استاناداعى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى كۇندەرىنىڭ اياسىندا ۇلتتىق مۋزەي, ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا, جاستار تەاترى سىندى ءىرى مادەني نىسانداردا بىرقاتار مادەني شارالار ۇيىمداستىرىلدى.
ەڭ الدىمەن ۇلتتىق مۋزەيدە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بەينەلەۋ ونەرى مۋزەيىنىڭ «شىرايلى وڭتۇستىك شەجىرەسى» اتتى كورمەسى اشىلدى. ەل تاريحىنداعى ەلەۋلى كەزەڭدەردى قامتيتىن كورمەگە كارتينالار, گرافيكا جانە گوبەلەندەر قويىلدى. حاندىق ءداۋىر, 1916 جىلعى ۇلت ازاتتىق كوتەرىلىس, وندىرىستىك دامۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرى بەينەلەگەن تۋىندىلاردا قازاقستاننىڭ گرافيكاسىن قالىپتاستىرعان سۋرەتشىلەر مەن وڭتۇستىك ولكەسىنەن شىققان تالانتتى سۋرەتشىلەردىڭ قولتاڭبالارى بار. ونىڭ ىشىندە ەۆگەني سيدوركيننىڭ «قىز جىبەك», «اقساقال», نيكولاي گاەۆتىڭ «اقىن و.سۇلەيمەنوۆ» گرافيكالارى, وڭتۇستىكتە العاشقى كاسىپقوي گوبەلەننىڭ نەگىزىن قالاعان قۇراسبەك تىنىبەكوۆتىڭ «دومالاق انا», «تۋعان ولكە», ب.وتەپوۆتىڭ «بايتەرەك» سىندى گوبەلەندەرى, العاشقى كاسىپقوي سۋرەتشىلەر اينابەك وسپانوۆتىڭ «سوعىس ارداگەرى», انۋاربەك ايدوسوۆتىڭ «قۇداعي جۇزىك» سىندى تۋىندىلارى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى. جالپى, كورمەگە 20-دان اسا اۆتوردىڭ حالقىمىزدىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىن, كەڭ بايتاق ولكەنىڭ كوركەم جەرلەرىن بەينەلەگەن الۋان ءتۇرلى تاقىرىپتاعى تۋىندىلارى قويىلدى.
ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناداعى مادەني شارا بارىسىندا استانالىق وقىرماندار وڭتۇستىكتەن كەلگەن ءبىر توپ قالامگەرلەرمەن كەزدەستى. كەزدەسۋدى بەلگىلى جازۋشى, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرى مارحابات بايعۇت جۇرگىزدى. العاشقى ءسوز كەزەگىن العان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ اڭگىمەسىنە وبلىستىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, مادەني جاڭالىقتارىن ارقاۋ ەتتى. اكىمنىڭ ورىنباسارى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ ديرەكتورى ءۇمىتحان مۇڭالبەكوۆاعا ءوڭىر تۋرالى جاڭادان شىققان كىتاپتاردى سىيعا تارتتى.
كەشتىڭ كورىگىن وڭتۇستىكتەن كەلگەن ەلىمىزگە بەلگىلى اقىندار قىزدىردى. نارماحان بەگالى, ءحانبيبى ەسەنقاراقىزى, باقىتجان الديار, سەرىك سەيىتمان قاتارلى رەسپۋبليكا كولەمىندە تانىمال اقىندار وزەگىن جارىپ شىققان ولەڭدەرىن وقىپ, كەزدەسۋدىڭ ءمان-ماڭىزىن ارتتىردى. ايتا كەتۋ كەرەك, كەزدەسۋ سوڭى «وتىرار» عىلىمي امبەباپ كىتاپحاناسىنىڭ « ۇلىسىمنىڭ ۇيىتقىسى – وڭتۇستىك» اتتى كىتاپ كورمەسىنە ۇلاستى.
ال, كەشكە قاراي جاستار تەاترىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ج.شانين اتىنداعى اكادەميالىق قازاق دراما تەاترى ارتىستەرى جازۋشى ءسابيت دوسانوۆتىڭ «توزاق شەڭبەرى» تراگەدياسىن ساحنالادى. سيۋجەتىن جەلتوقسان وقيعاسىنان العان تراگەديادا قازاقتىڭ نامىستى, جىگەرلى ۇل-قىزدارىنىڭ بەينەسى سومدالدى. «توزاق شەڭبەرىنىڭ» قويۋشى رەجيسسەرى ش.ايتماتوۆ اتىنداعى حالىقارالىق سىيلىقتىڭ يەگەرى قۋاندىق قاسىموۆ, ال, قويۋشى سۋرەتشىسى قر مادەنيەت قايراتكەرى قالتورە جۇماقۇلوۆ. تەاتر فوەسىندە جۋرناليستەردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرگەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربولات احمەتجانوۆ ءوڭىردىڭ وتە جاقسى دايىندىقپەن كەلگەنىن باياندادى. «استاناداعى وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ كۇندەرىن وتكىزۋگە كوپ دايىندالدىق. ءتۇرلى سالانى قامتۋدى ماقسات تۇتتىق. ءتۇرلى سالا بويىنشا 300-دەن اسا ادام كەلدى وسىندا. مىسالى بۇگىن سۋرەتشىلەر كورمەسى, اقىن-جازۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ, تەاترلاردا سپەكتاكلدەر قويىلۋدا. سونداي-اق, «وڭتۇستىك-فيلم» كينوستۋدياسى تۇسىرگەن بىرقاتار فيلمدەر كورسەتىلدى. «وڭتۇستىك-ءفيلمنىڭ» مۋلتفيلمدەرى ەرتەڭ استانانىڭ جاس تۇرعىندارىنا ۇسىنىلادى. جانە مادەني شارالاردى قورىتىندىلايتىن گالا-كونتسەرت تە ەرتەڭ كونگرەسس-حول سارايىندا وتپەك»-دەدى ول.
ايگۇل سەيىلوۆا
فوتو: ورىنباي بالمۇرات