميرونوۆانىڭ ايتۋىنشا, قىزدى ۇرلاۋ – رومانتيكا ەمەس, پسيحيكالىق السىزدىك پەن ەر ادامنىڭ دارمەنسىزدىگىنىڭ بەلگىسى. بۇل جەردە ەشقانداي ماحاببات جوق. تەك 100% باقىلاۋ مەن بيلىككە ۇمتىلۋ بار.

«ماحاببات – بۇل باسقا ادامنىڭ ەركى مەن سەزىمىن قۇرمەتتەۋ. ال ۇرلاۋ – ادامعا دۇكەن سورەسىنەن الىناتىن «زات» رەتىندە قاراۋ. بۇل يەمدەنۋگە دەگەن تىلەك, بىراق ماحاببات ەمەس. دۇكەندە جاتىپ الىپ, «ويىنشىق ساتىپ اپەر» دەپ جەر تەپكىلەپ جىلايتىن كىشكەنتاي بالانى ەلەستەتىڭىز. ۇرلاۋشى ءدال سول بالا, تەك ەرەسەك ەر ادامنىڭ دەنەسىندە. ونىڭ ىشكى «تەجەگىشى» جوق. باس تارتۋمەن كۇرەسە المايدى, بۇل وعان توزگىسىز اۋىر سەزىم, ونى ول زورلىق ارقىلى «وشىرگىسى» كەلەدى», دەدى پسيحولوگ.

پسيحولوگ بۇل پاتولوگيالىق تاۋەلدىلىك كوبىنە بالالىق شاقتان باستاۋ الاتىنىن ايتادى.

«اناسى شامادان تىس قامقور نەمەسە كەرىسىنشە سۋىق بولعان جاعدايدا ەر ادام قىزعا «قۇتقارۋشى» بەينەسىن پروەكتسيالايدى. «مەن ونسىز ءومىر سۇرە المايمىن» دەگەن وي – پسيحيكالىق جەتىلمەگەندىكتىڭ بەلگىسى. ەرەسەك ساۋ ادام اۆتونومدى ەكەنىن تۇسىنەدى. بۇل – كلاسسيكالىق بىرىگۋ (كونفليۋەنتسيا). ەر ادام ءوز شەكاراسىن سەزبەيدى. قىزدى بولەك تۇلعا ەمەس, وزىندىك ءبىر بولىگى رەتىندە قابىلدايدى. باس تارتۋ وعان ءوز قولى باعىنباي قالعانداي اسەر ەتەدى. بۇل ۇرەي مەن اشۋدى تۋعىزادى. بۇل رومانتيكا ەمەس, بۇل – ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىك سەكىلدى. ول بۇل قىزدى جالعىز باقىت كوزى دەپ ويلايدى. بىراق بۇل – جالعان. ول ءوز بەتىمەن باقىتتى بولۋدى بىلمەيدى. ول وعان «جابىسادى», اجىراتۋعا تىرىسقاندا اگرەسسيا كورسەتەدى», دەيدى مامان.

شىمكەنت پەن قىزىلوردادا ءماجبۇرلى نەكە بويىنشا العاشقى ىستەر تىركەلدى

ماماننىڭ ايتۋىنشا, قىزعانىش – باقىلاۋدى جوعالتۋ قورقىنىشى. بۇل – ءوزىنىڭ السىزدىگىن سەزىنۋى. ءتىپتى قىزدىڭ دەربەستىك تانىتۋىنىڭ ءوزى اگرەسسيا تۋدىرادى.

«وسىدان كەيىن, ماعان بۇيىرماسا, ەشكىمگە بۇيىرماسىن قاعيداسى ىسكە قوسىلادى. ەگەر ول بيلىكتى تولىق جوعالتتىم دەپ تۇسىنسە, نارتسيسسيستىك اشۋى شەگىنە جەتەدى. ەگەر سەن مەنىكى بولماساڭ, ەشكىمدىكى بولمايسىڭ» دەگەن ۇستانىممەن ارەكەت ەتەتىن قىلمىسكەر ءۇشىن ءولىم – قۇرباندى ماڭگىلىككە وزىنە تيەسىلى ەتۋدىڭ جالعىز جولى سياقتى كورىنەدى», دەيدى مامان.

پسيحولوگ قىزداردىڭ ءۇنسىز قالۋىنىڭ باستى سەبەبى – قورقىنىش پەن قوعامنىڭ تاڭاتىن كىناسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.  

«ۇيدە اتا-انا ء«بىزدى ماسقارا قىلدىڭ, ەندى سونىمەن ءومىر ءسۇر» دەۋى مۇمكىن. ءتىپتى كەي جاعدايدا پوليتسيا دا «بۇل – وتباسىنىڭ ىشكى ماسەلەسى» دەپ قول قۋسىرىپ قالادى. قىز ءوزىن تورعا قامالعانداي سەزىنەدى, ال اينالاسى ونى كىنالايدى. بۇل سەزىمدەردى وعان قوعام تاڭادى. قوعام قىزدارعا كىشكەنتايىنان «ۇيات بولادى» دەگەن ۇعىمدى ساناسىنا ءسىڭىرىپ وسىرەدى. ۇيات – «الەۋمەتتىك ءولىم». قىزعا ۇرلانعاننان كەيىن «بۇزىلعان» دەگەن تاڭبا تاعىلادى, ءتىپتى ەشتەڭە بولماسا دا. بۇل – مانيپۋلياتسيانىڭ قۋاتتى قۇرالى», دەيدى ەكاتەرينا ميرونوۆا.

ماماننىڭ پىكىرىنشە, اعارتۋ جۇمىستارى تەك وتباسىمەن شەكتەلمەي, مەكتەپ قابىرعاسىنان باستالۋى ءتيىس. وقۋ ورىندارىندا ەموتسيونالدىق ينتەللەكت پەن جەكە شەكارا تۋرالى ارنايى ساباقتار ەنگىزىلۋى قاجەت. ال ۇستازدار مەن اتا-انالار ەر ادامنىڭ كۇشى – بىرەۋدى كولىككە كۇشتەپ وتىرعىزۋدا نەمەسە وزبىرلىق كورسەتۋدە ەمەس, ءوز قالاۋىن تەجەي بىلۋىندە جانە وزگەنىڭ ەركىن قۇرمەتتەۋدە ەكەنىن ساناعا ءسىڭىرۋى قاجەت.