بىرەر كۇننەن سوڭ 2011 جىلعى 3 ساۋىرگە تاعايىندالعان پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتەدى. ساياسي ناۋقانعا ەلىمىزدەگى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ دايىندىعى قانداي؟ وسىعان بايلانىستى ءبىز ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى ت.ۆ.وحلوپكوۆاعا بىرنەشە سۇراق قويعان ەدىك.
– تاتيانا ۆيتالەۆنا, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى 28 ناۋرىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋىنا شەتەلدىك بايقاۋشىلار مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بايقاۋشىلارىن اككرەديتتەۋدى اياقتادى. الدىمەن وسىعان توقتالىپ وتسەڭىز.
– ءوزىڭىز ايتقانداي, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا قىسقا جانە ۇزاق مەرزىمگە كەلگەن بايقاۋشىلاردىڭ بارلىعىن اككرەديتتەۋدى اياقتادى. ولار ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ۇسىنىمى بويىنشا تىركەلدى. سايلاۋدى جالپى سانى 1059 بايقاۋشى باقىلايتىن بولادى. كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى بايقاۋشىلارمەن قاتار, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە تىركەلگەن شەتەلدىك باق وكىلدەرى دە باقىلاي الادى. ءبۇگىندە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە ۋاقىتشا جانە تۇراقتى تىركەلگەن شەتەلدىك باق-تار وكىلدەرىنىڭ سانى 212-گە جەتتى. وسى جەردە اتاپ وتەيىن, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى شەتەلدىك جانە حالىقارالىق باق وكىلدەرىن تىركەۋدى اياقتادى. ال سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى باق وكىلدەرىن سايلاۋ وتەتىن كۇنگە دەيىن, ءتىپتى سول كۇنى دە تىركەي بەرەدى.
ەلىمىزدەگى ساياسي پارتيالار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى, پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى جانە باق وكىلدەرى دە سايلاۋعا بايقاۋشى رەتىندە قاتىسا الادى. ول ءۇشىن قازاقستاندىق بايقاۋشىلاردا ءوزى وكىلدىك ەتەتىن ۇيىمنىڭ كۋالىگى بولۋى ءتيىس. كۋالىكتە ازاماتتىڭ سايلاۋدى باقىلاۋعا قۇقىعى بار ەكەندىگى جانە ونىڭ اتى-ءجونى كورسەتىلەدى. سونىمەن بىرگە, قۇجاتتى بەرگەن ۇيىمنىڭ ءمورى مەن سول ۇيىم جەتەكشىسىنىڭ قولى بولۋى كەرەك. ال سايلاۋدى باقىلايتىن باق وكىلىنىڭ رەداكتسيا بەرگەن قىزمەتتىك كۋالىگى جانە بۇل رەداكتسيانىڭ تاپسىرماسى ەكەندىگىن راستايتىن ءتيىستى حاتى بولسا جەتكىلىكتى.
– سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ داۋىس بەرۋگە دايىندىعى تالاپ دەڭگەيىندە مە؟
– ەلىمىز بويىنشا 9725 ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسى قۇرىلدى. ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ جەتىدەن مۇشەسى بار. قازىر ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارى سايلاۋشىلاردىڭ تىزىمدەرىن ناقتىلاۋ جۇمىستارىمەن اينالىسۋدا. ءاربىر سايلاۋشى ءوزىنىڭ تۇراقتى تىركەلگەن جەرى بويىنشا ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسىنا كەلىپ, سايلاۋشىلار تىزىمىندە بار نەمەسە جوق ەكەندىگىن تەكسەرە الادى. ەگەر سايلاۋشى 3 ءساۋىر كۇنى ءوزى تىركەلگەن جەرىندە داۋىس بەرە المايتىن بولسا, ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسىنان ۋاقىتشا ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىگىن الۋىنا بولادى. كۋالىك 2 ساۋىرگە دەيىن بەرىلەدى. وسى كۋالىك ارقىلى ونىڭ ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن ءوڭىرىندەگى سايلاۋ ۋچاسكەسىندە داۋىس بەرۋگە مۇمكىندىگى بار.
وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, مەن ەلىمىزدەگى 9 ميلليوننان استام سايلاۋشىعا وزدەرىنىڭ ازاماتتىق بەلسەندىلىكتەرىن تانىتىپ, سايلاۋشىلار تىزىمىمەن الدىن الا تانىسقاندارى ءجون دەر ەدىم. سونىمەن قاتار, سايلاۋشىلاردىڭ بارلىعىن 3 ساۋىردە سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلىپ, وزدەرى تاڭداعان كانديداتقا داۋىس بەرۋلەرىن وتىنگىم كەلەدى.
– بۇرىنعىعا قاراعاندا استانا مەن الماتى قالالارىنداعى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ قاتارى دا كوبەيە تۇسكەن شىعار.
– استانا مەن الماتى – ەلىمىزدىڭ باستى قالالارى. سوندىقتان دا بۇل قالالارداعى كوشى-قون كورسەتكىشتەرى ءجيى وزگەرىپ وتىرادى. اتالعان قالالارداعى ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ سانى دا بۇرىنعىعا قاراعاندا وسە ءتۇستى. جالپى, سايلاۋ ۋچاسكەلەرى ساياسي ناۋقان – پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا تولىق دايىن.
– سايلاۋالدى ۇگىت جۇمىستارىنا بايلانىستى تۇسكەن ارىز-شاعىمدار بار ما؟
– قازىرگى كەزدە ازاماتتاردان 300-دەن استام ارىز-شاعىم ءتۇستى. تەك استانانىڭ ءبىر وزىنەن 160 شاعىم ءتۇستى. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قۇزىرىنا مۇلدەم جاتپايتىن ماسەلەلەردەن تۇرادى. شاعىمدانۋشىلار اراسىندا ۇلەسكەرلەر دە بار. ءبىز ولاردىڭ پروبلەمالارىن تۇسىنەمىز. بىراق بۇل وسك-ءنىڭ قۇزىرىنداعى ءماسەلە ەمەس. سول سەبەپتى شاعىمدانۋشىلارعا تەك ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋمەن عانا شەكتەلۋگە ءماجبۇرمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن ءاليسۇلتان قۇلانباي.