كەشە ءماجىلىس توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىندە ون ءبىر ماسەلە قارالدى. دەپۋتاتتار مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىنە قاتىستى زاڭدىق قۇجاتقا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتتى.
اتاپ ايتقاندا, «بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ مۇناي جانە مۇناي ءونىمدەرىنىڭ ورتاق رىنوگىن ۇيىمداستىرۋ, باسقارۋ, ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋ جانە دامۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەرەكشە ىقىلاس تۋدىردى. كەلىسىم بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىككە قاتىسۋشى ەلدەردىڭ مۇناي جانە مۇناي ءونىمدەرىنىڭ ورتاق رىنوگىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان نەگىزگى قاعيداتتار مەن ءىس-شارالاردى انىقتاۋعا جانە وسى سالاداعى باسەكەلەستىكتى دامىتۋعا باعىتتالعان. تاراپتاردىڭ ءوزارا ساۋدادا ساندىق شەكتەۋلەرمەن اكەتىلەتىندەرىنە كەدەندىك باجداردى قولدانباۋى قاراستىرىلعان. سونداي-اق بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىككە قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىنە دەگەن قاجەتتىلىكتەرىن باسىمدىقپەن قامتاماسىز ەتۋ, وسى باعىتتاعى نورمالار مەن ستاندارتتاردى سايكەستەندىرۋ جانە مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىنىڭ ورتاق رىنوگىن اقپاراتتىق قولداۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ قولعا الىنىپ وتىر.
زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ دەپۋتاتتاردىڭ بىرقاتار سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. مينيستر زاڭدىق قۇجات سالىق جۇيەسىن بىرىزدەندىرمەيدى دەگەندى باسا ايتتى. ءماسەلەن, رەسەيدە مۇنايدىڭ 1 تونناسىنا سالىق 300 دوللاردى قۇرايتىن بولسا, قازاقستاندا ول 40 دوللاردان اسپايدى. سالىقتىق اۋىرتپالىق كورشى ەلدە 73 پايىز, ال قازاقستاندا ول 72 پايىزعا تەڭ. وسى رەتتە ەلىمىز شەتكە شىعاتىن شيكىزاتقا رەنتا سالىعىن سالاتىنى تاعى بەلگىلى. بۇدان باسقا, ۇستەمە پايداعا سالىناتىن سالىقتان تۇسكەن قارجى ۇلتتىق قورعا جيناقتالىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىز جىلىنا 80 ميلليون توننا قارا التىن وندىرسە, ونىڭ 73 ميلليونى سىرتقا ەكسپورتقا شىعارىلادى ەكەن.
پاۆلودار مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنا قاتىستى جاۋابىندا مينيستر شيكىزاتتىڭ رەسەيدەن الىنىپ جاتقاندىعىن اتاپ كورسەتتى. قازىرگى تاڭدا اتالعان زاۋىتقا سولتۇستىك كورشىدەن 6,5 ميلليون توننا مۇناي جەتكىزىلەتىن كورىنەدى. ەندى ەلىمىز قىتايلىقتارمەن بىرلەسە سالعان قۇبىر ارقىلى 3 ميلليون تونناعا دەيىنگى شيكىزاتتى جەتكىزىپ, ال قالعانىن كورشىلەردەن الىپ تۇرۋ جوسپارلانۋدا. ەسەسىنە الىنعان ءمولشەردەگى قارا التىن كورشىلەرگە اتىراۋ – سامارا قۇبىرى ارقىلى جونەلتىلمەك. اتالعان جوبا 2014 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن جۇزەگە اسادى دەپ كۇتىلۋدە. مينيستردىڭ سوزىنەن بەلگىلى بولعانىنداي, قازاقستان ەكى كورشىسىنەن مۇناي ونىمدەرىنىڭ ساپاسى بويىنشا الداقايدا ارتتا قالىپ كەلەدى. سوندىقتان مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىن مودەرنيزاتسيالاۋ – ۋاقىت تالابى. زاڭ جوباسى وسىلايشا ءبىراز تالقىدان وتكەن سوڭ ماقۇلداندى.
دەپۋتاتتار بىرىڭعاي كەدەندىك كەڭىستىككە قاتىستى تاعى ءبىر زاڭ جوباسىن ماقۇلداۋدى ۇيعاردى. ونىڭ تولىق اتاۋى «باعا بەلگىلەۋ مەن تاريفتىك ساياسات نەگىزدەرىن قوسا العاندا, گاز تاسىمالى جۇيەلەرى ارقىلى گاز تاسىمالداۋ سالاسىنداعى تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتتەرىنە قول جەتكىزۋ قاعيدالارى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» دەپ اتالادى. كەلىسىمدە گاز تاسىمالداۋ سالاسىنداعى تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتتەرىنە قول جەتكىزۋ وسى كەلىسىمنىڭ بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىككە قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنان شىعاتىن گازعا عانا قاتىستى شارتتارىنا سايكەس كەلۋى قاراستىرىلعان. قازاقستان ءوز اۋماعىندا گاز ساتۋدىڭ باعاسىن رەسەي اۋماعىنداعى گاز باعاسىمەن سالىستىرمالى دەڭگەيدە كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوتەرۋدى موينىنا الىپ وتىر.
وتىرىستا باسقا دا زاڭ جوبالارى قارالىپ, ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.