تۋريزمدەگى تەڭدەسسىز الەۋەت
ارينە, قازىرگى كۇنى ەلىمىزدە تۋريزم تۋرالى ءسوز بولعاندا, ەكسپو-عا توقتالماۋ مۇمكىن ەمەس. وسى تۇرعىدا قازاقستاندىق تاراپ استانا قالاسى ءجانە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىن تانىستىرا وتىرىپ, حالىقارالىق ەكسپو-2017 مامانداندىرىلعان كورمەسى جايىندا كەڭىنەن اڭگىمەلەدى. رەسەيلىكتەر قازاقستان مەن رف-نىڭ چەليابى, ۆولگوگراد, سۆەردلوۆ, ورىنبور وبلىستارى اراسىندا تۋريستەر سانىن كوبەيتۋ جايىندا ءوز كوزقاراستارىن ءبىلدىردى. سەسسيانى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى يۋليا ياكۋپباەۆا ءجۇرگىزىپ وتىردى. ول ءسوز اراسىندا قازاقستاندىق تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ءجانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىندا اتالعان سالانى وركەندەتۋ تۇرعىسىنداعى جوعارى مۇمكىندىكتەر كوكجيەگىن اتاپ ءوتتى. «ءبىز كوزدەپ وتىرعان ماسەلەلەر, ول – جول مەن كولىك قولجەتىمدىلىگى, قوناق ۇيلەردەگى, اسىرەسە, وڭىرلەردەگى قوناق ءۇي قىزمەتىنىڭ ساپاسى, كورىكتى ورىنداردى اقپاراتتىق قولداۋ. بۇل ماسەلەلەر, مەنىڭ ويىمشا, ەكى ەل ءۇشىن دە وزەكتى. ءبىر جاعىنان, تۋريستىك سالاداعى ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ الەۋەتى وتە قۋاتتى. ترانسشەكارالىق باعدارلار جاساۋعا, تۇراقتى اۆيارەيستەر مەن تەمىر جول قاتىناسى اۋقىمىن كەڭەيتۋ جانە چارتەرلىك رەيستەردى ىسكە قوسۋ ارقىلى كولىك قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا دايىنبىز», دەدى يۋ.ياكۋپباەۆا. سونداي-اق, ول قازىرگى ۋاقىتتا الدا تۇرعان ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە, ۇسىنىلاتىن تۋرونىمدەردىڭ ساپاسىن كوتەرىپ, تۋريستىك ۇسىنىستار تاڭداۋىن كەڭەيتۋ ارقىلى تۋركومپانيالار مەن قوناق ۇيلەردىڭ, تاماقتانۋ ورىندارىنىڭ, اۋە تاسىمالداۋشىلارىنىڭ, كولىك كومپانيالارىنىڭ كۇش بىرىكتىرۋىن اتاپ ءوتتى. ال ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر توقتاباەۆ ءوز كەزەگىندە رەسەيدەن قازاقستانعا كەلەتىن تۋريستەر سانىنىڭ جىل سايىن كوبەيىپ كەلە جاتقانىنا نازار اۋداردى. «2015 جىلى ەلىمىز رەسەيلىك ازاماتتار ءۇشىن سىرتقا شىعاتىن تۋريزم بويىنشا تانىمالدىلىعى جاعىنان 4-ءشى ورىن الدى. قازاقستاندا 3 ملن رەسەيلىك بولىپ قايتتى. قوناقتار ەڭ كوپ تىنىعاتىن جەر رەتىندە بۋراباي شيپاجاي ايماعى, پاۆلودار وبلىسىنداعى باياناۋىل ۇلتتىق ساياباعى, بالقاش جانە الاكول كولدەرى, شىمبۇلاق تاۋ-شاڭعى شيپاجايى كوزگە ءتۇستى», دەدى ۆيتسە-مينيستر. رەسەي فەدەراتسياسى مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ تۋريزم بويىنشا فەدەرالدىق اگەنتتىگىنىڭ جەتەكشىسى ولەگ سافونوۆ, روستۋريزم مەكەمەسى رەسەيلىك-قازاقستاندىق قارىم-قاتىناستىڭ سالالارى مەن مۇمكىندىكتەرىن بارىنشا كەڭەيتۋ ءۇشىن ىقپالداستىق قۇرالدارىن بەلسەندى قولدانۋدا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. تمد ەلدەرىنىڭ تۋريزم جونىندەگى كەڭەسىنىڭ جەلىسى بويىنشا, تمد ورتاق تۋريستىك كەڭىستىگىن قۇرۋدا جۇمىس جالعاسىپ, وعان قازاقستان دا بەلسەندى ات سالىسۋدا. «فورۋم اياسىندا «قازاقستان مەن رەسەي اراسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى پانەلدىك سەسسيانى وتكىزۋ – ەلدەرىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قاتىناستارى قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋدا, حالىققا ارنالعان مادەني-تانىمدىق جانە ساۋىقتىرۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋدا تۋريزم يندۋسترياسىنىڭ قانشالىقتى سالماقتى رولگە يە ەكەنىنە ايقىن دالەل», دەدى و.سافونوۆ.ەكسپو-عا رەسەي بەلسەندى قاتىسادى
جيىندا «استانا ەكسپو-2017» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەربول شورمانوۆ كورمەنى ءوتكىزۋگە دايىندىق جايىن اڭگىمەلەي وتىرىپ, بۇگىندە اتالمىش شاراعا قاتىسۋ تۋرالى نيەتىن, رەسەيدى قوسقاندا, 103 ەل مەن 17 حالىقارالىق ۇيىم راستاعانىن مالىمدەدى. رەسەي پاۆيلونى اۋماعى بويىنشا ەڭ ىرىلەردىڭ ءبىرى جانە مىڭ شارشى مەتردەن استام جەردى الىپ جاتىر. سەسسيادا ءسوز العان ورىنبور وبلىسى دەنە شىنىقتىرۋ, سپورت جانە تۋريزم ءمينيسترى ولەگ پيۆۋنوۆ قازاقستان مەن رەسەي شاعىن جانە ورتا بيزنەسىن, سەرۆيستىك يندۋسترياسىن, تۋريزمىن دامىتۋداعى ۇلى جىبەك جولىن جاڭعىرتۋ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. «ورىنبور وبلىسى ارقىلى «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق اۆتودالىزىنىڭ ءبىر بولىگى وتەدى. وندا حالىقارالىق جىبەك جولى اۆتوتۋريستىك كلاستەرىن قۇرۋ يدەياسى بار. جاھاندىق تۇرعىدا جىبەك جولىن جاڭعىرتۋ مەن ونىڭ شەڭبەرىندە حالىقارالىق تۋريستىك اۆتوكلاستەر جاساۋ, حالىقارالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا, مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگى مەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا تىڭ سەرپىن بەرمەك», دەدى و.پيۆۋنوۆ. سونىمەن قاتار, ەلوردالىق تۋريزم قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى رىستى قاراباەۆا ءوز كەزەگىندە اۆتوكەرۋەن سىندى تۋريستىك امالدىڭ كەلەشەگى زور ەكەنىن مىسالعا كەلتىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان شەكارا ماڭىنداعى رەسەيلىك تۋريزم اۋەسقويلارىنا, « ۇلى جىبەك جولى» سۇرلەۋى مەن قازاقستاننىڭ وزگە دە كورىكتى جەرلەرىنە ساياحاتتى قوسا الىپ ءجۇرۋدى ۇسىنا الادى. پانەلدىك سەسسيا بارىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگى مەن رەسەي فەدەراتسياسى ورىنبور وبلىسى ۇكىمەتى اراسىندا تۋريستىك سالانى دامىتۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا, استانا قالاسى اكىمدىگى «استانا كونۆەنشن بيۋرو» جشس مەن سۆەردلوۆ وبلىسى «سۆەردلوۆ وبلىسىنىڭ تۋريزمدى دامىتۋ ورتالىعى» مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىك مەكەمەسى اراسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جايلى كەلىسىمگە جانە دە «استانا كونۆەنشن بيۋرو» جشس مەن «قورعان وبلىسى سپورتتىق دايىندىق ورتالىعى» مەملەكەتتىك اۆتونومدىق مەكەمەسى اراسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جايلى كەلىسىمگە قول قويۋ ءراسىمى ءوتتى. تاراپتار ەكى ەل اراسىنداعى ءتۋريزمدى دامىتۋ قازاقستان مەن رەسەيدىڭ تۋريستىك بەدەلىن نىعايتۋعا, تۋريستىك الەۋەتتى ىلگەرى جىلجىتۋعا, ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق, مادەني جانە الەۋمەتتىك دامۋ سالالارىن نىعايتۋعا وڭ اسەر ەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.قاتىناستىڭ كەڭەيگەن كوكجيەگى
فورۋمعا دەيىنگى پانەلدىك سەسسيالاردىڭ كەلەسى ءبىرى ەكى ەلدىڭ كولىك-لوگيستيكالىق كەشەنىن دامىتۋ تاقىرىبىنا ارنالدى. وندا قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ اۆتوموبيل, تەمىر جول, تەڭىز جانە اۋە كولىكتەرى, سونىمەن قاتار, قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى اۆتوموبيل جولدارىن دامىتۋ سياقتى نەگىزگى ماسەلەلەر تالقىلاندى. ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك كاماليەۆ قازاقستاننىڭ تەمىر جولى مەن اۆتوموبيل جولدارىنىڭ رەسەيدىڭ ءىرى شەكارالىق ايماقتارىنا شىعۋى قامتاماسىز ەتىلگەندىگىن اتاپ ءوتتى. ولار قازاقستان مەن رەسەي ارقىلى قىتايدان ەۋروپالىق وداق ەلدەرى مەن پارسى شىعاناعىنا شىعاتىن جولاۋشىلار مەن جۇك تاسىمالىنىڭ ارتۋىنا ءمۇمكىندىك تۋعىزاتىن حالىقارالىق كولىك ءدالىزى سانالادى. شارا قورىتىندىسىندا «قازاۆتوجول» ۇك» اق, «رەسەي اۆتوموبيل جولدارى» مەملەكەتتىك كومپانياسى مەن «رت-ينۆەست كولىك جۇيەسى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى قوعامى اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك جانە ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويىلدى. ايتا كەتەرلىگى, بۇگىنگى تاڭدا ەكى ەل اراسىندا كۇندەلىكتى 20 اۋە رەيسى قاتىنايدى. قازاقستان مەن رەسەي اراسىندا 29 ۇشۋ باعىتى قامتىلعان.ساۋدا-ساتتىققا سونى سەرپىن
فورۋمنىڭ اياسىندا, سونىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترi قۋاندىق بيشiمباەۆ پەن رەسەيدىڭ ەكونوميكالىق دامۋ مينيسترi الەكسەي ۋليۋكاەۆ كەزدەستى. مينيسترلەر ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى. ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترiنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كۇنى قازاقستان مەن رەسەيدiڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى بiرشاما تومەندەگەن. ەكi ەلدiڭ ءوزارا ساۋداسى 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا 20-25 پايىزعا ازايعان. بۇل قازىرگى قالىپتاسقان ەكونوميكالىق جاعدايعا بايلانىستى بولىپ وتىر. قازاقستاندىق تاۋار وندiرۋشiلەرگە رەسەيگە شىعۋ قيىن, سەبەبi, كورشi ەلدە قازاقستانداعى سياقتى تۇتىنۋشى سۇرانىسى تومەن. جالپى, ەكونوميكا تاۋاردى از تۇتىناتىن بولدى. سوندىقتان, كوپتەگەن پروبلەمالار ساۋدا كەدەرگiلەرiمەن ەمەس, ورتاق ەكونوميكالىق ماسەلەلەرمەن بايلانىستى. سونداي-اق, ول ساۋدا اينالىمى تومەندەگەندiكتەن, 2016-2017 جىلدارعا ارنالعان ءوزارا ساۋدانى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان شارالار تiزبەسiنiڭ جوباسى دايىندالعانىن مالiمدەدi. «رەسەي – بiزدiڭ iرi ساۋدا سەرiكتەسiمiز. رەسەي ەكونوميكاسىنىڭ جاي-كۇيى قازاقستاننىڭ iشكi احۋالىنا ۇلكەن اسەر ەتەدi. ەاەو اياسىندا قاراستىرىلاتىن ماڭىزدى قۇجاتتاردىڭ بiرi – كەدەن كودەكسى, ونىڭ شەڭبەرiندە ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءۇشiنشi ەلدەرمەن ءوزارا ساۋداسىندا ىسكە اساتىن پروتسەدۋرالاردى جەڭiلدەتۋ كەرەك. ال بۇگiن بiز ساۋدا اينالىمىن دامىتۋدى كوزدەيتiن جوسپارعا, ياعني ارنايى حاتتاماعا قول قويدىق. وندا 45 شارا كوزدەلگەن. بiرلەسكەن iس-شارالار اياسىندا ەكونوميكانىڭ ءتۇرلi سالالارىندا 4 ملرد دوللاردىڭ 27 ينۆەستيتسيالىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. ولاردىڭ قاتارىندا «ەۆروحيم», وسكەمەندەگi «اۆتوۆاز», مەتاللۋرگيا, اگرونەركاسiپ سالالارىنداعى جوبالار بار. بيىل ەكi ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمىن 700 ملن دوللارعا ءوسiرۋدi كوزدەپ وتىرمىز. ودان كەيiن كورسەتكiشتi داعدارىسقا دەيiنگi دەڭگەيگە جەتكiزۋ جوسپاردا بار», دەدi ق.بيشiمباەۆ. ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى كوڭىل كونشىتپەيتىنىن رەسەيدىڭ ەكونوميكالىق دامۋ مينيسترi دە تىلگە تيەك ەتتى. «بۇل ەكi ەلدiڭ پروبلەماسى عانا ەمەس, بۇكiل الەمدiك ساۋدادا وسىنداي جاعداي قالىپتاسقان. ەدىۇ دۇنيەجۇزiلiك ساۋدانىڭ رەكوردتىق تومەن كورسەتكiشiن بەلگiلەدى. بيىل الەمدiك ساۋدا شامامەن 1,7 پايىزعا جەتسە, الەمدiك ەكونوميكالىق ءوسiم 3 پايىزعا جۋىقتادى. مۇنداي جاعداي ەكiنشi جىل قاتارىنان قالىپتاستىپ وتىر, بۇرىن الەمدiك ساۋدا مەن ەكونوميكالىق ءوسiم كورسەتكiشi كەرiسiنشە بولعان. ەاەو اياسىندا كەلiسiپ, ارەكەت ەتكەن ءجون. كەدەن كودەكسى دەگەن ماڭىزدى, قارىم-قاتىناستى جەڭiلدەتۋ ءۇشiن كەدەن ورگاندارى اراسىندا اقپاراتتىق الماسۋدى ۇيىمداستىرۋ كەرەك. كەدەرگiلەردi الىپ تاستاپ, ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتىپ, ەلەكتروندى جۇيەنi دامىتۋ قاجەت», دەدi ا.ۋليۋكاەۆ. تاراپتار بيزنەس ميسسيالار, اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ ينتەگراتسيالانۋىن جانە ءوزارا ساۋدانىڭ دەرەكتەرىن سالىستىرۋدى جۇرگىزۋ جونىندە كەلىستى, بۇل ساۋدا اينالىمىنىڭ ۇلعايۋىنا قوسىمشا سەرپىن بەرەدى جانە بيزنەس ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسايدى. ساۋدا-ساتتىقتى كەڭەيتۋ شارالارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ساۋدا اينالىمىن ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا 5-تەن 11 پايىزعا دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. رەسەي تاراپى قازاقستان وڭىرلەرىن گازداندىرۋ جوباسى اياسىندا جابدىقتار مەن گاز جەتكىزۋگە قىزىعۋشىلىعىن تانىتتى. مينيسترلەر, سونداي-اق, قازاقستاندىق كاسىپورىنداردىڭ رەسەيدىڭ يمپورتتى الماستىرۋ باعدارلامالارىنا قاتىسۋ مۇمكىندىكتەرىن تالقىلادى. كەزدەسۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مينيسترلەر تالقىلاۋ بارىسىندا قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى بەكىتەتىن حاتتاماعا قول قويدى. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات, «ەگەمەن قازاقستان»